ޙަމްދޫން އިބްރާހީމް އަދ އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ކޮކޯ ޝީކް އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އިޖުރާއީ ނިންމުން ބާޠިލު (އިސްތިއުނާފު ޤަބޫލުކުރި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B11/VN/2022/02

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަފާތު ބައިވެރިންނާ ދެމެދު ވެފައިވާ ދެ ކުލީ އެއްބަސްވުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ހުރިހާ ކުއްޔަށްދޫކުރި ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އެއް ދަޢުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަ، ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓްގެ މަބްދައާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ އަލީގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ، އަދި އެ އިޖުރާއީ ނުކުތާ ރައްދުކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވާކަމެއް ކުރަންވާނީ ކޮންޓްރެކްޓާ އެއްގޮތަށްކަމަށް ބުނެފައިވާތީ، ކޮންޓްރެކްޓަކުން އެ ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއްގެ މައްޗަށް ލާޒިމުނުކުރާ ކަމެއް ކުރުން އެ ފަރާތަށް ޝަރުޠު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
2. ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓްގެ މަބްދައުގެ ދަށުން، އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ޙައްޤުތައް ލިބި ޒިންމާތައް މަތިވަނީ އެ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިންނަށެވެ. ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއެއް ނޫން ފަރާތަކަށް އެ ކޮންޓްރެކްޓާ ގުޅިގެން ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެ ފަރާތުގެ މައްޗަށްވެސް ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. ތިންވަނަ ފަރާތަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިއެއް ނޫންނަމަ އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެ ފަރާތް އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާއެއް ނުވަތަ އިލްތިޒާމެއް ނޯންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 13، 19، 21؛ 2019/SC-A/62 ގެ 21.1؛ Dunlop v Selfridge)
3. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/62 ގެ 21.1 ގައިވާ ގޮތުން، ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ކޮންޓްރެކްޓަކާ ގުޅިގެން ދަޢުވާކުރެވެނީ ކޮންޓްރެކްޓުގައި އެފަދަ ހައިސިއްޔަތެއް ދީފައިވާ ޙާލަތުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނަކުން އެފަދަ ދަޢުވާއެއް އުފުލުމަށް ބާރުދީފައިވާ ޙާލަތުގައި ކަމުގައިވާ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 13)
4. ދަޢުވާއަކީ ތަފާތު ބައިވެރިން ހިމެނޭ ދެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ދަޢުވާއެއްނަމަ، ފުރަތަމަ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާ ދެވަނަ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށާއި ދެވަނަ އެއްބަސްވުމުގެ ޒިންމާ ފުރަތަމަ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށް އެއް ދަޢުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ދަޢުވާކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 20)
5. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 ގެ 13 ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތުން، ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެއްގެ ޚަޞްމުންގެ ފަރާތުން ހަމަ އެ ޚުޞޫމާތާ ނުވަތަ މައުޟޫޢާ ގުޅޭ އެހެން މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު ދީފައިވީނަމަވެސް އެ މައްސަލަތައް ބަލަންވާނީ އެއް ފަނޑިޔާރެކެވެ. އެހެންކަމުން ދަޢުވާތައް ވަކިވަކިން ހުށަހެޅިނަމަވެސް، އެއްބާވަތުގެ މައްސަލަތައް ނަމަ، އޭގެ އަޑުއެހުންތައް އެއް ފަނޑިޔާރަކު ބަލައި އެއް އަޑުއެހުމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 21-22)
6. މި ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، ދެ އެއްބަސްވުމުގެ ހުރިހާ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް އެއްކޮށް ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާ، މިހާރު ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/62 ޤަޟިއްޔާގެ 21.1 ވަނަ ނަންބަރު (ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 ޤަޟިއްޔާގެ 13 ވަނަ ނަންބަރު (ގުޅުންހުރި މައްސަލަތައް އެއް ފަނޑިޔާރަކު ބެލުން)
• Dunlop Pneumatic Tyre Co Ltd v Selfridge & Co [1915] AC 847
• ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/44 ޤަޟިއްޔާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)