ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ރަޖިސްޓްރާގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމި ނިންމުން، ދައުވާފޯމުގައި ދައުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މިހާރު ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ބަޔާންކޮށްފައިނެތުން، އެޑްރެސް ކަށަވަރުކޮށްފައި ނެތުން، ޖިނާއީ ދައުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައިވާ ދައުވާލިބޭ މީހާގެ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145/RNM/2023/36

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖިނާއީ ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ "މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް" ގެ ގޮތުގައި ހަމައެކަނި ރަށުގެ ނަން ލިޔުމުން ދަޢުވާ ބަލައިނުގަތުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17، 20 އަދި 51 ވަނަ މާއްދާތަކާއި ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް އަކީ ފޯމުގެ އުޞޫލީ ބައެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުއްދަނޫން ގޮތެއްގައި ބާރު ހިންގުމުގެ ދަޢުވާއެއް ހުށަހެޅިއިރު، ދަޢުވާލިބޭ މީހާ މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެހެއްގެ ގޮތުގައި ހަމައެކަނި "މާލެ" ލިޔެފައި އޮތެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ރަޖިސްޓްރާރ ދަޢުވާ ބަލައިނުގަނެ އަނބުރާ ފޮނުވިއެވެ؛ އަލުން ބަލައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސްޤާޟީ ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ދަޢުވާލިބޭ މީހާއަކީ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތް މީހެއްކަމަށާއި ދަޢުވާ ބަލައިނުގަތުމަކީ ތަފާތުކުރުމާއި އަވަސް ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމުކުރުން ކަމަށާއި، އެޑްރެސް އަކީ ފޯމުގެ އުޞޫލީ ބައެއް ނޫންކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ޚަޞްމެއް ނެތެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ފެށެނީ ދަޢުވާ ކޯޓަށް ބަލައިގަތުމުން ކަމަށްވާތީ ތަފާތުކުރުމެއް ނުހިނގައެވެ؛ މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް އަކީ އިޚްތިޞާޞާއި ޙާޟިރުކުރުމުގެ އަމުރަށް ބޭނުންވާ އުޞޫލީ ބައެއް ކަމަށާއި، ދައުލަތުން އެ މަޢުލޫމާތު ކަށަވަރުކުރުމަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކުށެއްގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދޭންޖެހޭ މަރުޙަލާ ފެށެނީ ކޯޓަށް ދަޢުވާ ބަލައިގަތުމުންނެވެ؛ ދަޢުވާ ފޯމު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމާއެކު ދަޢުވާ އުފުލުނީ ކަމަށް މާނަކުރެވޭނެ ޖާގައެއް ނެތެވެ.
2. ކޯޓަށް ބަލައިނުގަނެވިފައިވާ ދަޢުވާއެއްގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭތީ، ދަޢުވާ ބަލައިނުގަތުމަކީ އެ ފަރާތާމެދު ތަފާތުކުރުމެއް ނުވަތަ ޙައްޤަކުން މަޙްރޫމުކުރުމެއް ނޫނެވެ.
3. ޖިނާއީ ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި ދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ "މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް" އަކީ ފޯމުގެ އުޞޫލީ ބައެކެވެ؛ ސަބަބަކީ ކޯޓުތަކުގެ ސަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅެނީ އެ އެޑްރެހަށް ބިނާކޮށް ކަމާއި، ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ފޮނުވުމުގައި އިސްކަންދޭންޖެހެނީ މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެހަށް ކަމެވެ.
4. ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ކޯޓަށް ޙާޟިރުކުރާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތަށް ނެރޭ ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރަކުންނެވެ؛ އަމުރަކާ ނުލައި ފޯނުން ގުޅައިގެން ޙާޟިރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދު ދަންނަ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ (ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށް ދަށުކޯޓުގެ ސަބަބު ޤަބޫލުކުރެވުނު).
5. އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގައި އެޑްރެސް ނެތުން ޤަބޫލުކުރެވިދާނެކަމަށް ބެލިނަމަވެސް، ދަޢުވާލިބޭ މީހާގެ ދިރިއުޅޭ ތަން ނުވަތަ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ހަމައެކަނި ރަށުގެ ނަން ލިޔުމަކީ މިހާރު އުޅޭ އެޑްރެސް ބަޔާންކުރުމެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އާއި (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 81 ވަނަ މާއްދާ (ދަޢުވާ ބަލައިގަތުމުން 5 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެންގުން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރާއި އަމުރު ރައްދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާތައް (ނަންބަރު ކިޔަން ނޭނގޭ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (2021/R-SC-REG-01 ކަމަށް ފެނޭ) ގެ ދަޢުވާ ފޯމާއި (ޖަދުވަލު)، ޙާޟިރުކުރުމުގެ އަމުރާއި، ބަންދުކޮށް ޙާޟިރުކުރުމާއި، މައްސަލަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް އަނބުރާ ފޮނުވުމާބެހޭ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ސަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞާބެހޭ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ، ޤަބޫލުނުކުރެވުނު)