ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ނ. މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު D5C/RNAB/2024/1

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށް ކޯޓު އަމުރަކުން ބަންދުކުރުމަށްފަހު ފުލުހުން ދޫކޮށްލާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުންތޯ ނުވަތަ (ނ) ގެ ދަށުންތޯ، އަދި މުއްދަތު ހަމަވިފަހުން ހުށަހެޅި ދަޢުވާތައް ބަލައިނުގަތުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމި ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބިނާކޮށްފައިވާ ޤާނޫނީ އަސާސް (94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)) ތަޠުބީޤުކުރި ގޮތް ގޯސްކަމާއި އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސް ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެހެން އަކުރެއް ((ނ)) މާނަކުރި ގޮތަށް އިޢުތިރާޟުކުރުމުން ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރެވޭނެ ސަބަބެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 24-26، ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު)
2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ފަނޑިޔާރު ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތަކީ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރެވޭހިނދު 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ނުވަތަ (ރ) ގެ ދަށުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތެވެ؛ އިތުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމަށްފަހު ފަހުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން)
3. 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ފުލުހުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތަކީ، ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުނުކޮށް ފުލުހުންނަށް ފެނިގެން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތެވެ. (ޕެރ. 43-44، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން)
4. ކޯޓު އަމުރަކުން ބަންދުގައި ބަހައްޓާ މީހެއްގެ ތަޙްޤީޤު ނިންމުމަށް ލިބޭ މުހުލަތު 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، އެ މުހުލަތުގެ ތެރޭގައި ކޯޓުން ނުވަތަ ފުލުހުން ދޫކޮށްލުމުން ތަޙްޤީޤަށް އިތުރު މުހުލަތެއް ލިބޭ ގޮތަށް ޤާނޫނު އަންދާޒާކޮށްފައި ނުވެއެވެ؛ އެފަދަ އިތުރު މުއްދަތެއް ދޭން ބޭނުންނަމަ މާއްދާގައި ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރެވުނީހެވެ. (ޕެރ. 45-46، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން)
5. އެހެންކަމުން، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވުނު މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުންކަމަށް ބުނެ ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 26، 47 - އަޣްލަބިއްޔަތު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2022 - 4 ވަނަ އިޞްލާޙުން ގެނެވުނު ގޮތަށް)
• ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2024 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު) - ތަޠުބީޤުނުކުރެވޭކަން ފާހަގަކޮށް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)
• ސުޕްރީމްކޯޓުގެ 2020/SC-A/78,79 (މުޙައްމަދު ހަލީމް، އަސްޢަދު ޝަރީފް ވ. ޔައުޤޫބު ޢަބްދުﷲ) (ދައުލަތުން ހަވާލާދީ)