ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުންތައް ޤާއިމް (2-1)

ދަށު ކޯޓު: ނ. މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު D12C/RNAB/2023/1

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން ނިންމުމަށްފަހު ފުލުހުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުންތޯ ނުވަތަ (ނ) ގެ ދަށުންތޯ؛ އަދި މުއްދަތު ފާއިތުވީކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ބަލައިނުގަތުމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމި ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރި ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (އަޣުލަބިއްޔަތު - ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު) އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ ބިނާކޮށްފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ދަށު ކޯޓުން މާނަކުރި ގޮތުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ބިނާކޮށްފައިވަނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މައްޗަށް ނަމަ، (ހ) ތަޠުބީޤުކުރި ގޮތް ގޯސްކަމާއި އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައި ނެތްހިނދު، އެ އިސްތިއުނާފު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމަށް ނުދެކެވެއެވެ. (ޕެރ. 22-26)
2. (އަޣުލަބިއްޔަތު - ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ދެ ޙާލަތަކީ، (1) ފުލުހުން ބަންދުކުރި މީހަކު ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރުމުން 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ނުވަތަ (ރ) ގެ ދަށުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތާއި، (2) ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުނުކޮށް ފުލުހުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތެވެ. ކޯޓުން އިތުރު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމަށް ނިންމުމަށްފަހު ފަހުން ކޯޓުން ނުވަތަ ފުލުހުން ދޫކޮށްލާ ޙާލަތަކީ (ނ) ގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤަށް އިތުރު މުހުލަތެއް ލިބޭ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ؛ އެ ޙާލަތުގައި ހިނގާނީ (ހ) އަދި (ށ) ގައިވާ މުހުލަތެވެ. (ޕެރ. 38-46)
3. (ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން) ޤާނޫނުން ތަޙްޤީޤު ނިންމުމަށް އިތުރު މުއްދަތެއް ދޭން ބޭނުންވާނަމަ އެކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރެވޭނެއެވެ؛ ބަންދުކުރާ ދުވަހު ފުލުހުންނަށް ތަޙްޤީޤު ނިންމުމުގެ މުހުލަތު ސާފުވާންޖެހޭތީ، މުހުލަތުގެ ތެރޭގައި ދޫކޮށްލުމުން އިތުރު މުހުލަތެއް ލިބޭ ގޮތަށް ޤާނޫނު ތަފްސީރުކުރުމަކީ ރައްކާތެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 45-46)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2022 ގެ 4 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު؛ 34/2024 ގެ 5 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން އޮތް ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒްގެ ރައުޔުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/78، 79 (މުޙައްމަދު ހަލީމް، އަސްޢަދު ޝަރީފް ވ. ޔައުޤޫބު ޢަބްދުﷲ) (ދައުލަތުން ހަވާލާދިން)