ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ 38 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަލައިގަތުމަށް އަމުރު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ރަޖިސްޓްރާގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމި ނިންމުން، ޖިނާއީ ދައުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައިވާ ދައުވާލިބޭ މީހާގެ، ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުގެ 30 ވަނަ މާއްދާ އަދި 38 ވަނަ މާއްދާ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145/RNM/2023/36

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޖޫރިމަނާ ފައިސާ ނުދެއްކުމުން އަދަބު ތަންފީޒުކޮށްދިނުމަށް (އަސްލީ އަދަބަށް ބަދަލުކުރުމަށް) ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅި ފޯމު، 'ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު' ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ހަމަވީފަހުން ހުށަހެޅުނީއޭ ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަލައިނުގަތުން ރަނގަޅުތޯ، ނުވަތަ މުއްދަތު ގުނަންވީ 38 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މުދަލެއްގެ މައްޗަށް ހުއްދަނޫން ގޮތެއްގައި ބާރުހިންގުމުގެ ކުށުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 12,200 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކޮށް 6 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. ފައިސާ ނުދައްކާކަން އެމްއައިއާރްއޭއިން އެންގުމުން، ޖޫރިމަނާ އަސްލީ އަދަބަށް ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ފޯމު ހުށަހެޅިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމީ ފޯމު ހުށަހަޅާފައިވަނީ އުޞޫލުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ފާއިތުވީފަހުން ކަމުން ބަލައިނުގަތުމަށެވެ. އެ ނިންމުން އަލުން ބަލައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އުޞޫލުގެ 30 އާއި 38 ވަނަ މާއްދާ އެކުގައި ކިޔަންޖެހޭނެކަމާއި، 38 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޖަލަށްލުމުގެ ބަދަލުގައި ކަނޑައަޅާ ހުރިހާ އަދަބެއްގެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާކަމާއި، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: މި ފަދަ މައްސަލައެއްގައި ހައިކޯޓުން 2023/HC-A/219 ގައި 30 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޚާއްޞަ މާއްދާކަމަށް ކަނޑައެޅި ނަމަވެސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން 2024/SC-A/06 ގައި އެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް، ދެ މާއްދާ ފުށުއަރަނީ ޑްރާފްޓިންގެ އޮޅުމަކުން ކަމުން 38 ވަނަ މާއްދާއަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެއަށް ތަބާވެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. 'ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު' ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މުއްދަތާއި 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ މުއްދަތު ފުށުއަރަނީ އުޞޫލު ޑްރާފްޓްކުރުމުގެ ތެރެއިން އަރާފައިވާ އޮޅުމަކުން ކަމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2024/SC-A/06 ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ، ޖޫރިމަނާ ނުދެއްކުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ބަލައިގަތުމުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެ އުޞޫލުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިޖުރާއަތަށެވެ.
2. ދެ މާއްދާއެއް އޮޅުމަކުން ފުށުއަރާ ޙާލަތުގައި އިސްކަންދޭންޖެހޭނީ ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވާނެ ގޮތަކަށް އަދި ކޯޓުގެ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރެވޭނެ ގޮތަކަށް ދެ މާއްދާ މާނަކޮށް ސުލްޙަކުރުމަށް ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެ އުޞޫލަށް ތަބާވެވުނެވެ.
3. އެހެންކަމުން، 30 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ފާއިތުވީކަމަށް ބުނެ ޖޫރިމަނާ ޙުކުމް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހެޅި ފޯމު ބަލައިނުގަތުމުގެ ނިންމުން ބާޠިލުވެ، 38 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަލައިގަންނަންޖެހޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 'ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު' ގެ 30 ވަނަ މާއްދާ އަދި 38 ވަނަ މާއްދާ (ށ)
• މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙުކުމުން ޙަވާލާދީފައި؛ މާއްދާ ނަންބަރުތައް ޕީޑީއެފުން ސާފުނޫން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު އަދި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ގަވާއިދު (ރަޖިސްޓްރާރ ޙަވާލާދީފައި)
• 2024/SC-A/06 (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
• 2023/HC-A/219 (ހައިކޯޓު)
• ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)