ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 2 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޕީޖީން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ދަށުކޯޓަށް އެންގި
ދަށު ކޯޓު: ކ. މާފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 597/MA/2026/22
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރާ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ތިބި މީހަކު ޝަރުޠާއެކު ބަންދުން ދޫކުރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރުގައި ނިންމުމުގެ ސަބަބު ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ބަޔާންކޮށްފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟ އަދި ބަންދުން ދޫކުރުމުގައި މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/100 ގައި ބަޔާންކުރާ ފުންމިނުގެ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި މައްސަލަ ފައިޞަލާކުރާ ޙުކުމްތަކަށް ޚާއްޞަވާ އުޞޫލެކެވެ؛ ނިންމާ ކަމެއްގެ ބާވަތުން ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ ފުންމިނަށް ތަފާތު އައިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 16-17)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ މަރުޙަލާގައި ހެކި ހުރި މިންވަރާއި ނިންމުމުގެ ސަބަބު ހާމަކުރަން ލާޒިމުވަނީ އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައެވެ؛ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތްތައް ފުރިހަމަވާ ނުވާ މިންވަރު އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ބަޔާންކުރުން ފުދެއެވެ؛ ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފީ ބޭނުމަށްޓަކައި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ނޭނގޭހައި ނިންމުން ޚުލާޞާވެގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 20-22)
- ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހެނީ: (1) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ އެވެ. (ޕެރ. 26)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ކަނޑައެޅުމުގެ މިންގަނޑަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު ނޫނެވެ؛ ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން ނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުނަމަ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ؛ މި ބެލުން ކުރަނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ތަފްސީލާއި ވަށައިގެންވާ ޙާލަތަށް ބަލައި ވަކިވަކިންނެވެ. (ޕެރ. 27-28)
- ޓްރެފިކިންގ މިންގަނޑަށް ވާޞިލުވާ މަސްތުވާތަކެތި، ޖަލަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން ބޭނުންކުރާފަދަ ޑްރޯން، އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާއި ފޯނުގެ ޕާސްވޯޑު ދިނުމުގެ އަމުރާ ޚިލާފުވުން ފަދަ ކަންކަން ހުށަހެޅިފައިވާއިރު، ހަމައެކަނި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ށ) (1)-(4) ގެ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމުމަކީ މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ ޙާލަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ނިންމާ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 30-31)
- މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރީ ނިންމުމެއްގެ ތެރެއަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް ވަދެވިދާނެ ޙާލަތެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓު، ޕީޖީ ވ. އޚމ). (ޕެރ. 32)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (1)-(4) އަދި (ރ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)، ޕެރ. 33
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)، ޕެރ. 31
- ސުޕްރީމް ކޯޓު [2025] SC 12 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޔާމިން ރަޝީދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު [2022] SC 39 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ)
- ހައިކޯޓު 2024/HC-B12/19 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ޔާމީން)
- ހައިކޯޓު: ނިކޮލަސް ބޯމެންޑިލް އަދި އިތުރު ފަރާތެއް ވ. ވަންޑަރލަސްޓް ހޮލިޑޭސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް، ޕެރ. 42
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.