(ކުއްޖާގެ ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރުކުރެވިފައި) ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ކިތާބީ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުން ދަޢުވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ވާރިޘުން ޤިޞާޞްއަށް އެދުމުން ކުއްޖާ މެރުމަށް (ޤިޞާޞް) ޙުކުމްކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ކުއްޖާ (ޙާދިސާ ހިނގިއިރު 17 އަހަރުގެ) އިތުރު ބަޔަކާއެކު 24 ޑިސެމްބަރު 2013 ގެ ރޭ މާލޭގައި މީހަކަށް ވަޅިން މެޔަށް ޙަމަލާދީ އެ މީހާ މަރުވި ކަމަށް ބުނެ ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް ސާބިތުކޮށް ޤިޞާޞްގެ ޙުކުމް ކުރުމުގައި، ކުއްޖާގެ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ސިއްރު ހެކިންގެ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާންތައް ނުދިނުމާއި، ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާއި، ޤަޞްދު މަރުގެ ރުކުންތަކާއި، ޤިޞާޞްގެ އަދަބު ދިނުން ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާ ޚިލާފުވޭތޯ ބެލުން.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ބުނީ ކުށް ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާކަމަށާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކި ބަލައިގެންފައިވާކަމަށާއި، ސިއްރު ހެކިންގެ ބަޔާންތައް ނުދީ ދިފާޢަށް ހުރަސްއެޅިކަމަށާއި، ހެކިންނަކީ ކާކުކަން ނޭނގޭކަމަށާއި، ތަޙްޤީޤު ކުޑަކުދިންގެ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ހިނގާފައިވާކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ކުއްޖާއަކީ ބާލިޣުވެފައިވާ، ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ ކުއްޖެއްކަމާއި، ތަޙްޤީޤީ ބަޔާން ބެލެނިވެރިއެއްގެ ޙާޟިރުގައި ނަގައި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ދީފައިވާކަމާއި، ސިއްރު ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ ދިފާޢުގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައި ނުވާކަމާއި، ޢަދްލުވެރި ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ޤަޞްދު މަރުގެ ތިން ރުކުން ފުރިހަމަވާކަމާއި، ހުރިހާ ވާރިޘުން ޤިޞާޞްއަށް އެދޭތީ ޤިޞާޞްގެ ޙުކުމް ޤާނޫނާއި ޝަރީޢަތާ އެއްގޮތްކަމެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ޖުވަނައިލް ކޯޓު 39/Jv-C/2014
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިއިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް (ޤިޞާޞް) ޤާއިމް
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާއާއި ކުޑަކުދިން ކުރާ ކުށުގެ ޤަވާޢިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ޢުމުރުން 15 އަހަރު ފުރިފައިވާ މުކައްލަފު ކުއްޖަކު ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމާއި އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ކުށުގެ ފުރިހަމަ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. 15 އަހަރު ފުރުމަކީ ބާލިޣުވުމުގެ ޢަލާމާތެއްކަމަށް ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން (ޝާފިޢީ އަދި ޙަންބަލީ މަޛްހަބު) ވިދާޅުވާތީ، ބާލިޣުވެ ހަމަބުއްދި ލިބިފައިވާ ކުއްޖަކީ ޖިނާއީ ކުށުގެ ފުރިހަމަ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ މީހެކެވެ. (3.2، 3.15)
ސިއްރު ހެކިންގެ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާންތައް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އޭގެ ޒާތުގައި ނުދިނުމަކީ، ޝަރީޢަތުގައި އެހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައިވާ ދިފާޢު ތައްޔާރުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތްތައް ނުދިނުމެއް ނޫނެވެ. ޝަރީޢަތުގައި ހެކީގެ ގޮތުގައި ބަލަނީ ހެކިން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދޭ ހެކިބަހެވެ. (2013/HC-A/163 އަށް ތަބާވެ) (3.7)
ޙައްދާއި ޤިޞާޞް ކަނޑައެޅިފައިވާ މައްސަލަތައް ސާބިތުވާނީ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ފަނޑިޔާރު ތަޤްޔީމްކޮށް ވަޒަންކުރުމަށްފަހު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް އިޤްތިނާޢުވެގެން މެނުވީ ނޫނެވެ. ހެކިވެރިޔާ ތަންދޮރު ވަކިވާ، ބުއްދި ސަލާމަތް، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ، ހެކިބަސް ދިނުން މަނާވާ ސަބަބެއް ނެތް، ޢަދްލުވެރި މީހަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. ފާސިޤެއްގެ ހެކިބަހަކީ އެއިން އެކަނި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ދަލީލެއް ނޫނެވެ (2012/SC-A/01). ބޮޑެތި ކުށްތައް ސާބިތުވެފައިވާ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރިނަމަވެސް، އެހެން ޢަދްލުވެރި ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާނަމަ ކުށް ސާބިތުވެއެވެ. (3.8)
ޤަޞްދު މަރު (ޤަތުލު ޢަމްދު) ގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ރުކުންތަކަކީ: މަރާލެވުނު މީހާ ދިރިހުރި، ލޭ ޙުރުމަތްތެރި މީހަކަށްވުމާއި، މަރުވީ ޤާތިލު ކުރި ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަމަށްވުމާއި، ޢަމަލު ކުޅީ މެރުމުގެ ނިޔަތުގައި ކަމަށްވުމެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިންކާރުކުރާ ޙާލަތުގައި ނިޔަތް ދެނެގަނެވޭނީ ބޭނުންކުރި ވަސީލަތާއި، ރޭވުމާއި، ހަށިގަނޑުގައި ޙަމަލާދިން ތަނާއި، ޙަމަލާދިން ގޮތުންނެވެ. (3.11)
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ކަންކަމުގައި (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ، ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)) ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށެވެ. އެގޮތުން ޢަމަލުކުރަންވާނީ އަހުލުއްސުންނަތި ވަލްޖަމާޢަތުގެ ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔަށެވެ. ޖުމްހޫރުގެ ރައުޔުގައި ޤިޞާޞް ޙައްޤުވަނީ ހަމައެކަނި ޤަޞްދު މަރުގައެވެ. އެއީވެސް ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެ، މަރުވި މީހާގެ ހުރިހާ ވާރިޘުން އޮޅުމެއްނެތި ޞަރީޙަކޮށް ޤިޞާޞް ހިފުމަށް އެދޭ ޙާލަތުގައެވެ. (3.10، 3.12، 3.14، 3.15)
ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކުގައި (ICCPR، ICESCR، CRC) އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ޚިލާފު މާއްދާތަކަށް ރިޒަވޭޝަން ހަދާފައިވުމާއި، މަރުގެ އަދަބު އުވާލުމުގެ ސެކަންޑް އޮޕްޝަނަލް ޕްރޮޓޮކޯލްގައި ބައިވެރިވެފައި ނުވުމުން، އެ މުޢާހަދާތަކަކީ ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޤިޞާޞް ހިފުމަށް ހުރަސްއަޅާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (3.13)
ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށުގެ ގަވާއިދުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ކުށް ސާބިތުވި ކުއްޖާގެ ޢުމުރުން 18 އަހަރު ފުރެންދެން މަރުގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރެވޭނެއެވެ. (3.16)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 10 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ކ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/91 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ އަދި 29 ވަނަ މާއްދާ
- ކުޑަކުދިން ކުރާ ކުށުގެ މައްސަލަތައް ބަލައި، ތަޙްޤީޤުކޮށް، އިންޞާފުކޮށް އަދަބުދިނުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 6 ވަނަ، 7 ވަނަ މާއްދާ އަދި 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 110 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައާއި އެކުށުގެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވީ ގޮތުގެ ގަވާއިދުގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކީރިތި ޤުރުއާން: سورة البقرة 178، 179 ވަނަ އާޔަތް؛ سورة الإسراء 33 ވަނަ އާޔަތް؛ سورة الحجرات 6 ވަނަ އާޔަތް
- International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)؛ International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR)؛ Convention on the Rights of the Child (CRC)؛ ICCPR Second Optional Protocol (abolition of the death penalty)
- 2013/HC-A/163
- 2012/SC-A/01
- 2013/HC-A/211
- SH/01-I-2011/HC
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙުސައިން ޝަހީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.