އިމާޖް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޤުރައިޝަތު ސާމާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1379/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުލި ނުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ކުލީގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވުމުން، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތަށް ޢިމާރާތުގެ ފިނިޝިންގއަށް ކުރި ޚަރަދާއި ގެއްލުނު މަންފާއަށް ބަދަލު ލިބެންޖެހޭތޯ، އަދި ގޭގެ ވެރިފަރާތުގެ އިހުމާލުން ފްލޯއެއް ކުއްޔަށް ނުދެވުނުކަން ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުގައި ތަދައްޚުލުވި ފަރާތަކުން އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުނުކޮށްފިނަމަ، ހައިކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމަކުން އެ ފަރާތް އިސްތިއުނާފީ މައްސަލައަށް ތަދައްޚުލު ކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 5)
2. އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ނިހާއީ ދަރަޖަ ލިބިފައިވާ ޙުކުމެއްގައި ފައިޞަލާކޮށްފައިވާ ނުކުތާއެއް (އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވީ ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ކުލި ނުދެއްކުމުން ކަމަށް)، އެއާ ޚިލާފު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާކޮށް އަލުން ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8، 11)
3. މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އުފުލުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ؛ އަނެއް ފަރާތް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަމަށާއި އޭނާގެ އިހުމާލު އޮތްކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އެކަން ސާބިތުކުރަން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 9)
4. އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ހިނގާ މުޢާމަލާތެއްގައި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ކުރި ޚަރަދަށް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތް ޒިންމާވޭތޯ ބަލާއިރު، އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލަން ޖެހޭނީ އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެއްބަސްވުމުގައި ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައިވޭތޯއެވެ. (ޕެރ. 10)
5. ކުލި ނުހިނގާ ގޮތަށް ފިނިޝިންގ މަސައްކަތްކުރުމަށް ދީފައިވާ މުއްދަތަކީ އެ މަސައްކަތުގެ މުޤާބިލުގައި ދީފައިވާ މުއްދަތެއް ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ކުއްޔަށްދިން ފަރާތް އަގު ދައްކާ ގޮތަށް ކުރި މަސައްކަތެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 10-11)
6. ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ޚިލާފުވުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވުމުން، ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުގެ ނުނިޔަތެއް އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ކުރި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަށް ނުޙައްޤު މަންފާއެއް ލިބުނުކަން ސާބިތުކުރަން ޖެހޭނީ އެ ބަދަލު ހޯދާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 11)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/23 ޤަޟިއްޔާ (މައިކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ރީތިރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2014])
• ސިވިލް ކޯޓުގެ 1647/Cv-C/2016 ޤަޟިއްޔާ