Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/193 · 28 ނޮވެމްބަރު 2022 · ތަރިކަ

ޢާއިޝަތު ޒަޢީމާ ޠައްތިބް ވ. މުޙައްމަދު ފަރްހަތު ޠައްޔިބް

ނަތީޖާ: އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ކ. ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 170/HMC/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަރިކައިގެ އެއްމެދު ޢިމާރާތުގެ ފްލެޓް ގުރުއަތުން ވާރިޘަކަށް ހަމަޖައްސައި އަނެއް ވާރިޘަށް އަގުން ބައި ދިނުމަށް ދެ ވާރިޘުން އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމާއި، ޝަރުޢީ އަގުކޮމިޓީގެ އަގާމެދު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމާއި، ދަޢުވާގައި ހިމެނޭ ބޭންކު އެކައުންޓްތަކާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޚަޞްމުން ޝަރީޢަތުގައި ދައްކާ ވާހަކަ މަޙްޟަރުކޮށް ސޮއިކުރުވަންވާނެއެވެ؛ ޚަޞްމަކު މަޙްޟަރުގައި ސޮއިކުރުމަށް އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، އެ ބަޔާނަކީ އޭނާ ދެއްކި ވާހަކައާ އެއްގޮތަށް ލިޔެފައިވާ ބަޔާނެއްކަމަށް ދެ މުވައްޒަފަކު ހެކިވެ ސޮއިކޮށް ފަނޑިޔާރުވެސް ސޮއިކުރަންވާނެއެވެ. އެ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުނުކޮށް އެންމެ މުވައްޒަފަކު ސޮއިކޮށްފައިވާ ބަޔާނެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޚަޞްމަކު ވަކި ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17-18)
  2. ވާރިޘުން ވަކި ގޮތަކަށް އެއްބަސްނުވާ ހާލަތުގައި، އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްގެ ފްލެޓަކީ ވާރުތަވެދާނެ މުދަލެއް ނަމަވެސް އެއްމެދު ޢިމާރާތުގެ ބިމަކީ ބައިކޮށް ހެދޭ ބިމެއް ނޫންކަމުން، ކޯޓުން ޚަޞްމުން އެއްބަސްވާ ކަންކަން ފާހަގަކޮށް، އެއްބަސްނުވާ ކަންކަމުގައި ދެ ފުށް ފެންނަ އުޞޫލަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ؛ އަދި ޚަޞްމުން އެއްބަސްނުވެ ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާނަމަ އެ ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ގޮތް ފަނޑިޔާރު ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 19-20)
  3. ޚުޞޫމާތެއްގައި ތަނެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް އަގުކުރާއިރު ބަލަންވާނީ އަގުކުރާ ވަގުތު އެ ތަނެއް ހުރި ހާލަތަށް ބަލައި އަގު ކަނޑައެޅުމަށެވެ؛ ޚަޞްމަކު ބުނާ މިންވަރަށް ޚަރަދުވެފައިވޭތޯ ބެލުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/09 އަށް ހަވާލާދީ)
  4. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ބެލުމުގެ ޙައްޤުގެ ތެރޭގައި، ދިފާޢުގައި ވާހަކަދައްކަން ތައްޔާރުވާނެ އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ނުލިބޭ ގޮތަށް ޝަރީޢަތް އަވަސް ނުކުރުން ހިމެނެއެވެ؛ އިންސާފުން ޝަރީޢަތްކުރުމަކީ ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ވާހަކަދެއްކުމާއި އަނެއް ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތައް ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހަމަހަމަކަމާއެކު ދިނުމެވެ. (ޕެރ. 25-26)
  5. ޝަރުޢީ އަގުކޮމިޓީގެ ރިޕޯޓު ޚަޞްމުންނާ ހިއްސާކުރި ދުވަހުމެ، އެ އަގާއި ގުރުއަތުގެ ނަތީޖާއާމެދު ޚަޞްމެއްގެ ބަހެއް ނުހޯދާ ޙުކުމްކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ހ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަތުމެވެ؛ އަގު ތަޢުނުކޮށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުޞަތު ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 27-28)
  6. ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމުގައި ދަޢުވާގެ ކޮންމެ ބަޔަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމައި، ހެކި ވަޒަންކޮށް، ނިންމުން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ދަޢުވާގައި އެދިފައިވާ ކަމަކާމެދު (ބޭންކު އެކައުންޓްތަކުގެ ފައިސާ) ގޮތެއް ނުނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤަށް އަސަރުކުރާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.