ޙައްވާ މުޙައްމަދު ވ. އާޤިޞާ މުޙައްމަދު އަދި އިތުރު 2 ފަރާތެއް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ 4 ވާރިޘުންނަށް ތަރިކައިގެ 1/4 ބައި ކޮޅަށް ކަނޑައެޅި (ބަދަލުކުރި)

ދަށު ކޯޓު: މ. ދިއްގަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 2024-K8C-CIV-10

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވާރިޘަކު އޭނާއަށް ތަރިކައިން ލިބޭ ބައި އެހެން ވާރިޘަކަށް ހަދިޔާކޮށްފައިވަނިކޮށް، އެ ބައި ދެން ތިބި ވާރިޘުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމައަށް ބެހުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމުމަކީ ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ބިމުން ބައި ލިބިދިނުމަށް ޝަރުޠުކޮށް ކުރާ ހަދިޔާއެއް ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ތަރިކައިން ފިރިހެން އަދި އަންހެން ދަރިންނަށް ލިބޭ މިންވަރު ނިސާ ސޫރަތުގެ 11 ވަނަ އާޔަތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 11.5)
2. ވާރިޘުންގެ މެދުގައި ރުހި ޤަބޫލުވާ ވަކި ގޮތެއް ނެތްނަމަ ތަރިކަ ބެހެންޖެހޭނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ވާރުތަ ބެހުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 11.6)
3. މަރުވި މީހެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކުރެވިފައިވާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ވާރިޘުންގެ މެދުގައި ބައިކުރެވޭނީ ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތުން ނިންމުމަށްފަހު ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ. ބަންޑާރަ ބިމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ މުދަލެއް ނޫން، ދައުލަތުގެ މިލްކެކެވެ. ނުއުފުލޭ މުދާ ތަރިކައިން ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ބިމާމެދު ތަޞައްރުފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 11.7، 11.8.1)
4. ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއްގެ ޢިމާރާތާއި ނުއުފުލޭ މުދަލުން ލިބޭ ބައި ޝަރުޠެއްނެތި އެހެން ވާރިޘުންނަށް ދޫކޮށްލި ވާރިޘުންނަކީ ބިން ބައިކޮށް ލިބިދެވޭނެ ފަރާތްތަކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 11.8.2)
5. ވާރިޘުން އެއްބަސްވާނަމަ ތަރިކަ ހަމަހަމައަށް ބެހުމާއި، ވާރިޘަކަށް ލިބޭ ބައި އެހެން ވާރިޘަކަށް ދޫކޮށްލުމާއި ހަދިޔާކުރުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ތަރިކައިން ލިބޭ ބައި ހަދިޔާކުރާއިރު ޝަރުޠުކުރުން ޞައްޙަ ނުވާނެއެވެ؛ ނުއުފުލޭ މުދަލުން ލިބޭ ބައި، ބިމުން ލިބޭ ބަޔާއެކު ލިބިދެވޭގޮތަށް ޝަރުޠުކޮށް ހަދިޔާކުރުމަކީ ޞައްޙަ ތަޞައްރުފެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 11.8.3، 11.9)
6. ހަދިޔާކުރި ވާރިޘުގެ ބަހުން ހަދިޔާ ބިނާވެފައިވަނީ ބިމުން ބައި ލިބިދިނުމުގެ ޝަރުޠެއްގެ މައްޗަށްކަން ދޭހަވާނަމަ، އެ ހަދިޔާއަށް ޢަމަލު ނުކޮށް، ވާރިޘުން އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަދިޔާކުރި ވާރިޘު ހިމެނޭގޮތަށް ހުރިހާ ވާރިޘުންގެ މެދުގައި ހަމަހަމައަށް ބެހުމަކީ ޢަދުލުވެރި ގޮތެވެ. (ޕެރ. 11.10، 11.12)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ނިސާ ސޫރަތުގެ 11 ވަނަ އާޔަތް
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އާދަމް ޙަލީމް ވ. ފާޠިމަތު އާދަމް ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފާޠިމަތު ވ. އާމިނަތު ޙުސައިން ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޞާބިރާ ޙުސައިން މޫސާ ވ. ޢަޒީޒާ ޙުސައިން ޤަޟިއްޔާ
• 2019/SC-A/33، 2018/SC-A/21، 2015/SC-A/11 (ފުޓްނޯޓު)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހަވާލާދިން؛ ޚިލާފުވީ ގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ކޯޓުން ފާހަގަކުރި)