އުސާމަތު ޢަބްދުލްހައްނާން އަދި 3 މީހުން ވ. ރީތިރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2340/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިސޯޓެއްގައި ކުރިކަމަށް ބުނާ ކޯސްޓަލް ޕްރޮޓެކްޝަންގެ މަސައްކަތުގެ އަގު ހޯދުމަށް ގިނަ އަހަރުތަކެއް ފަހުން ކުރި ދަޢުވާ ސިވިލް ކޯޓުން ރުޅިގަތުމުގައި، ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ 61 (ށ) ތަޠުބީޤުކޮށް ދަޢުވާކުރާ މުއްދަތު ފާއިތުވި ކަމަށް ނިންމުމާއި، ސީދާ މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަން ޘާބިތުނުވާ ކަމަށް ނިންމުމާއި، ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުން ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާކަން ނިންމުމުން އެނގެން އޮތްއިރު، ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރި ގޮތް ޚިލާފުވި ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް އިސްތިއުނާފުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ ޤާއިމެއް ނުވެއެވެ.
2. ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް އޮތް ކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، އެ ފަރާތުގެ ބުނުން ފިޔަވައި އެ އެއްބަސްވުން ޘާބިތުކޮށްދޭނެ ހެއްކެއް ހުށަނާޅާނަމަ، ސީދާ މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަން ޘާބިތުނުވާ ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ގޯސްވާކަށް ނެތެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 111 ގައިވާ ގޮތުން، މަސައްކަތް ނިމުނުކަމާއި ފައިސާ ދިނުމަށް އެއްބަސްވީ ޝަރުޠާއި އުޞޫލު ސާފުނުވާ ޙާލަތުގައި ޙައްޤެއް އުފެދިފައިވާކަމާއި އޭގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ.
3. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 111 ގައިވާ ގޮތުން، ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ) ގެ ދަށުން މާލީ ހިސާބުތަކާ ގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތައް ވަކި މުއްދަތަކަށް ބެލެހެއްޓުމަށް ކުންފުނިތަކަށް ލާޒިމުކުރުމަކީ، އެ މުއްދަތު ފަހަނައެޅުމުން ކުންފުނީގެ މުޢާމަލާތުތަކުގެ ޒިންމާއިން ކުންފުނި ބަރީޢަވާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކޮށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
4. ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ހަމައެކަނި ގޯސް ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާނުވެ، އެހެން ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށްވެސް ބިނާވެފައިވާނަމަ، އެ ގޯސް ސަބަބުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މުޅި ނިންމުން ބާޠިލުނުކުރެވޭނެއެވެ.
5. ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ ބާކީ ފުރިހަމަ އަދި ފަހު ފައިސާގެ ގޮތުގައި ސެޓްލްމެންޓް އެގްރީމެންޓެއްގެ ދަށުން ފައިސާ ލިބި، އިތުރު ދަޢުވާއެއް ނުކުރާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެ އެގްރީމެންޓާ ހަމައަށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތަކަށް އިތުރު ފައިސާ ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 61 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު [2021] SC 111 (ރިދ މޯލްޑިވްސް ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަމީން ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)، ޕެރ. 53
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (2017/HC-A/395 ގެ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމުގައި؛ ލިޔުމުގައި އަކުރު ބަދަލުވެފައިވާތީ މާއްދާގެ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)