އަޙްމަދު ޞަފްވާން ވ. މުޙައްމަދު ޝަފީޤު
ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ތަން ހުސްކުރުމާއި 45 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ޤާއިމް، ކުލި/ޖޫރިމަނާގެ ބައި އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3543/Cv-C/2017
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މައި ކުލި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވުމުން އޭގެ ދަށުން ހެދި ފަރުޢީ ކުލި އެއްބަސްވުމަށް ކުރާ އަސަރާއި، ގޭގެ ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމެއްނެތި ތަނުގައި ހުރި ސަބް-ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ތަން ހުސްކުރާ ދުވަހާ ހަމައަށް ވެރިފަރާތަށް ކުލި ދައްކަންޖެހޭތޯ؛ އަދި ތަން ހުސްކުރުމަށް ދިން 45 ދުވަހުގެ މުއްދަތު އެކަށީގެންވޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ތަނެއް ހުސްކުރުމަށް މުއްދަތު ކަނޑައެޅުމަކީ މައްސަލައިގެ ވާޤިއާތަކާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ؛ އެ މުއްދަތު އެކަށީގެންނުވާކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދީގެން މެނުވީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި އެ މުއްދަތަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ. މުދާ ނެރެ އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ވަގުތު ނަގާތީ 45 ދުވަހަކީ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެކެވެ. (ޕެރ. 28)
- އާންމު އުޞޫލުގެ ގޮތުން، މައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވުމުން ނުވަތަ އުވިދިއުމުން، އެ މައި އެއްބަސްވުމުން ބާރުލިބިގެން ހަދާފައިވާ ފަރުޢީ އެއްބަސްވުން ވެސް ބާޠިލުވެ، އޭގެ ދަށުން އުފެދުނު ތަޢާޤުދީ ގުޅުން ކެނޑިގެންދެއެވެ؛ މި އުޞޫލުން އިސްތިސްނާ ލިބެންޖެހޭނަމަ އެކަން ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތާއެކު ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެނީ އެކަން ބުނާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 29، 33)
- ސަބް-ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތާއި ދެމެދުގެ ފަރާތާ (މައި ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތާ) ދެމެދު ކުރެވުނު މުޢާމަލާތެއްގެ ތެރެއިން ދެއްކި ކުލިއަކީ އެ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގެ މުޢާމަލާތެކެވެ؛ އޭގެ ސަބަބުން ގޭގެ ވެރިފަރާތަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤަކަށް އުނިކަމެއް ނާދެއެވެ. އެކަމާ ގުޅޭ ޚުޞޫމާތެއް ވާނަމަ އޭގެ ޚަޞްމުންނަކީ އެ ދެފަރާތެވެ. (ޕެރ. 30، 34)
- ގޭގެ ވެރިފަރާތުގެ ބިމުގައި ހުންނަ ފަރާތަކުން އެ ތަނަށް ކުލި ދައްކަންޖެހޭނެއެވެ؛ ވެރިފަރާތާ ތަޢާޤުދީ ގުޅުމެއް ނެތި، ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމެއްނެތި، ކުލި ނުދައްކާ ތަނުގައި ހުރުމުގެ ޙައްޤެއް އެ ފަރާތަކަށް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން، ވެރިފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ކުލީގެ މަންފާއިން ވެރިފަރާތް މަޙްރޫމުކުރާ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާނުވާ ބޭއިންސާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 30–35)
- ފަނޑިޔާރު ޙުކުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ލިޔެ ބަޔާންކޮށްފައި ނެތްނަމަ އެ ޝަރީޢަތަކީ ޞައްޙަ ޝަރީޢަތެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ ([2021] SC 30). (ޕެރ. 36)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙުމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން [2021] SC 30، 36 ވަނަ ޕެރެގްރާފް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2008/SC-A/09 ޤަޟިއްޔާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައިވާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައިވާ)
- ސިވިލް ކޯޓުގެ 1132/Cv-C/2017 ޤަޟިއްޔާ (ފަރާތްތަކުގެ ދެމެދު ކުރިން ނިމުނު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.