އިބްރާހީމް ފައިޞަލް ވ. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 97/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޗުއްޓީއަށް އެދުމުން ޗުއްޓީ ދެވެން ނެތްކަމަށް އެންގުމަށްފަހު ސަބަބު ނާންގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުނުވި މުވައްޒަފަކު، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ 15 ދުވަހުގެ ޣައިރު ޙާޟިރީގެ މާއްދާގެ ދަށުން، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި ގަވާއިދާއި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން މުސާރަ ނުލިބޭ ޗުއްޓީއަށް އެދުމުން ޗުއްޓީ ދެވެން ނެތްކަމަށް އެންގުމަށްފަހު، ގިނަ މަސްތަކަކަށް ސަބަބު ނާންގައި ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުނުވި ކަސްޓަމްސް މުވައްޒަފަކު، ގަވާއިދުގެ 15 ދުވަހުގެ ޣައިރު ޙާޟިރީގެ މާއްދާގެ ދަށުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ގަވާއިދު ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ހަމައެއްގެ މަތިންކަމަށާއި، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށް ވަކިކޮށްފައިވާތީ މުވައްޒަފު އެދުނު އަމުރު ނުކުރެވޭނެކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ބަލިޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ޗުއްޓީ ނުދީ ވަކިކުރުމަކީ ގަވާއިދާއި ޚިލާފު، އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުގައި އެކަށީގެންނުވާ ކަމެއްކަމަށާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމުން ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލިފައިވާކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުންޏެވެ. ގަވާއިދުގެ ދަށުން އިތުރު ނޯޓިހެއް ނުދީ ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތެއްކަމަށް ދައުލަތުން ބުންޏެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޗުއްޓީ ނުދެވޭކަން އެންގުމަށްފަހު 3 މަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ސަބަބު ނާންގައި ޙާޟިރުނުވުމަކީ ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ކަމުން ޢަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮތްކަމަށާއި، އެއީ ލިޔެކިޔުމުން ފާޅުކަން ބޮޑަށް ފެންނަ ކަމަކަށްވާތީ އިތުރު ތަޙުޤީޤަކާ ނުލައި ވަކިކުރުމުން ވެސް އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުވެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކޮށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ މުވައްޒަފެއްގެ އެންމެ އަސާސީ އިލްތިޒާމެކެވެ؛ ތަނުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ނެގޭ ޗުއްޓީއެއްގައި ނޫން ގޮތަކަށް ވީނުވީއެއް ނާންގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ޙާޟިރުނުވުމަކީ ވަޒީފާގެ އަސާސީ އިލްތިޒާމުތަކާ ސީދާ ޚިލާފުވުމެކެވެ.
2. ޗުއްޓީއަށް އެދި ހުށަހެޅުމުން އެދުނު މުއްދަތުގައި މުވައްޒަފަކީ ވީނުވީއެއް ނޭނގި ހާޒިރުނުވާ މީހެއްކަމަށް ނުބެލިނަމަވެސް، ޗުއްޓީ ދެވެން ނެތްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އެންގުމަށްފަހު ސަބަބު ނާންގައި ޙާޟިރުނުވެ ހުރުމަކީ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވީނުވީއެއް ނާންގައި ޙާޟިރުނުވެ ހުރުމެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި ގަވާއިދުގެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށެވެ.
3. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނީ ޢަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮވެގެންނެވެ؛ އެއީ ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތެކެވެ؛ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކީ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުމެއް، ދެފަރާތުގެ އިތުބާރު ގެއްލޭފަދަ ކަމެއް، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީ ގޮތުން ޚިލާފުވާ ކަމެއްނަމަ، އެއީ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަވާ ފާޅުކަންބޮޑު ޢަމަލެކެވެ (2014/SC-A/27 އަށް ތަބާވެ).
4. ސަބަބު ނާންގައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުނުވުމަކީ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީ ގޮތުން ޚިލާފުވެ، އިތުބާރު ގެއްލި، އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވާ ކަމެއް ކަމުން، އެއީ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވިދާނެ ޢަދުލުވެރި ސަބަބެކެވެ (މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން).
5. އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމެވެ (2019/SC-A/68)؛ ނަމަވެސް އެއީ އިސްތިސްނާއެއް ނެތް ލާޒިމު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ވީނުވީއެއް ނޭނގި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ޙާޟިރުނުވެ ހުރުމަކީ މުވައްޒަފު އަމިއްލައަށް އެއްބަސްވުން ނިންމާލުމެއް ނުވަތަ ވަޒީފާ ދޫކޮށްލުމެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެ، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ އިސްތިސްނާއެކެވެ.
6. ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ލިޔެކިޔުންތަކުން ފާޅުކަންބޮޑު ގޮތެއްގައި ފެންނަން ހުރި، ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭ ބާވަތުގެ ކަމެއްނަމަ، ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން އިތުރު ތަޙުޤީޤެއް ކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ އިތުރު ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ކޮންމެހެން ލާޒިމު ކަމެއް ނޫނެވެ (2013/HC-A/77 އަށް ތަބާވެ).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ފައިލުގައި "320 ވަނަ މާއްދާ" ކަމަށްވާ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (15 ދުވަހުގެ ޣައިރު ޙާޟިރީ)
• މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ޗުއްޓީއާބެހޭ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތާބެހޭ މާއްދާތައް (ފައިލުގައި 360 އަދި 301 ވަނަ މާއްދާ)
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް ޒަމީލު)
• 2013/HC-A/77 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގުޅުން ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު ޔޫސުފް)
• 2014/HC-A/290
• 2010/HC-A/208
• 2011/HC-A/134
• Maila & Others v Hungry Eye Restaurant (1990) 11 ILJ 400 (IC)
• South African Broadcasting Corporation v CCMA & others (2001) 22 ILJ 487 (LC)