މޯލްޑިވިއަން ހޮލިޑޭ ވިލެޖަސް ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް މޫސާ
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ނޯޓިސް ދިނުމާނުލައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ވަޒީފާއަށް ނުނުކުމެހުރުން، ބަދަލު ނަގައިދިނުން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 208/VTR/2018
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ހުއްދައެއްނެތި ރިސޯޓުން ބޭރުގައި 1 ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ހުރި މުވައްޒަފަކު ނޯޓިހެއްނެތި ވަކިކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން ކުރި ކަމެއްތޯ، އަދި ވަޒީފާއަށް ނުނިކުމެ މުވާޞަލާތު ނުކުރާ މުވައްޒަފެއްގެ މައްސަލައިގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރިކަމަށް ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ރިސޯޓެއްގައި ލޯންޗް ކްރޫއެއްގެ ވަޒީފާގައި ހުރި މުވައްޒަފަކު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ރިސޯޓުން ބޭރަށް ގޮސް 10 ދުވަހުގެ މެޑިކަލް ސެޓްފިކެޓެއް ހޯދި ނަމަވެސް، ސެކްޝަން ބަދަލުކުރެވޭނެކަމަށް ސުޕަވައިޒަރު ގުޅައި ބުނުމުން އަނބުރާ ވަޒީފާއަށް ނުނިކުމެ ހުރުމުން، ހުއްދަނެތި 1 ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ރިސޯޓުން ބޭރުގައި ހުރުމާއި އަނބުރާ އަންނާނެ ތާރީޚެއް ނާންގާތީ 31 އޮގަސްޓް 2018 ގައި ނޯޓިހެއްނެތި ވަކިކުރެވުނެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މިއީ ކޮންސްޓްރަކްޓިވް ޑިސްމިސަލް އެއްކަމަށާއި، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރާތީ މަޤާމަށް އިޢާދަކޮށް، ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް (އެހެން ވަޒީފާއަކުން ލިބުނު އުޖޫރަ އުނިކޮށް) ދިނުމަށެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ސަލާމުގެ ޗުއްޓީ ނަގާފައިވަނީ ކުންފުނީގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހުއްދަނެތި 1 ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ބޭރުގައި ހުރުމަކީ ވަކިކުރެވޭނެ ސަބަބެއް ކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމަކީ 2013/HC-A/77 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ސެކްޝަން ބަދަލުކުރާކަމަށާއި އެއްބަސްނުވާނަމަ އަމިއްލައަށް ވަކިވުމަށް އެންގުމުން ވަޒީފާއަށް ނުނުކުތްކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހުއްދަކޮށްފައިވާ ސަލާމުގެ ޗުއްޓީއެއްގެ ލިޔުމެއް ނެތުމާއި ސެޓްފިކެޓުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހުވެސް ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއަށް ނުނިކުމުން، އެއްބަސްވުމުގެ 4 (ވ) އާއި 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެންކަމަށާއި، ވަޒީފާއަށް ފިލައިގެން އުޅުނު މުވައްޒަފަކަށް އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ނަމުގައި ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ޢަދުލުވެރި ހަމައެއް ނޫންކަމަށް ދެކެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިހެއްނެތި މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރެވޭނީ، މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުފެނުން، މި ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާނަމައެވެ؛ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅޭނީ ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި ނުވަތަ ޚިޔާނާތްތެރިވެފައިވާ ޙާލަތުގައެވެ (ޕެރ. 9–10).
- ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ؛ އަދި ވަކިކުރުމުގެ ނިންމުމަށް ވާޞިލުވުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ތަޠުބީޤުކުރި ހަމައަކީ އެކަށީގެންވާ ހަމައަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ (ޕެރ. 9).
- ކުންފުނީގައި ޢަމަލުކުރަމުންދާ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ހުއްދަނުނަގާ، ވީނުވީއެއް ނާންގާ ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވުމަކީ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެން ނުވާ ކަމަކަށް ކަނޑައަޅައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިހެއްނެތި ވަކިކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ (2013/HC-A/77) (ޕެރ. 12، 18).
- ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގައި ހުއްދަ ނެތި ރިސޯޓުން ބޭރުގައި 1 ދުވަސް ހުރެއްޖެނަމަ ވަކިކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ހުއްދަކޮށްފައިވާ ސަލާމުގެ ޗުއްޓީއެއްގެ ރަސްމީ ލިޔުމެއް ނެތި މެޑިކަލް ސެޓްފިކެޓެއް ހުށަހެޅުމުން އެއީ ހުއްދަކުރެވިފައިވާ ޗުއްޓީއަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ސެޓްފިކެޓުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހުވެސް ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއަށް ނުނިކުމުން ވަކިކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ވަކިކުރުމެކެވެ (ޕެރ. 16–18).
- އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާކަމަށް ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ބެލެވޭނީ ތުހުމަތުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު މުވައްޒަފަށް ދީ، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ތަޙްޤީޤުކޮށް، 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަން ފެނި، އެދިއްޖެނަމަ އެހީތެރިއެއް ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމައެވެ (2010/HC-A/208)؛ ނަމަވެސް މި ޝަރުޠުތަކަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ މުވައްޒަފާ ދެމެދު ގުޅުން ކެނޑިފައިނުވާ، މުވައްޒަފާ މުޢާމަލާތު ކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތެވެ (ޕެރ. 19).
- އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ނަމުގައި ބަދަލު ނަގައިދޭއިރު މުވައްޒަފު ޢަމަލުކުރި ގޮތަކީވެސް ޢަދުލުވެރި ގޮތަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ؛ ވީނުވީއެއް ނާންގާ ވަޒީފާއަށް ނުނިކުމެ، މުޢާމަލާތު އަދި މުވާޞަލާތު ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ހުރި މުވައްޒަފަކަށް ވަކިކުރިކަމުގެ ލިޔުމަށް އިތުރަށް ޢަމަލެއް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ޢަދުލުވެރި ހަމައެއް ނޫނެވެ (ޕެރ. 21).
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
- ވަޒީފާއާބެހޭ ދާއިމީ އެއްބަސްވުމުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ)
- މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/27 އަދި 2014/SC-A/30 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން)
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/77
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/321
- ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/208
- ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/145 (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/287 އަދި 2018/HC-A/397 (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.