ޗަމްޕާ ބްރަދަރސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ޝަހީދާ އިސްމާޢީލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ) ނިންމުމާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމަށް ނިންމި ނިންމުން ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑު، ވަޒީފާއަށް ހާޒިރުނުވުމާ ގުޅޭ، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 265/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޝަކުވާ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ 3 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅިތޯ (ވަކިކުރި ތާރީޚު ގުނަންވީ ކޮން ދުވަހަކުންތޯ)، އަދި ހުއްދައެއްނެތި ވިދިވިދިގެން 4 ދުވަހު ވަޒީފާއަށް ހާޒިރުނުވި މުވައްޒަފަކު ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ހޮޓެލެއްގެ ރިސެޕްޝަނިސްޓަކު 23-24 ޖުލައި 2019 ގައި ސިކް ލީވްގައި ހުރުމަށްފަހު 25-28 ޖުލައި ގައި ވީނުވީއެއް ނާންގާ ވަޒީފާއަށް ހާޒިރުނުވެ، 29 ޖުލައި ގައި އައުމުން ގޭގައި މަޑުކުރަން އެންގިއެވެ. ކުންފުނިން 5 އޮގަސްޓް 2019 ގައި ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރިކަމުގެ ލިޔުން ތައްޔާރުކުރި ނަމަވެސް، މުވައްޒަފަށް ވަކިކުރިކަން ލިޔުމުން އެނގުނީ 21 ނޮވެންބަރު 2019 ގައި ވަޒީފާގައި އުޅުނުކަމުގެ ލިޔުން ލިބުމުންނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅާފައިވާކަމަށް ނިންމައި، މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާތީ ވަކިކުރުމަކީ އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި 51,638.55 ރުފިޔާ ބަދަލު ނަގައިދިނުމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ޝަކުވާ ހުށަހެޅީ 3 މަސް ފަހުން ކަމަށާއި، ވިދިވިދިގެން 4 ދުވަހު ހުއްދައެއްނެތި ނުނިކުތުމަކީ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނެ ސަބަބެއް ކަމަށާއި، ގުޅަން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް ޖަވާބުނުދިން ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ވަކިކުރިކަން އެނގުނީ 21 ނޮވެންބަރު ގައި ކަމަށާއި، ބަލިވެގެން ނުނިކުތީ ކަމަށާއި، ގޭގައި މަޑުކުރަން އެންގުމަށްފަހު އެއްވެސް އެއްޗެއް ނާންގާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ވަކިކުރިކަމުގެ ޝަކުވާގެ މުއްދަތު ގުނަނީ ވަކިކުރިކަން މުވައްޒަފަށް އެނގުނު ތާރީޚުން ކަމުން މައްސަލަ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ހާޒިރުނުވި ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އޮފް ދުވަހެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ގޯހެއް ކަމަށާއި، ވިދިވިދިގެން 4 ދުވަހު ހުއްދައެއް ނެތި ހާޒިރުނުވުމަކީ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭނެ ޖާއިޒު ސަބަބަކަށް ވާތީ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާއިރު، ގުޅަން އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްކުރި ހާލު މުވައްޒަފުގެ ސަބަބުން ނޯޓިސް ރައްދުނުކުރެވުމަކީ އިޖުރާއީ ނާއިންސާފެއް ނޫނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައި، ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ބޭނުމަށް ވަކިކުރި ތާރީޚު (effective date of termination) ކަމުގައި ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ބެލެވޭނީ ވަކިކުރިކަން މުވައްޒަފަށް އަންގާ / މުޢާމަލާތްކުރާ ތާރީޚެވެ؛ ސިޓީއަކުން އަންގާނަމަ ސިޓީ ލިބި ކިޔާ ނުވަތަ ކިޔުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ލިބޭ ތާރީޚެވެ، އަދި ގަސްދުގައި ސިޓީ ކިޔުން ލަސްކޮށްފިނަމަ ފުރުޞަތު ލިބުނުކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 64-69)
2. ވަޒީފާއާގުޅޭ ކަންކަމުގައި ސުވާލު އުފެދޭނަމަ އެކަން މާނަކުރަންޖެހޭނީ މުވައްޒަފުގެ މަޞްލަޙަތުގައެވެ؛ ވަކިކުރިކަމުގެ ލިޔުން މުވައްޒަފަށް ރައްދުކުރުމަށް މަސައްކަތްނުކޮށް، ލިޔުން ލިބުނީ ފަހުން ނަމަ، 28 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ގުނަނީ މުވައްޒަފަށް ވަކިކުރިކަން އެނގުނު ތާރީޚުންނެވެ. (ޕެރ. 70-71)
3. ވަކި އިދާރާއަކުން ކަމެއް ކަށަވަރުކުރުމަށް ދޫކުރާ ރަސްމީ ލިޔުމަށް (ވަޒީފާގައި އުޅުނުކަމުގެ ލިޔުމަށް) ބުރަދަން ދިނުމަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 73-74)
4. ވަކިކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާހުރެ ކުރެވުނު ކަމެއްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި، އެކަން ވަޒަންކުރަނީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުންނެވެ؛ ކަން ވުމަށްވުރެ ކަން ނުވުން ގާތްތޯ ނުވަތަ ކަންވުން ގާތްތޯ ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 78، 101-102)
5. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށްފަހުގައެވެ؛ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަވަނީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް (gross misconduct) ކޮށްފިނަމައެވެ، މިގޮތުން އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން ނުވަތަ އިތުބާރު ގެއްލޭފަދަ ކަމެއް ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 79-82، 104-105)
6. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާއާއި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އޮފް ދުވަހެއް ޙައްޤުވަނީ ވިދިވިދިގެން 6 ދުވަހު މަސައްކަތްކޮށްފިނަމައެވެ؛ މަސައްކަތަށް ނުނިކުމެ ހާޒިރުނުވި ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އޮފް ދުވަހެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އެ މާއްދާއާއި އެއްބަސްވުމުގެ ރޫޙާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 93-100)
7. 2 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު ސަލާމުގެ ޗުއްޓީއަކަށް ރަޖިސްޓަރީ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިޔަކު ދޫކުރާ މެޑިކަލް ސެޓްފިކެޓު ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ؛ އެކަން ނުކޮށް، ސަބަބެއް ނާންގާ، ހުއްދައެއްނެތި ވިދިވިދިގެން 4 ދުވަހު ހާޒިރުނުވުމަކީ މަސައްކަތުގެ އަޚްލާޤު އެކަށީގެންނުވުން ކަމަށާއި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނެ ޖާއިޒު ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 89-91، 106-111)
8. މުވައްޒަފަށް ގުޅުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް މުވައްޒަފުގެ ޚަބަރެއް ނުވެ އޭނާގެ ސަބަބުން ހުރަސް އެޅިއްޖެނަމަ، ވަކިކުރުމުގެ ނޯޓިސް ރައްދުނުކުރެވުން ހަމައެކަނި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ސަބަބަކަށް ނުވާނެއެވެ؛ މުޢާމަލާތު ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ހުރި މުވައްޒަފަކަށް އެ ސަބަބުން ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ އަދުލުވެރި ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 112-117)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
• ILO Termination of Employment Convention 1982 (No. 158), Articles 4, 7, 9(2)(a)
• ILO Termination of Employment Recommendation 1982 (No. 166), Article 13
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2010/SC-A/17 (އިބްރާހީމް ޝިޔާރު ވ. ޢަބްދުﷲ ވަޙީދު)
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2014/SC-A/30 (ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ވ. އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2014/SC-A/08 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. އަޙްމަދު ވާޞިފް)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު ޒަމީލް)
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
• 2011/HC-A/134 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު)
• 2013/HC-A/77 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގުޅުން ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު ޔޫސުފް)
• 2021/HC-A/39 (ޢަލީ ޝަރީފު ވ. ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2020/HC-A/181 (މޯލްޑިވިއަން ހޮލިޑޭ ވިލެޖްސް ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް މޫސާ)
• 2010/HC-A/24 (ރީތި ރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ މުޢާޒު)
• 2010/HC-A/209 (ޙަސަން ފާއިޒް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް)
• Kirklees Metropolitan Council v Radecki [2009] IRLR 555, CA
• Knight & Southall v Brown
• Barratt v Cyf Gisda [2010] UKSC 41
• Robinson v Bowskill
• Cosmeceuticals Limited v Parkin
• Chapman v Letherby [1981] IRLR 440
• Dedman v British Building and Engineering Appliances Ltd [1973] IRLR 379
• 2018/SC-A/21 (ފާޠިމަތު ޙުސައިން ވ. އާމިނަތު ޙުސައިން)
• 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
• 2014/HC-A/146 (ބްލޫ ލެގޫން އިންވެސްޓްމަންޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢިޔާޟް ނަޞީރު)
• 2019/SC-A/85 (ދައުލަތް ވ. ވިލާ އެއަރ ޕވޓ ލޓޑ)
• 2014/SC-A/43 (އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ވ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ)
• 2017/SC-A/40
• 2021/HC-A/12
• 2017/SC-A/06
• 2019/SC-A/36
• 75/VTR/2017 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް)
• Orry Thomson v Zadlea Pty Ltd T/A Atlas Steel (2019) FWC 1687
• London Transport Executive v Clarke (1981) IRLR 166
• Pereira v Business Depot Ltd 2009 BCSC
• Harrison v George Wimpey & Co Ltd