ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ޙަސަން ފަތުޙީ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން މުޅިން ބާޠިލު)

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 12/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކަސްޓަމަރަށް ތެޔޮ މަދުން ޑެލިވަރީކޮށް ބާޖުގައި ތެޔޮ އިތުރުވެ، މީޓަރުގެ ސީލް ކެނޑިފައިވާ ހާދިސާއެއްގެ ސަބަބުން ބާޖުގެ ފަޅުވެރިއަކު ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި، ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ، އަދި ޓްރައިބިއުނަލުން ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢުކޮށް މުސާރަ ނަގައިދިނުމަށް ނިންމި ނިންމުން ދެމެހެއްޓޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ޢަދުލުވެރި ސަބަބަކަށް ވުމެވެ (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 (ހ) އަދި 23 (ހ)). އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތަކީ ޢަދުލުވެރި އިޖުރާއަތަކަށް ވުމެވެ؛ އޭގެ ތެރޭގައި ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދެވެން ހުރި މިންވަރަކަށް ދިނުމާއި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 11-13)
2. ކޮންމެ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަ ނުވެއެވެ. ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ކަމަށް ބެލެވޭނީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ސީރިއަސް ޢަމަލެއް ނަމައެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން، އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީ ގޮތުން ޚިލާފުވުން ފަދަ. (ޕެރ. 14-15)
3. ވަކިކުރުމަށް ބިނާކުރި ތުހުމަތުތައް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނީ ޖިނާއީ މިންގަނޑުން ނޫން، މަދަނީ މައްސަލަތަކުގެ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުންނެވެ. ހެކިތައް ވަޒަންކޮށް، ކަންވެފައިވާ ގޮތްކަމަށް ވެދާނެ ގޮތްތަކުން ކަންވުމާ އެންމެ ގާތް ގޮތް ފަނޑިޔާރު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ (2018/SC-A/49 ގެ 40-41). (ޕެރ. 21-23)
4. ޚިޔާނާތުގެ ޢަމަލުތަކަށް ސީދާ ހެކި ހޯދުމަކީ އުނދަގޫ ކަމަކަށްވާތީ، ހަމައެކަނި އެކަކުގެ ބަޔާނަށް ބުރަވުން އިންސާފުވެރި ނުވިޔަސް، ވާޤިޢާ ކަށަވަރުކުރާ ހެއްކަށް ބާރުދޭ ޤަރީނާތަކާއި އެހެން ހެކި ހުރިނަމަ އެ ޤަރީނާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 24)
5. ބާޖުގެ ތެޔޮ ދޫކުރުމުގައި ފަޅުވެރިން ސީދާ ބައިވެރިވާއިރު، މީޓަރުގެ ސީލް ކެނޑުން ފަދަ ކަންކަން ހިނގާނީ އެ ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ އެނގުމުގެ ތެރެއިން ކަމަށް ބެލެވޭތީ، މަދަނީ މިންގަނޑުން އިހުމާލާއި ޚިޔާނާތް ސާބިތުވާނަމަ އެއީ 23 (ށ) (2) ގައިވާ ޢަމަލެއް ކަމުގައި، ވަކިކުރުމަށް ޖާއިޒު ސަބަބެއް ވެއެވެ. (ޕެރ. 26-27)
6. ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާން އެންމެ ކުޑަމިނުން: ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދިނުން، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން، އިދާރީ ތަޙުޤީޤު ކުރުން، އަދި ވަކިކުރި ސަބަބުތަކާއެކު އެންގުން ލާޒިމެވެ (2010/HC-A/208). ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތުގެ މިންވަރު ބަލަނީ ޙާލަތާއި ތުހުމަތުގެ ޠަބީޢަތަށެވެ (2021/SC-A/20)؛ ތަޙުޤީޤު ހިނގާކަން ސާފުކޮށްދީ ނަގާ ބަޔާނަކީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެ ކަމަށާއި، ތަޙުޤީޤު ރިޕޯޓަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް އިތުރު ފުރުޞަތެއް ދޭންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ (2021/HC-A/258,259؛ 2022/HC-A/35). (ޕެރ. 28-35)
7. މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުން، ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢުކުރުމާއި މުސާރައާއި އިނާޔަތް ނަގައިދިނުމުގެ ނިންމުންވެސް ބާޠިލުވެއެވެ. (ޕެރ. 36)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (2)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން) ގެ 40 އަދި 41
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީނާ މޭރީ ނާޒިއު)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް ޒަމީލް)
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
• 2021/SC-A/20 (ޤާސިމް މޫސާ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
• 2010/HC-A/208 (އަޙްމަދު އަސްލަމް ވ. އަޕަރ ސައުތު ޔުޓިލިޓީސް ލިމިޓެޑް)
• 2021/HC-A/258,259 (ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ވ. ނިއުޝާދު ޢަލީ އަދި އަޝްރަފް މުޙައްމަދު)
• 2022/HC-A/35 (ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ވ. މުޙައްމަދު ޖިނާޙް މަންޞޫރު)