ކޮރަލް އައިލެންޑް ރިސޯޓްސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުލްޢަޒީޒު މޫސާ ފަޒާ
ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ކުރި ނިންމުން ޤާއިމް، ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި 6 މަހުގެ މުސާރަ (USD 5,100) ބަދަލުގެ ގޮތުގައި
ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، މަޢުޟޫއީ އަދުލުވެރިކަން ގާއިމްނުވުން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، ރިޑަންޑަންސީއާ ގުޅޭ ހަމަތައް، ބަދަލު ދިނުން
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 279/VTR/2019
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މުވައްޒަފެއްގެ މައްސަލައިގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މަދަނީ މިންގަނޑަށްވުރެ ހަރުކަށި މިންގަނޑަކުންތޯ؛ އަދި ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކޮށް، ވަކިކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް ކުރި އަމުރަކީ މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ސާބިޤާތަކާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ، ނުވަތަ އޭގެ ބަދަލުގައި ބަދަލެއް ނަގައިދޭންވީތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ރިސޯޓެއްގައި ކާޕެންޓަރެއްގެ ގޮތުގައި 2017 އިން ފެށިގެން މަސައްކަތްކުރި މުވައްޒަފު، ވިޔަފާރި ދަށްވުމުން ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަށް ކަމަށް ބުނެ 29 އޮކްޓޫބަރު 2019 ގައި ރިޑަންޑަންޓްކޮށް ވަކިކުރިއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ނިންމައި، 29(ހ)(1) ގެ ދަށުން ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކޮށް ވަކިކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ބެލެންސް އޮފް ޕްރޮބަބިލިޓީއަށްވުރެ ހަރުކަށި މިންގަނޑެއް ޓްރައިބިއުނަލުން ބޭނުންކުރިކަމަށާއި، ރުޖޫޢަކުރުމުގައި 2019/SC-A/36 ގެ އުޞޫލުތަކަށާއި ކޮވިޑް ޙާލަތަށް ނުބަލާކަމަށާއި، 29(ހ) ގެ ދަށުން މުސާރަ ދޭން އަމުރު ނުކުރެވޭނެކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ކުރިއާލާ އެއްވެސް އެންގުމެއް ނުދޭކަމަށާއި، މިހާރު ވަޒީފާއަށް ދާން ބޭނުމެއް ނުވާތީ ބަދަލު ބޭނުންވާކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: މާލީ ޙާލަތު ދައްކާ ލިޔެކިޔުމެއް، މަޤާމު އުވާލިކަމެއް، ކްރައިޓީރިއާ ތަޠުބީޤުކުރި ގޮތެއް ނުވަތަ މަޝްވަރާއެއް ސާބިތުނުވާތީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް 3 އަހަރު ފާއިތުވުމާއި ކޮވިޑާއި މުވައްޒަފު ރުޖޫޢަވާން ބޭނުންނުވުމުން ރުޖޫޢަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި 6 މަހުގެ މުސާރަ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ ރިޑަންޑަންސީގެ މައްސަލަތަކުގައިވެސް ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތު ޙަޤީޤަތުގައި މެދުވެރިވެ، ހަމަހަމަ އިޖުރާއަތެއްގެ ތެރެއިން ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ވަކިކުރިކަން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސާބިތުކުރަންވާނީ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ހެކި ވަޒަންކުރާ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުންނެވެ. (ޕެރ. 28، 38-40)
- ރިޑަންޑަންސީއަކީ ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނުގައި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތަށްވުރެ މުވައްޒަފުން އިތުރުވުމުން އުފެދޭ ޙާލަތެވެ؛ އެ ޙާލަތު ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވޭތޯ ބަލަންވާނީ މުވައްޒަފު ކުރި ބާވަތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުނީ ނުވަތަ މަދުވީތޯ، ވަކިކުރީ އެ ސަބަބަށްތޯ، އެކަހަލަ މަސައްކަތް ކުރާ އެހެން މުވައްޒަފުން ތިބިނަމަ ހޮވުނު ގޮތާއި، ދެފަރާތުގެ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އަދި ނިންމުން ހެޔޮ ނިޔަތުގައި (bona fide) ނިންމާ، ރިޑަންޑަންޓްކުރާ މީހުން ހޮވާފައިވަނީ އިންސާފުވެރި އުޞޫލަކުންތޯ ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 24-27، 32-33)
- 2020 ގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނައި 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުނު މައްސަލައެއްގައި އެ އިޞްލާޙުން އިތުރުކުރި ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތްތައް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތާއި އިޖުރާއަތު ބެލުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކަށާއި ވަޒީފާގެ ޤާނޫނީ ޢިލްމުގެ އާންމު މިންގަނޑުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22)
- ކުންފުނީގެ މާލީ ދަތިކަމާއި އޮކިއުޕަންސީ ދަށްވުން ފަދަ ކަންކަން ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ސާބިތުކުރަންވާނީ ކުންފުނީގެ މާލީ ހިސާބުތަކާއި ފީސިބިލިޓީ ރިޕޯޓު ނުވަތަ އޮކިއުޕަންސީ ސްޓަޑީ ފަދަ ލިޔެކިޔުމުން؛ ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނާއި ހެކިބަހުގައި ހަމައެކަނި އެކަން ބުނުމަކުން، އަދި މަޤާމު އުވާލިކަން ނުވަތަ އޮނިގަނޑަށް ގެނައި ބަދަލު ނުދައްކައި، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިކަމަށް ބުރަނުވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 41-44)
- ރިޑަންޑަންސީގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވުމަށް ކުރިއާލާ އިންޒާރު ދިނުމާއި، މުވައްޒަފުންނާ (ނުވަތަ މަންދޫބުންނާ) މަޝްވަރާކުރުމާއި، ކަނޑައެޅިފައިވާ އޮބްޖެކްޓިވް ކްރައިޓީރިއާއެއްގެ މައްޗަށް ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ހޮވުމާއި، ވަކިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ވަޒީފާއެއް ހުށަހެޅުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި، ނޯޓިސް ނުވަތަ ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދިނުމާއި، ޚާއްޞަ އިނާޔަތެއް ދޭނަމަ އޭގެ މިންގަނޑު ކުރިން އެންގުން ހިމެނެއެވެ؛ ހޮވި ގޮތާއި މަޝްވަރާކުރި މިންވަރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި އެހެން ވަޒީފާއެއް ދިނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 45-49)
- ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކުރުމަކީ އާންމު އަސާސީ ޙައްލު ނަމަވެސް، ވަކިކުރުމާއި ޙުކުމާ ދެމެދު ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވުމާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރީގެ ކުޑަބޮޑުމިނާއި ޙާލަތު ގޯސްވުމާއި، އިތުބާރު ގެއްލުމާއި، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއަށް ދާން ބޭނުންނުވުން ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ރުޖޫޢަކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި ޙައްލަކަށް ނުވެދާނެއެވެ؛ ރުޖޫޢަކުރާއިރު ގެއްލުނު މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް އަމުރުކުރުމުގައި މުވައްޒަފަށް ބޭއިންސާފު މުއްސަނދިކަމެއް ނުލިބޭނެ ގޮތަށް ވާން ޖެހޭއިރު، މުޅި މުއްދަތުގެ މުސާރަ ދިނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 57-58، 61-69)
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ބަދަލު ކަނޑައަޅާއިރު ވަޒީފާގެ ބާވަތާއި، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތާއި، މުސާރައާއި އިނާޔަތާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ބޭއިންސާފު ޢަމަލުތަކާއި، މުވައްޒަފުގެ އުމުރާއި އެހެން ވަޒީފާއެއް ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތާއި، މުވައްޒަފުގެ ހިއްސާއާއި، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް (mitigation) ކުރި މަސައްކަތާއި، ބޭއިންސާފު މުއްސަނދިކަމެއް ލިބޭތޯ ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 70)
- ވަކިކުރުމަށްފަހު ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ އިތުރު ގެއްލުންތަކެއް އޮތްނަމަ، އެކަމަށް ބަދަލު ހޯދުމަށް ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅައިގެން ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 75)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (1) އަދި (3)، އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2020 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
- ILO Termination of Employment Convention 1982 (No. 158), Articles 4, 7, 9(2)(a)
- ILO Termination of Employment Recommendation 1982 (No. 166)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/27، 30 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/36، 37، 38 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުﷲ އާނިސް އަދި އިތުރު 21 ފަރާތެއް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/35 (އާމިނަތު އަރީޖް ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/67 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. ދައުލަތް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/22 (ޙުސައިން ނަޒީފް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/75 (ޢަބްދުﷲ ޖާމިޢު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/02 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިސްމާޢިލް ޢަބްދުﷲ އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް)
- ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/24 (ރީތި ރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ މުޢާޒު)
- ހައިކޯޓުގެ 2023/HC-A/182 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުﷲ ޝަޒްމީލް)
- Williams v Compair Maxam Ltd [1982] ICR 156
- King v Eaton [1996] IRLR 199
- Miller v Minister of Pensions
- Jones v Department of Energy and Minerals (1995) 60 IR 304
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.