މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. މުސްލިމް ޒުހުރީ
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، މަޢުޟޫއީ އަދުލުވެރިކަން ގާއިމްނުވުން
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 31/VTR/2021
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ކޮމިޓީގެ ނިންމުމެއްގެ މައްޗަށް މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅީ ރަނގަޅަށްތޯއާއި، މަދަނީ މިންގަނޑުން ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ސާބިތުވާކަމަށް ކޮމިޓީން ކަނޑައެޅީ ރަނގަޅަށްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: އެއާޕޯޓް ކުންފުނީގެ އެސިސްޓެންޓް މެނޭޖަރަކު އެހެން މުވައްޒަފަކަށް ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރިކަމަށް ކުންފުނީގެ ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ހުއްޓުވުމުގެ ކޮމިޓީއަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުން، ކޮމިޓީން ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމައި އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނެވެ. ހާދިސާ ހިނގިކަމަށް ބުނަނީ ވަޒީފާގެ މާހައުލުން ބޭރުގައެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ ބަޔާނަށް ބުރަދަންދޭ ހެއްކެއް ނެތީތީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އަދި ކޮމިޓީގައި ޤާނޫނީ އަދަދަށްވުރެ ގިނަ މެންބަރުން ތިބުމާއި 60 ދުވަހަށްވުރެ ލަސްވުމުން އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ވަޒީފާ އިޢާދަކޮށް މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމަށާއި މަދަނީ މިންގަނޑަށް ޢަމަލު ސާބިތުވާ ކަމަށާއި ކޮމިޓީ ޞައްޙަ ކަމަށާއި 60 ދުވަސް ފަހަނައެޅުމަކީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ ބަޔާން ދެކޮޅުޖެހޭ ކަމަށާއި ކޮމިޓީން ލީޑުކޮށް ސުވާލުކުރި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ ބަޔާނަށް ބުރަދަންދޭ ހެއްކެއް ނެތުމާއި، ބަޔާނުގެ ތެދުވެރިކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭތީއާއި، ލީޑިންގ ސުވާލުތަކުން ހިނގިގޮތް ސާފުނުވާތީ މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމަށް ކޮމިޓީން ނިންމީ ރަނގަޅަށް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ވަކިކުރުމުގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުން ޢަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވުމާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތު ޢަދުލުވެރިވުމެވެ؛ ނޯޓިހާނުލާ ވަކިކުރެވޭނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) ގައިވާ ފަދަ ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތެއް ވެފައިވާ ޙާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 13-14)
- ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ބަލަންޖެހެނީ މަދަނީ މިންގަނޑުންނެވެ؛ ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ކޮށްފައިވޭތޯ ކަމާބެހޭ ކޮމިޓީން ބަލަންޖެހެނީވެސް މަދަނީ މިންގަނޑުންނެވެ. (ޕެރ. 17)
- ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ހިނގާފައިވޭތޯ މަދަނީ މިންގަނޑުން ވަޒަންކުރުމަކީ މުޠުލަޤަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ ބަޔާނަށް އެކަނި ބުރަދަންދީ ގޮތް ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ؛ ބަޔާނަށް ބުރަދަންދޭ އިތުރު ހެކި ޤަރީނާ ނެތް ޙާލަތުގައި، ނުވަތަ ބަޔާނާމެދު ފާޅުކަންބޮޑު ސުވާލު އުފެދޭ ޙާލަތުގައި، އެކަންކަން އެއްފަރާތްކުރުމަށްފަހު މެނުވީ ކޮމިޓީން ގޮތެއް ކަނޑައަޅައިގެން ނުވާނެއެވެ؛ ޤާނޫނުގެ އުޞޫލުތަކުގެ ނާޖާއިޒް ފައިދާ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިދީގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 23)
- ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތަށް ޖަވާބު ލައިދޭ ލީޑިންގ ސުވާލުތައް ތަޙުޤީޤު ކޮމިޓީން ކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ޙަޤީޤީ ކަންހިނގިގޮތް ސާފުނުވެއެވެ؛ ސީދާ މައްސަލައާ ގުޅުމެއްނެތް އެހެން ތުހުމަތުތަކާބެހޭ ބަޔާނެއް ނުވަތަ ހެކި ޤަރީނާ ނެތް އީމެއިލެއް، ޝަކުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19، 21)
- މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމުން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމާމެދު އިތުރަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ؛ ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާމެދު އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ހުށަނާޅާނަމަ އެކަމާމެދު ރިޢާޔަތްކުރުން މުހިންމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25)
- (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ އިތުރު ރައުޔު) ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނަކީ ވަޒީފާގެ މާހައުލުގައި ހިނގާ ޢަމަލުތައް ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނެކެވެ؛ ވަޒީފާގެ މާހައުލުން ބޭރުގައި ހިނގާ ޖިންސީ ޢަމަލުތަކާމެދު ކަންކުރަންވާނީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު ފަދަ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުންނެވެ. ޖިންސީ ފުރައްސާރަ ހިނގިކަމަށް ކަނޑައަޅަންވާނީ ވަށައިގެންވާ ޙާލަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގައި އުޅޭ ސަލާމަތް ބުއްދި ހުރި މީހަކަށް (reasonable man) އެކަން ޤަބޫލުކުރެވޭނެތޯ ބެލުމަށްފަހުއެވެ؛ ތަޙުޤީޤު ބިނާވާންވާނީ ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ޢަމަލެއްގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 29-38)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/2014 (ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ގަވާއިދު
- ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު
- ޢާންމު އިޖްތިމާޢީ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފު ޢަމަލުތައް ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވެލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއާ)
- 2014/SC-A/27، 2014/SC-A/30 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
- 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
- 2021/HC-A/144، 2021/HC-A/417، 2021/HC-A/418
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.