ސިބްކޯ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މަރްޔަމް ނިޝާނާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، ރިޑަންޑަންސީއާ ގުޅޭ ހަމަތައް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 70/VTR/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތާއި އައުޓްލެޓެއް ބަންދުކުރުމުގެ ސަބަބުން ރިޑަންޑަންސީގެ ގޮތުގައި މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ރ) އަދި (ޅ) އާއި ވަޒީފާއާބެހޭ އާންމު ގަވާއިދުގެ ޝަރުޠުތައް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ސާބިތުކުރެވުނުތޯ، އަދި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސީނިއަރ އެޗްއާރް އެންޑް އެޑްމިން އޮފިސަރެއްގެ ދާއިމީ މަޤާމުގައި ހުރި މުވައްޒަފަކު، ކުންފުނީގެ އައުޓްލެޓެއް ބަންދުކޮށް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ރިޑަންޑަންސީ ތަންފީޒުކުރުމަށް ބޯޑުން ނިންމުމަށްފަހު، މާލީ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބުނެ 26 ޑިސެންބަރު 2021 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާތީ unfair dismissal އެއް ކަމަށާއި، 29 (ހ)(1) ގެ ދަށުން ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކޮށް ވަކިކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަށެވެ؛ 50,000 ރުފިޔާގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ސާބިތު ނުވާކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ 21 (ނ)، (ރ)، (ޅ) ގެ ދަށުން ރިޑަންޑަންސީ ސާބިތުކޮށްދީ ނޯޓިސްގެ ފައިސާ ދީފައިވާކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން A/24-2010/HC އާއި A/134-2011/HC ގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތާއި މާލީ ޙާލަތު ދަށްވުން ސާބިތުނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ހަމައެކަނި ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނަކުން މާލީ ޙާލަތު ދަށްވުން، ރީސްޓްރަކްޗަރ ކުރުން، ނުވަތަ މުވައްޒަފަކީ ބަންދުކުރި އައުޓްލެޓުގެ މުވައްޒަފެއްކަން ސާބިތު ނުވާކަމަށާއި، ރިޑަންޑަންސީއަށް މުވައްޒަފުން ހޮވާނެ އުޞޫލެއް ނުވަތަ ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ އެންގުމެއް ނެތުމުން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމު ނުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު (22/2020) ގެނެވި ވަޒީފާއާބެހޭ އާންމު ގަވާއިދު (R-63/2021) ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ރިޑަންޑަންސީގެ ގޮތުގައި ކުރާ ވަކިކުރުންތަކަށް ތަޠުބީޤުވަނީ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ ރިޑަންޑަންސީގެ އުޞޫލުތަކާއި ގަވާއިދެވެ؛ އޭގެ އިތުރުން ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ކަމާބެހޭ ނިންމުންތަކަށާއި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނީ ޢިލްމުގެ އާންމު މިންގަނޑުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18–19)
2. ރިޑަންޑަންސީ ކަމަށް ބެލެވޭނީ ވިޔަފާރިއެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ހުއްޓާލަން ޖެހުން، ހިންގުމަށް ބަދަލެއް ގެނައުން، ނުވަތަ މާލީ ޙާލަތު ދަށްވުމާ ގުޅިގެން މަޤާމެއް އުނިކުރަން ޖެހުމުންނެވެ؛ އޭގެ ޓެސްޓަކީ އައު އޮނިގަނޑުގެ ދަށުން ކުރީގެ މަޤާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޮތްތޯ ބެލުމެވެ. (ޕެރ. 21–22، 25)
3. ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތެއް ހަޤީޤަތުގައި މެދުވެރިވެފައިވާކަމާއި، ވަކިކުރީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ވަކި މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމުގެ ނިޔަތެއް ނެތިކަން ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮންނަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ (21 (ރ)، (ބ) އާއި ގަވާއިދުގެ 4 (އ)). ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ގައިވާ ފަދައިން، މުވައްޒަފުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުނީ ނުވަތަ މަދުވީތޯއާއި، ވަކިކުރީ އެ ސަބަބަށްތޯއާއި، އެއްބަސްވުމަށް ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 23، 26–27، 34)
4. ވިޔަފާރިއެއް ހުއްޓާލުމުގެ ސަބަބުން ވަކިކުރާނަމަ، އުނިކުރާ މަޤާމަކީ އެ ވިޔަފާރީގައި ސީދާ ޝާމިލުވާ މަޤާމެއް، ނުވަތަ ޒިންމާތަކުގެ 50% ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ނިސްބަތެއް އެ ވިޔަފާރީގައި ޝާމިލުވާ މަޤާމެއް ކަމުގައި ވާން ޖެހެއެވެ؛ ހިންގުމަށް ބަދަލު ގެނައުމުގެ ސަބަބުން ނަމަ، އުނިކުރި މަޤާމު (އެހެން ނަމެއްގައި ވިޔަސް) 12 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން އުފައްދައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 30–31)
5. މާލީ ޙާލަތު ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ރިޑަންޑަންޓް ކުރެވޭނީ ވޭތުވެދިޔަ 6 މަހަށްވުރެ ކުރުނޫން މުއްދަތަކަށް އާމްދަނީ ދަށްވެފައިވާކަން ނުވަތަ ކުރިއަށް 6 މަހަށް ދަށްވާނެކަމަށް ލަފާކުރެވޭކަން ސާބިތުވާނަމައެވެ؛ ހަމައެކަނި ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނަކުން އެކަން ސާބިތު ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 32، 39–43)
6. ރިޑަންޑަންސީގެ ނިންމުމަކީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި (bona fide) ނިންމި ނިންމުމެއްތޯއާއި، ވަކިކުރާ މުވައްޒަފުން ހޮވީ (selection process) އިންސާފުވެރި، އެއް ހަމައެއްގެ އުޞޫލަކުންތޯ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނިންމުމުގެ ތެރެއަށް ވަދެ ކޯޓަށް ބެލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 36–37)
7. އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަމުގެ ބޭނުމަށް ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތާއި ސަބަބު މުވައްޒަފުންނަށް އެންގުމާއި، ވަކިކުރުން ހުއްޓުވޭނެ ނުވަތަ މަދުކުރެވޭނެ ފިޔަވަޅުތައް (އަމިއްލައަށް ވަކިވުމުގެ ފުރުޞަތު، އެހެން މަޤާމަކަށް ބަދަލުކުރުން، ބަޔަކު ހޮވުން ހުއްޓާލުން ފަދަ) އެޅުމާއި، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތާއި ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާއާއި ރެކޯޑާއި އެޕްރެއިޒަލް ހިމެނޭ ގޮތަށް ވަކިކުރާ މުވައްޒަފުން ކަނޑައަޅާނެ އުޞޫލެއް ދުރާލާ ކަނޑައަޅައި އެންގުން ލާޒިމެވެ؛ އެ އުޞޫލެއް ނެތިއްޔާ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމު ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 51–56)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ)، (ރ)، (ބ) އަދި (ޅ)، 23 އަދި 27 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2020 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު R-63/2021 (ވަޒީފާއާބެހޭ އާންމު ގަވާއިދު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)، (އ)؛ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)؛ 6 ވަނަ މާއްދާ؛ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• A/24-2010/HC (ރީތި ރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ މުޢާޒު)
• A/134-2011/HC (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު)
• A/44-2017/SC (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• A/27-2014/SC (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• A/02-2010/SC (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްތަފާ)
• Jones v. Department of Energy and Minerals (1995) 60 IR 304
• Dunston Ayadurai, Industrial Relations in Malaysia: Law & Practice (3rd ed.)