ޤާސިމް މޫސާ ވ. ސިވިލް ސަވިރސް ކޮމިޝަން

ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ގެ ދަށުން ދަށުކޯޓަށް ނުހުށަހެޅޭ އައު ހެކި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅޭނީ: (ހ) ދަށުކޯޓު މަރުޙަލާގައި އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކޮށްގެންވެސް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭ ހެކި، (ށ) އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކުރިނަމަ ލިބޭނެ ނަމަވެސް ހުށަނާޅާ ހެކި، (ނ) ދަށުކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމި ގޮތުގެ ސަބަބުން ހުށަހަޅާ އިތުރު ހެކި، އަދި (ރ) ހައިކޯޓު ފަނޑިޔާރުންގެ އިސްނެގުމަކަށް ހުށަހެޅޭ އިތުރު ހެކި ފަދަ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 20، 22)

އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް، ނިހާއީ ނުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޙުކުމްތަކަކީ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ އެއަށް ބިނާކޮށް ނިންމުމެއް ނިންމިދާނެ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުންތަކެއް ނޫނެވެ؛ އަދި އެއީ ސީ އެންޑް ސަން ގައި ބުނާ ފަދަ އައު ހެއްކެއްވެސް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އައު ހެކި ހުށަހެޅުމަށް އެދުނު ފަރާތަކަށް އެ ފުރުޞަތު ނުދިން ސަބަބު އެނގުމަކީ އިންޞާފަށްޓަކައި މުހިންމު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 23-25)

ޖިނާއީ ތުހުމަތެއްގައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވިޔަސް ނުވަތަ ތުހުމަތުން ބަރީއަވިޔަސް، އެ ވާޤިޢާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހިންގި މަދަނީ/އިދާރީ ތަޙްޤީޤަކަށް ބިނާކޮށް ސުލޫކީ ފިޔަވަޅު ނުވަތަ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން ފަދަ އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މަނާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ސަބަބަކީ އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ވާޤިޢާތައް ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ ޖިނާއީ މިންގަނޑަށްވުރެ ލުއި މަދަނީ މިންގަނޑުން ކަމުންނެވެ. އެހެންކަމުން ފަހުން ޖިނާއީ ދަޢުވާއިން ބަރީއަވުމުން އިދާރީ ތަޙްޤީޤާއި އެއަށް ބިނާކޮށް އެޅި ފިޔަވަޅުތައް ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 26-27، މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް އަށް ތަބާވެ)

ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 (ހ) އަދި (ށ) ގެ ދަށުން ޢަދުލުވެރި ސަބަބެއް (ޣައިރުސުލޫކީ ޢަމަލެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތެއް) އޮވެގެންނެވެ. ފާޅުކަންބޮޑު ޣައިރުސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް ބެލެވޭނީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ސީރިއަސް ޢަމަލެއް (ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން، އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީގޮތުން ޚިލާފުވުން) ކަމަށްވާނަމައެވެ؛ އޭގެ ސީރިއަސްކަން މަސައްކަތުގެ ބާވަތާއި މަޤާމާއި މަސްއޫލިއްޔަތާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ ޒިންމާއާ ގުޅިގެން ތަފާތުވެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 30-33)

ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 (ށ) (1) ގެ ދަށުން ވަކިކުރުން ބިނާކުރި ކަންކަމާއި ތުހުމަތުތަކުގެ ދޮގުތެދު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ (މަދަނީ) މިންގަނޑުންނެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޖިނާއީ މިންގަނޑަކީ ވަޒީފާއާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ބަލާ މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ. ޔުނިފޯމް އެޅި ޒިންމާދާރު މަޤާމެއްގައި ހުރި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަނުގައި ހިނގި ވައްކަމެއްގައި ބައިވެރިވި ކަމަށް އިދާރީ ތަޙްޤީޤުން ފެނިފައިވާއިރު، ބުއްދިވެރި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަކުން އޭނާ ވަޒީފާގައި ބަހައްޓަން ބޭނުންވާނެ ކަމަށް ނުބެލެވޭތީ، ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްގެން ކުރި ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 34-42)

ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ތުހުމަތުތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅެނީ ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތާއި ވަގުތާއި ތުހުމަތުގެ ޠަބީޢަތަށް ބަލައެވެ؛ ލިޔުމުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދެވުނަސް ތުހުމަތު ސާފުކޮށްދީ ސުވާލުކުރެވިދާނެއެވެ. އިދާރީ ތަޙްޤީޤުގައި މުވައްޒަފާ ސުވާލުކޮށް، އޭނާ ބަސް ބުނެފައިވާއިރު، ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބު އަންގާފައިވާނަމަ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވި ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (އެ ޙާލަތުގައި އޮތް ސިވިލް ސަރވިސް ގަވާއިދު 2014 ގެ 273 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އިޚްތިޔާރީ ކަމެކެވެ.) (ޕެރ. 37، 43-51)

މުޙައްމަދު ނާޝިދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ކަމަށް ނިންމީ، މުވައްޒަފުގެ ވާހަކަ އޮތްކަމެއްވެސް ނޭނގޭ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓަކަށް ބިނާކޮށް، ސަބަބު ނާންގައި ނުވަތަ ސާފުނުކޮށް ވަކިކުރުމުންނެވެ؛ އިދާރީ ތަޙްޤީޤުގައި ސުވާލުކޮށް ސަބަބު އަންގާފައިވާ މައްސަލަތަކާ އެ މައްސަލަ ތަފާތެވެ. (ޕެރ. 43-44)