ދުސިތު މޯލްޑިވްސް މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިބްރާހީމް ޒާހިރު

ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް؛ ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު ނަގައިނުދެވޭ

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޮވިޑް-19 ގެ ދުވަސްވަރު މުސާރަ ނުލިބޭ ޗުއްޓީގައި ހުރި މުވައްޒަފަކު ޕީސީއާރު ޓެސްޓު ހެދުމުގެ ދަތިތަކާހުރެ ވަޒީފާއަށް ނުނިކުތުމަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނެ ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއްތޯ، އަދި ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްކޮށްފައިވޭތޯ؛ އަދި ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކުރި ބަދަލާބެހޭ ނުކުތާ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބެލޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 24–25) ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރެވޭނީ ޢަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮވެގެންނެވެ، އެއީ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ނުވަތަ ޚިޔާނާތެއް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތެވެ؛ އަދި އެ ޢަމަލަކީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ސީރިއަސް ޢަމަލެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ.
2. (ޕެރ. 26–27) ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭ ފާޅުކަން ބޮޑު ޢަމަލެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނީ (ހ) ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވާނަމަ، (ށ) ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގެ އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލޭފަދަ ކަމެއްނަމަ، ނުވަތަ (ނ) މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީ ނުވަތަ ސީދާ ގޮތުން ޚިލާފުވާނަމައެވެ؛ ޢަމަލުގެ ސީރިއަސްކަން ވިޔަފާރީގެ ބާވަތާއި މުވައްޒަފުގެ މަޤާމާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ ޒިންމާއަށް ބަލައި ތަފާތުވެދާނެއެވެ (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. އެޗް.ޑީ.އެފް.ސީ؛ މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން؛ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް).
3. (ޕެރ. 28–29) 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ގެ ދަށުން ވަކިކުރުމަށް ބިނާކުރި ތުހުމަތުތަކުގެ ދޮގުތެދު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުންނެވެ (ޤާސިމް މޫސާ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)؛ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެން ވަކިކުރިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ލާޒިމު އިޖުރާއާތު ފުރިހަމަކޮށް މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްކުރިތޯ ބަލަންވާނެއެވެ.
4. (ޕެރ. 35–39) މުވައްޒަފުގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ބޭރުގައިވާ ސަބަބުތަކާހުރެ (މިސާލު: ކޮވިޑް-19 ގެ ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުން ލާޒިމު ޕީސީއާރު ޓެސްޓު ނުހެދުން، ދަތުރު ގައިދުކުރުން) ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވުމަކީ ގަސްތުގައި ވަޒީފާއަށް ނުނިކުތުމެއް ނޫނެވެ؛ ކޮންމެ ސަބަބަކާހުރެ ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވެ ހުރުމަކީ އެކަމުގެ ޒާތަށް ބަލައި ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ކަމަށް ސާބިތުކޮށް 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިކުރެވޭ ސަބަބެއްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
5. (ޕެރ. 37) މައްސަލައެއް ތިން މަރުޙަލާއެއްގައި ބެލުމުގެ މާނައަކީ ކޮންމެ މަރުޙަލާއެއްގައި ދަޢުވާ ތަކުރާރުކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މަރުޙަލާއަކީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ މުޅި ދަޢުވާ އަލުން ބަލާ، ނުވަތަ ވާޤިޢާތަކާއި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރި ގޮތުގެ އެންމެހައި ކަންކަން އަލުން ބަލާ މަރުޙަލާއެއް ނޫނެވެ.
6. (ޕެރ. 40) ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުން ލާޒިމެވެ؛ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައިވެސް ތުހުމަތުތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހޭނެއެވެ (މުޙައްމަދު ނާޝިދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)؛ ފުރުޞަތު ދެވޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅެނީ ޙާލަތާއި ވަގުތާއި ތުހުމަތުގެ ޠަބީޢަތަށް ބަލައި ކަމަށާއި، ލިޔުމުން ފުރުޞަތު ނުދެވުނު ނަމަވެސް ތުހުމަތު ސާފުކޮށް ސުވާލުކުރެވިދާނެއެވެ.
7. (ޕެރ. 45–46) ސުޕްރީމް ކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލަނީ ހައިކޯޓުގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅި ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ؛ ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާފައިނުވާ ކަމެއްގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމާނެއެވެ؛ ދަށު މަރުޙަލާގައި ނުދައްކާ ނުކުތާއެއް ނުވަތަ ނުހުށަހަޅާ ހެއްކެއް މަތީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއަށް ހުށަނޭޅޭނެއެވެ (ފާޠިމަތު މަނިކެ ވ. މުޙައްމަދު މަނިކު)؛ އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކުރި ބަދަލާބެހޭ ނިންމުމަކީ ނިހާއީ ނިންމުމެކެވެ.
8. (ޕެރ. 48–49) މަދަނީ އިޖުރާއާތު ޤާނޫނުގެ 272 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 9 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދު ނަގައިދެނީ މައްސަލައިގެ ޠަބީޢަތާއި ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• މަދަނީ އިޖުރާއާތު ޤާނޫނުގެ 272 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 9 ވަނަ ނަންބަރު
• އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް 2014/SC-A/27
• މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން 2018/SC-A/49 (ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއްސުޢޫދުގެ ރައުޔު)
• ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް 2017/SC-A/14
• ޤާސިމް މޫސާ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން [2023] SC 21
• އަޙްމަދު އިބްރާހީމް ވ. މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް [2024] SC 54
• އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. ހުސައިން ރަޝީފް ތާހާ 2012/SC-A/27
• މުޙައްމަދު ނާޝިދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން 2019/SC-A/23
• ފާޠިމަތު މަނިކެ ވ. މުޙައްމަދު މަނިކު 2009/SC-A/14
• ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ [2022] SC 39
• މޯލްޑިވްސް އިންލޭންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. ލަނޑާ ގިރާވަރު ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2022] SC 22
• މޯލްޑިވްސް އިންލޭންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. އެޗް.ޕީ.އެލް ރިޒޯޓްސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2022] SC 23
• އަޙްމަދު މުޙައްމަދު އާއި މުޙައްމަދު ޖަމްޝީދު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް [2022] SC 26
• ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މިޢުޝާރު ޞާލިޙް [2022] SC 70