ޙުސެއިން ޢަލީ މަނިކު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކޮށް 1 އަހަރުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2108/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޗުއްޓީއަށް އެދި، ޗުއްޓީ އެޕްރޫވް ނުވަނީސް ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވި ފުލުހުންގެ މުވައްޒަފަކު 'ވަޒީފާއަށް ފިލުމުގެ' ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމްވެފައިވޭތޯ؛ ސިވިލް ކޯޓުން ހެކިން ހާޟިރުނުކުރުމާއި، އިސްތިއުނާފު ބޯޑަށް ވަކީލާއެކު ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމުގެ ޝަކުވާ؛ އަދި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ވަކިކުރެވިއްޖެނަމަ ދޭންވާ ޙައްލު.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކެއްގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކަމެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި (ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ޢަދުލުވެރި ސަބަބަކަށް ވުން) އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން (ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތު ޢަދުލުވެރިވުން) ޤާއިމްވެފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 14-15)
2. ފުލުހުންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވުމުގެ ސަބަބުން ފިލައިގެން އުޅޭ މީހެއްކަމަށް ކަނޑައެޅެނީ ހުއްދައެއް ނުހޯދާ 14 (ސާދަ) ދުވަސް ވަންދެން ވަޒީފާއަށް ހާޟިރުނުވެއްޖެނަމައެވެ. (ޕެރ. 24)
3. އެމަޖެންސީ ޗުއްޓީއަކީ ކުއްލި ކަންކަމާ ގުޅިގެން ދެވޭ ޗުއްޓީއަކަށްވާތީ، ލިޔެކިޔުންތައް ގަޑިއަށް ހުށަނޭޅުނަސް ޗުއްޓީގައި ހުންނަ މުއްދަތުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާ އާންމު އުޞޫލަކަށްވާއިރު، އެ ޘަޤާފަތަށް ބަރޯސާވެ ޗުއްޓީ އެޕްރޫވް ނުވަނީސް ހާޟިރުނުވެ ހުރެ، ދެފަހަރު ޗުއްޓީއަށް އެދިފައިވާ މުވައްޒަފަކީ ފިލުމުގެ ނިޔަތުގައި ހާޟިރުނުވި މީހެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 27، 29)
4. ޗުއްޓީއަށް އެދުނު މުވައްޒަފަކަށް ޗުއްޓީ އެޕްރޫވްވިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ނާންގައި 14 ދުވަސް ހަމަވަންދެން ބަހައްޓައި، ދެން ޗުއްޓީ ހަމަނުޖެހޭކަން އަންގައި ފިލުމުގެ މާއްދާއަށް ޙަވާލާދީ ވަކިކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނުނިޔަތް އެކުލެވޭ، އެ މާއްދާގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހިފުމެއްކަމަށް ބެލެވޭއިރު، އެފަދަ ވަކިކުރުމެއްގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 30-32)
5. ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ނުވަތަ ހާޟިރުނުކުރުމަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމާނަމަ، އެ ސަބަބު ޚަޞްމުންނަށް އެނގޭނެގޮތަށް 'ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތް' ގައި ލިޔެ ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 35)
6. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑެއްގެ ނިންމުމެއް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާ ކޯޓަކުން ބަލާއިރު ބަލަންވާނީ، ބޯޑުގެ ނިންމުމަށް ބިނާވާ އެކަށޭނެ ހެއްކެއް އެވަގުތު ބޯޑުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތްތޯއާއި، ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބު ދެނެގަތުމަށް ބޯޑުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ތަޙްޤީޤެއް ކޮށްފައިވޭތޯއެވެ؛ ބޯޑަށް ހުށަނާޅާ އައު ހެކި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭތީ، ބޯޑަށާއި އިސްތިއުނާފީ ކޮމިޓީއަށް ޝަފަހީ ހެކި ހުށަނާޅާ މުވައްޒަފެއްގެ ހެކިން ސިވިލް ކޯޓުން ހާޟިރުނުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 37-39)
7. ޑިސިޕްލިނަރީ/އިސްތިއުނާފީ ބޯޑަށް ހާޟިރުނުވެވޭ އުޒުރެއް ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތަށް ހުށަހަޅާއިރު އެއީ މަޤުބޫލު އުޒުރަކަށް ވާންޖެހޭއިރު، ވަކީލަށް ހާޟިރުނުވެވޭ ސަބަބުގެ ތަފްޞީލާއި ހެކި (މިސާލަކަށް އެހެން ކޯޓަކަށް ހާޟިރުވާން ފޮނުވި ޗިޓު) ހުށަނާޅާނަމަ ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު ނުދީ އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 41-46)
8. އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއްގެ ޙައްލުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އަސާސީ ޙައްލަކީ ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢަކުރުމެވެ؛ ރުޖޫޢަކުރުމުގެ ކުރިން އިތުބާރު ގެއްލުން، ފާއިތުވި މުއްދަތު، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ކުޑަބޮޑުމިނާއި ޙާލަތު ފަދަ ހުރަސްތައް ބަލަންވާނެއެވެ. ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އިތުބާރު ގެއްލޭ ސަބަބެއް ނޫންނަމަ އަދި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނުނިޔަތް ހިމެނޭނަމަ، މަޤާމުގެ ކުރިއެރުންތަކާއެކު ރުޖޫޢަކުރުމަކީ އެންމެ ޢަދުލުވެރި ގޮތެވެ. (ޕެރ. 48-50)
9. ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރާއިރު ދެމެދު ގެއްލުނު މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުމަކީ ވަޒީފާ ދެމިގެންދާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މުޅި މުއްދަތުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި 1 އަހަރުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް ނިންމިއެވެ. (ޕެރ. 51-52)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ ވަޒީފާއަށް ފިލުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) (ލިޔުމުގައި '62 ވަނަ މާއްދާ'؛ ނަންބަރުގެ އަކުރުތައް ގޮޅިފައި - ބައްލަވާ ނޯޓު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) (5/2008 ގެ ބަދަލުގައި، ފުޓްނޯޓުގައި)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު MPS-9/2009-2 (ޗުއްޓީ ނެގުމާއި ސަލާމް ބުނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2017/R-12 (ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުށްތަކާއި، އެކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު) - ކުށުގެ މާއްދާ، އަދަބުގެ މާއްދާ، ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތާއި ބޯޑަށް ހާޟިރުވުމުގެ އެންގުމާއި އުޒުރުގެ މާއްދާތައް (މާއްދާ ނަންބަރުތައް PDF ގައި ގޮޅިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވެލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/SC-A/10 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ ޢަލީ ނަޝީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް ވ ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ އަސްފާޤު ވަޙީދު)