ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. ނާދިޔާ ޔޫސުފް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް (ގިނަ ރައުޔުން)؛ ގުޅުވައިގެން ބެލި 164 ވެސް ބާޠިލް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 20/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފަކު ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް މަތީ ރޭންކެއްގެ މަޤާމަކަށް ބަދަލުކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުމުން، ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން އެ މުވައްޒަފު ކުރިން ހުރި ދަށް ރޭންކުގެ މަޤާމަށް އަނބުރާ ބަދަލުކުރުމަކީ ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 86 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި މުވައްޒަފު ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަވާ ނުކުތާތަކެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފަކު ޖީ.އެސް 2 ރޭންކުގެ މަޤާމަކުން ރަށު ކައުންސިލެއްގެ ޖީ.އެސް 4 ރޭންކުގެ މަޤާމަކަށް ބަދަލުކުރެވިފައިވަނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަން ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށް ފާހަގަކުރެވުމުން، ފުރަތަމަ ވަކިކުރުމަށް/ވަގުތީ ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ނިންމައި، ފަހުން މުވައްޒަފު ކުރިން ހުރި ޖީ.އެސް 2 މަޤާމަށް އަނބުރާ ބަދަލުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މުވައްޒަފު ޖީ.އެސް 2 މަޤާމަށް ބަދަލުކުރީ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުގެ 86 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އަދާކުރި މަޤާމާ އެއް ފަންތީގެ މަޤާމެއް ހަމަޖައްސައިދިނުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މުވައްޒަފު ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެކި މާއްދާތަކުން ލިބޭ ޙައްޤުތައް ނިގުޅައިގަނެ އިދާރީ ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލިފައިވާކަމަށެވެ. ކޮމިޝަނުން ބުނީ އަނބުރާ ބަދަލުކުރީ އިދާރީ ގޯހެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަމުން 86 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤު ނުވާނެކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ގިނަ ރައުޔަކީ މުވައްޒަފުގެ ނުކުތާތައް 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަނުވާ ކަމާއި، ދަށް ފަންތިއަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް މުވައްޒަފުގެ ރުހުމެއް ނުވަތަ 86 (ށ)ގެ ޙާލަތެއް ސާބިތުނުވާތީ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ރަނގަޅު ކަމެވެ. ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ކޮމިޝަނުގެ އިސްތިއުނާފުގައި ޚިލާފު ރައުޔެއް ދެއްވީ، 86 ވަނަ މާއްދާއަކީ އިދާރީ ގޯސް ރަނގަޅުކުރުމަށް ބައްޓަންކުރެވިފައިވާ މާއްދާއެއް ނޫންކަމަށާއި، ކޮމިޝަނަށް ގޯސް ރަނގަޅުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ ނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 (ހ)ގެ ދަށުން މުވައްޒަފާ މަޝްވަރާކޮށް، ގެއްލުން އެންމެ ކުޑަވާ ގޮތަކަށް، ސަބަބުތައް ލިޔުމުން ދީ ކަންކުރަންޖެހޭތީ ކޮމިޝަނުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރުމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާއާއި ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ދަށުކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް، ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް، ޙައްޤުތައް ގެއްލިފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން އިސްތިއުނާފީ މިންގަނޑަށް ނުފޯރެއެވެ؛ އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 23-27)
2. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ މައްސަލައާ ގުޅުމެއްނެތް، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ އެދުމުން ބާޠިލުކުރެވިފައިވާ އެހެން މައްސަލައެއްގައި ހިނގި ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ އިދާރީ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާކަމަށް ބުނެވޭނެ ނޫނެވެ؛ ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމާއި ބަޔާން އަދި ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 29-32)
3. ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 86 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގެ ދަށުން، މުވައްޒަފަކު އަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ފަންތިއަށްވުރެ ދަށް ފަންތިއަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނީ މުވައްޒަފުގެ އެދުމަކަށް ނުވަތަ ރުހުމާއެކު، ނުވަތަ އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވާނަމައެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވިކަން ސާބިތުކޮށްދީފައި ނުވާނަމަ ދަށް ފަންތިއަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42-44)
4. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ ފަރުވާކުޑަކަމުން ހިނގާފައިވާ އިދާރީ ގޯހެއްގެ ޒިންމާ ނަގަންޖެހެނީ ކޮމިޝަނުން ކަމުން، އެ ގޯހުގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފަށް ކަށަވަރުވާންޖެހޭ ޙައްޤުތަކަށް އަސަރެއް ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ؛ މިފަދަ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކުގައި އެ މައްސަލައެއްގެ ޚާއްޞަ ޙާލަތަށް ތަޠުބީޤުވާ ސަބްޖެކްޓިވް ޓެސްޓެއް ބޭނުންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 40-41)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 33، 86 ވަނަ މާއްދާ (86 (ށ))، 103 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)ގެ 6، 112 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގެ 1
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު)ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އަދި 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)؛ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގައި: 16، 21، 25، 33، 37 (ށ)، 42 (ހ) (ށ)، 68 ވަނަ މާއްދާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ސަރކިއުލަރ ނަންބަރު MS/CIR/2014/84-188 (16 ޖުލައި 2014)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 (އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/87 (ޝަމްސުލްމުނާ ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/58 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/98 (ފެކްޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ދައުލަތް (މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް))
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ)