އަމީން ފައިޞަލް ވ. ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 39/VTR/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހައިކޯޓުގެ މުވައްޒަފަކަށް ދިން ލިޔުމުން ދޭ އިންޒާރު ޤާއިމްކުރި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/69 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި މެޓީރިއަލް ފެކްޓާބެހޭ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ، އަދި އެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއިން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަށުކޯޓެއް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލެއްގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ، (ހ) ނިންމުން ބިނާވެފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް، ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައް ހުރުމާއި، (ށ) އިޖުރާއީ އައިބެއްގެ ސަބަބުން ނިންމުމަށް އަސަރުކުރި އިޖުރާއަތު ބާޠިލުވުން ފަދަ ޙާލަތެއްގައެވެ؛ އިސްތިއުނާފަށް ހުއްދަ ހޯދަން އޮންނަނީ މެރިޓެއް ނެތް މައްސަލަތަކުގައި މަދު ވަޞީލަތްތައް އިސްރާފުނުވުމަށެވެ. (ޕެރ. 16-17)
2. ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ގޯހެއް ހެދިކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ނުވަތަ ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމުން 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑަށް ނުފޯރާނެއެވެ؛ މައްސަލައިގައިވާ ޤާނޫނީ ބަޙުޘު ތަފުސީލާއެކު، ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކަށް ޙަވާލާދީ ސާފުކޮށްދިނުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 18)
3. އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރޭތޯ ޝަރީޢަތުން ނިންމާއިރު އިސްތިއުނާފު ފޯމާއި ޖަވާބު ފޯމުގެ އިތުރުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ޚަޞްމުން ދައްކާ ވާހަކައާއި ފަނޑިޔާރުގެ ސުވާލުތަކަށް ދޭ ޖަވާބަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ދަށުކޯޓަށް ހުށަނާޅާ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމާ ގުޅުމެއްނެތް، ނުވަތަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގެ ތަރަހައިން ބޭރުގެ ހުށަހެޅުންތައް އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއް ނެތި ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19-20)
4. އަމާނާ ތަކަފުލް ވ. ޝަރ ލޯންޗް ސަރވިސަސް (2020/SC-A/69) ޤަޟިއްޔާއަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންޝުއަރެންސް އެއްބަސްވުމެއްގައި މެޓީރިއަލް ފެކްޓާއި ހާމަކުރުމުގެ ޒިންމާ ބަޔާންކުރާ ޤަޟިއްޔާއަކަށްވާތީ، ވަޒީފާގެ އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅެއްގެ މައްސަލައެއްގައި ޓްރައިބިއުނަލުން އެ ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ބުނުމުން ސާފު ޤާނޫނީ ބަޙުޘެއް ނުއުފެދެއެވެ. (ޕެރ. 22)
5. ދަށު މަރުޙަލާގައި ޠަޢުނުނުކުރާ ވާޤިޢާއެއް (މިސާލަކަށް އެޗް.އާރު ކޮމިޓީން ސުވާލުކުރިކަމާއި ތުހުމަތާ އެއްބަސްވިކަން) އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި ސުވާލުކޮށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުގައި މައްސަލަ ބެލުމުގެ އަސާސަކީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކެވެ. (ޕެރ. 25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. މުޙައްމަދު މާލިކު [2023] SC 38
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޖެޓަން ޓްރެވެލް ސަރވިސަސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަންސްޕޮޓް ޓުއަރސް ލިމިޓެޑް [2024] SC 39
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އަމާނާ ތަކަފުލް (މޯލްޑިވްސް) ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. ޝަރ ލޯންޗް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް 2020/SC-A/69 ([2021] SC 66)