ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2021] SC 58 · 2019/SC-A/98ސުޕްރީމް ކޯޓު · 16 ޖޫން 2021 · މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ފެކްޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް

ސުޕްރީމް ކޯޓުދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 16 ޖޫން 2021ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ޚިދުމަތުގެ އަގާއި ޖޫރިމަނާއާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 651,894 ރުފިޔާ ނަގައިދިނުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. ހައިކޯޓުން އެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރީ ފެކްޓް މޯލްޑިވްސްގެ ހެކިންނަކީ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު ހުރި ބައެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ހެކިބަހަށް ބާރުދޭ ހެއްކެއް ނެތް ކަމަށާއި، ބިލުތައް ކާފީ ހެއްކެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
ގއ. ވިލިނގިލި ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުގެ ބޭނުމަށް 2011 ގެ ސެޕްޓެންބަރުން ޑިސެންބަރާ ހަމައަށް ފެކްޓް މޯލްޑިވްސްގެ 'ލިލީ' ލޯންޗުގައި އަނގަބަހުން ވެވުނު އެއްބަސްވުމަކަށް ދަތުރުތައް ކުރިއެވެ. ފެކްޓް މޯލްޑިވްސް ބުނީ ޕެޓްރޯލު ދިނުމަށްފަހު ބާކީ ބިލުކޮށް ފައިސާ ލިބޭގޮތަށް އެއްބަސްވި ކަމަށާއި، ޕޮލިހުން ބުނީ ހަމައެކަނި ޕެޓްރޯލު ދީގެން ކުރާ ދަތުރުތަކެއް ކަމަށެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ހައިކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކޮށް، ފެކްޓް މޯލްޑިވްސްގެ ހެކިންގެ ހެކިބަސް އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތުގައި ދިން ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ލޯންޗު ދަތުރުތަކަށް ޕެޓްރޯލުގެ އިތުރުން ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ނިންމީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ފެކްޓް މޯލްޑިވްސް ބުނީ ހައިކޯޓުން ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 (ށ) އާ ޚިލާފުވި ކަމަށާއި، ޕޮލިހުގެ އެތެރޭގެ ސިޓީތައް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށާއި، ދެފަރާތުގެ ހެކިންގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ދަތުރުތައް ކުރީ ހަމައެކަނި ޕެޓްރޯލު ދީގެން ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ހައިކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރީ ކޮން ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފަށްކަން ފެކްޓް މޯލްޑިވްސްއަށް ބުނެދެވިފައި ނުވެއެވެ. ޕޮލިހުގެ ހެކިބަހާއި ލިޔެކިޔުމާއި ޕެޓްރޯލުގެ ރަސީދުތަކުން ދަތުރުތައް ކުރީ ޕެޓްރޯލު ދީގެންކަމަށް ބާރުލިބޭއިރު، ފެކްޓް މޯލްޑިވްސްގެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު އެއަށް ބާރުދޭ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
2017/HC-A/280
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބަލައިނުގަނެ، ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ތިން މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ މާނައަކީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ ދަޢުވާ އޮތްގޮތަށް ތިން ފަހަރު ބެލުމެއް ނޫނެވެ؛ މައްސަލައެއް ކާމިޔާބުނުވުމުން ހަމައެކަނި ފަނޑިޔާރުން މައްސަލަ ބަލަންވާވަރަށް ނުބެލި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރުމަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އޮތް ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14)

HN2މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޙަވާލާދީ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށް ބުނާނަމަ، ރިޢާޔަތްނުކުރާ ކަމަށް ބުނާ ހެއްކަކީ ކޮން ޤާނޫނީ ނުކުތާއަކާ ގުޅިގެން ހުށަހެޅި ކޮން ހެއްކެއްކަން ބުނެދިނުމަކީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ. (ޕެރ. 16)

HN3މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ އިޝާރާތްކުރަނީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ޢަމަލުތައް ބަހައްޓަންޖެހޭ ގޮތަށެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ހެކި ވަޒަންކުރިގޮތް ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފުވާ ކަމަށް ބުނާނަމަ ޚިލާފުވީ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ ކޮން އުޞޫލަކާކަން ބުނެދޭންވާނެއެވެ. އިސްތިއުނާފީ ކޮންމެ މަރުޙަލާއެއްގައި ހެކި އަލުން ވަޒަންކުރެވޭނީ ނޫނެވެ؛ އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅޭނީ ދަށު މަރުޙަލާއިން ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 17، 23)

HN4މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

މައްސަލައެއް ނިމުނުގޮތާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ދަށު މަރުޙަލާއިން ނިންމީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނޫން ކަމަށް ބުނާ ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ ބިނާއެއް އޮވެގެންނެވެ. (ޕެރ. 23)

HN5މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ސިޓީއަކަށް ޖަވާބު ނުދިނުމަކީ ދެފަރާތު ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25)

HN6މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއެއްގެ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ވަކި އުޞޫލުތަކެއް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، އެ އުޞޫލުތަކުގެ ބޭރުން މުއައްސަސާގެ ވަކި މީހަކު ވާހަކަދައްކައިގެން މުޢާމަލާތެއް ކުރުމަށް އެއްބަސްވި ކަމަށް ބުނުމަކީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38)

HN7މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ދައުލަތާއި އަމިއްލަ ފަރާތަކާ ދެމެދު ކުރެވޭ މުޢާމަލާތެއްގައި އަމިއްލަ ފަރާތުން ހެކިބަސްދޭނީ އެ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތުގައި ކަމުގައިވިޔަސް، އެފަދަ ހެކިބަސް (މިސާލަކަށް ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ހެކިބަސް) ބަލައިގަތުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ؛ ނަމަވެސް ހައިކޯޓުން އެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، އެ ހެކިބަހަށް ބާރުދޭ އިތުރު ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނެތް ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަނޑައެޅުމެކެވެ. (ޕެރ. 41-42)

HN8މަދަނީ › މަދަނީ – ފައިސާ ހޯދުން (އަނގަބަހުން ވެވޭ އެއްބަސްވުން، ހެކި ވަޒަންކުރުން، އިސްތިއުނާފުގެ ސަބަބު)

ދަތުރުތަކަށް ދޭންޖެހޭ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ޕެޓްރޯލު ދީފައިވާކަން ލިޔެކިޔުމުން އެނގެން އޮތްއިރު، ދައްކާފައިވާ ޕެޓްރޯލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގާއި އުނިކުރި ގޮތުގެ ތަފްޞީލެއް ނެތް ބިލުތަކުން ޕެޓްރޯލުގެ އިތުރަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަނޑައެޅުމެކެވެ. (ޕެރ. 47-48)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އަދި (3)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
  • [2021] SC 43 (2019/SC-A/58، އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޑރ. އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރު، ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން، ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ