މުޙައްމަދު އާދަމް ވ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ދަށުކޯޓެއް ނެތް. ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅި ޝަކުވާތައް ބަލައި، އެހީތެރިއަކާއެކު ވޯޓުލުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާއި ވޯޓު އަލުން ގުނަންޖެހޭ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ކޮމިޝަނުން ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- 2021 އޭޕްރީލް 10 ގައި ބޭއްވުނު ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގައި ތ.ކަނޑޫދޫ ކައުންސިލަށް ކުރިމަތިލި ދެ ކެންޑިޑޭޓުން، N6.1 ފޮށީގައި ވޯޓު ގުނީ ފާހަގަ ފެންނަވަރަށްވުރެ ދުރުން، ވޯޓުކަރުދާސް ރަނގަޅަށް ނުދައްކައި ކަމަށާއި، ކައުންޓަރ ފޮއިލް ދިމާނުވާކަމަށާއި، ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުމެއް ނެތް ވޯޓަރަކަށް އެހީތެރިއަކު ދިނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބުނެ ހައިކޯޓަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅިއެވެ. ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ދެ ކެންޑިޑޭޓުންނާއި ހޮވުނު ކެންޑިޑޭޓުންނާ ދެމެދު 6 އަދި 7 ވޯޓުގެ ތަފާތު އޮތެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- 2021 އޭޕްރީލް 10 ގައި ބޭއްވުނު ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގައި ތ.ކަނޑޫދޫ 1 ނަންބަރު ވޯޓުފޮށި (N6.1) ގެ ވޯޓުލުމާއި ވޯޓުގުނުން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 171 ވަނަ މާއްދާއާއި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ ޚިލާފަށްތޯ، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން އެ ފޮށީގެ ނަތީޖާއާއި ތ.ކަނޑޫދޫ ކައުންސިލްގެ ރަސްމީ ނަތީޖާ ބާޠިލުކޮށް އަލުން ވޯޓުލުން ބާއްވަންޖެހޭތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޝަކުވާ ހުށަހެޅި ފަރާތްތަކުން ބުނީ ވޯޓު ގުނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 171 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 'ހާޒިރުގައި' ގުނުމުގެ ޝަރުޠާ ޚިލާފު، މަޝްރޫޢިއްޔަތު ގެއްލިފައިވާ ބާޠިލު އިންތިޚާބެއް ކަމަށެވެ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނާއި ހޮވުނު ކެންޑިޑޭޓުން ބުނީ ވޯޓު ގުނީ ކެންޑިޑޭޓުންނާއި މަންދޫބުންނާއި މޮނިޓަރުންގެ ހާޒިރުގައި ކަމަށާއި، 65 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނަތީޖާއަށް އަސަރުކުރިކަން ސާބިތުވެފައި ނުވާކަމަށެވެ. ޕީޕީއެމް އެދުނީ އަލުން ވޯޓުލުން ބޭއްވުމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ޝަކުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުގައި ކަމާއި، ކަންހިނގާދިޔަ ގޮތުގެ ރިޕޯޓުން ވޯޓު ގުނިއިރު 1 އޮބްޒާވަރާއި 9 ކެންޑިޑޭޓުންނާއި 5 މަންދޫބުންނާއި 2 މޮނިޓަރުން ތިބިކަން އެނގޭތީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ކަމަކާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ. އެހީތެރިއާ ބެހޭ ސުވާލު އުފެދެނީ އެންމެ ވޯޓަކާމެދު ކަމާއި، ވޯޓުގުނުމާބެހޭ ތުހުމަތުތަކުގައި ފުށުއެރުންތައް ހުރިކަމާއި، އެވަގުތު ޝަކުވާކޮށްފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- —
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުޝަކުވާ ސާބިތުނުވި؛ ރަސްމީ ނަތީޖާ ބާޠިލުނުކުރެވޭ (ނިންމި ގޮތުގެ ޢިބާރާތް ލިޔުމުގައި ނެތް، ތަޙުލީލަށް ބަލައި)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤާއި އިންތިޚާބުތަކަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ޙައްޤަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 26 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ދުސްތޫރީ ޙައްޤެކެވެ. އެ ޙައްޤުތައް ICCPR ގެ 25 ވަނަ މާއްދާއާއި UDHR ގެ 21 ވަނަ މާއްދާގައިވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 11-12)
އިންތިޚާބުތަކުގެ ކަންތައްތައް އިންޞާފުވެރިކަމާއެކު، ބިރުވެރިކަމެއް، ތަޅާފޮޅުމެއް، ނުރަނގަޅު ނުފޫޒެއް ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަނެއް ނެތި ހިނގާކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 170 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އަދި 171 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮންމެ މަރުކަޒެއްގެ ވޯޓު ގުނަންވާނީ ކެންޑިޑޭޓުން ނުވަތަ އެމީހުން ކަނޑައަޅާ މީހުންނާއި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ހާޒިރުގައި ކަމާއި، ނަތީޖާ އެ މަރުކަޒެއްގައި އިޢުލާނުކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 13-14)
ޖިނާއީ ޢުންޞުރުތައް ނުހިމެނޭ އިންތިޚާބީ ޝަކުވާތަކަކީ މަދަނީ މައްސަލަތަކެއް ނަމަވެސް، ފުރަތަމަ އިޚްތިޞާޞް ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވާ، ރަސްމީ ނަތީޖާ އިޢުލާނުކުރާތާ ގިނަވެގެން 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ، ޚާއްޞަ ޠަބީޢަތެއް އޮތް އަވަސް ނިޔާގެ މައްސަލަތަކެކެވެ. ނަމަވެސް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާއި މިންގަނޑުގައި ޢާންމު މަދަނީ މައްސަލަތަކުގެ ސިފަތައް ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 21-22)
އިންތިޚާބީ ޝަކުވާއެއްގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ޝަކުވާ ހުށަހަޅާ ފަރާތުގައެވެ (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގެ 64 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)). އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން އިޢުލާނުކުރާ ނަތީޖާއަކީ ޞައްޙަ ނަތީޖާއެއްކަމުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ބެލެވޭތީ، އެ ނަތީޖާ ޞައްޙަނޫންކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އެކަން ސާބިތުކުރަންވާނީ މަދަނީ މިންގަނޑު ކަމުގައިވާ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުގެ (balance of probability) މަތިންނެވެ. (ޕެރ. 23-25)
އިންތިޚާބެއް ބާޠިލުކުރުމަށް ހަމައެކަނި އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށް ފުރިހަމައަށް ޢަމަލުނުކުރިކަން ސާބިތުކުރުމުން ނުފުދޭނެއެވެ. އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އެ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާއަށް ބަދަލު އަންނަފަދަ ޙަޤީޤީ އަސަރެއް ފޯރާފައިވާކަން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 26.1، 27)
ނަމަވެސް ވޯޓުނެގުމާއި ގުނުމާބެހޭ ގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ ކަމަކާ ޚިލާފުވެފައިވާކަން ސާބިތުވާ ޙާލަތުގައި، އެ ޚިލާފުވުމުން ނަތީޖާއަށް އަސަރުކުރިކަން ސާބިތުކުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީ ބާޠިލު ކަމަކަށް ވުމާއި، ބާޠިލު ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ ކޮންމެ ކަމަކީވެސް ބާޠިލު ކަމަކަށް ވުމެވެ. (ޕެރ. 26.1)
އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ވޯޓުލުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވަނީ ވޯޓުފޮށީގެ ވެރިޔާއަށެވެ (ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-6 ގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ 9 ވަނަ ނަންބަރު). އަދި އެންމެ ވޯޓަކާމެދު އުފެދޭ ސުވާލަކަށްޓަކައި މުޅި އިންތިޚާބު ބާޠިލުކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 28.1)
ވޯޓުގުނުމުގެ ގޮތާމެދު އެވަގުތު ވޯޓުފޮށީގެ ވެރިޔާއަށް ޝަކުވާ ނުކޮށް، ކައިރިއަށް ގޮސް ބެލުމުގެ ފުރުޞަތަށް ނޭދި، ފަހުން ފުށުއަރާ ބަޔާންތަކަކާއެކު ހުށަހަޅާ ތުހުމަތަކުން ވޯޓުކަރުދާސް ފޮރުވިކަން ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. ކަންހިނގާދިޔަ ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށް ބިނާކޮށް އަލުން ވޯޓު ގުނަންޖެހޭ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ނިންމާ ނިންމުމެއް ރަނގަޅުނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ދައްކަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 28.2)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 26 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 170 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 171 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/11 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) ގެ 64 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/11 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) ގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/10 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2020/3 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-6 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ގަވާއިދު) ގެ 39 ވަނަ މާއްދާގެ 9 ވަނަ ނަންބަރު
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-48 (އިންތިޚާބުތަކާބެހޭ ޢާންމު ގަވާއިދު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-15 (އިންތިޚާބުތަކާ ގުޅިގެން ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމާއި ބެލުމުގެ އިޖުރާއަތުތަކުގެ ގަވާއިދު)
- International Covenant on Civil and Political Rights ގެ 25 ވަނަ މާއްދާ
- Universal Declaration of Human Rights ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
- 2013/SC-C/42
- 2011/HC-I-SH/01
- 2014/SC-SM/15
- 2012/SC-C/13
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.