މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް ވ. އަޙްމަދު ޙަސަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3313/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މުވައްޒަފަކަށް ސިވިލް ކޯޓުން 1 އަހަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފު، ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ހެއްޔެވެ؟

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުން އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށް ނިންމި ސަބަބަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާއިރު އަދި އެ ނިންމުމާ މެދު އިސްތިއުނާފީ ބަހުސެއް ނުކުރާހިނދު، އެ ނިންމުން ރަނގަޅަށް ކަމުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އިސްތިއުނާފުގައި ބަހުސް ކުރެވޭނީ ބަދަލުގެ މިންވަރަށެވެ.
2. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން ބަދަލު ދިނުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެކަން ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ނަގައިދޭ ބަދަލުގެ މިންވަރު ޤާނޫނުން މަޙްދޫދުކޮށްފައި ނުވެއެވެ.
3. މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައި އޮވެމެ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ފުރިހަމަނުވާނަމަ ނަގައިދެވޭ ބަދަލު ވާންވާނީ، މައްސަލައިގެ ބާވަތާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައި އޮތް މިންވަރާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށް ހޭދަވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ މުއްދަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނަގައިދެވޭ ޢަދުލުވެރި ބަދަލަކަށެވެ؛ އެ ބަދަލު މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ނެތް ޙާލަތުގައި ދެވޭ ބަދަލަށްވުރެ ކުޑަވާންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އެއީ އަދަބެއްގެ ސިފައިގައި ރަމްޒީގޮތުން ދެވޭ ބަދަލެއް ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ (އެޓާރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޒްހަރު ރަޝާދު؛ އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން).
4. ފުލުހަކު ނުވަތަ ސިފައިންގެ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އެންމެ ކުޑަމިނުން ޤާއިމުވާންޖެހޭ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ: ޚިލާފުވިކަމަށް ފެންނަ ސަބަބުތައް އެ މީހަކަށް އެންގުމާއި، ބޯޑެއް ނުވަތަ ކޮމިޓީއެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުވެ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމާއި، ވަކިކުރަން ނިންމައިފިނަމަ ނިންމުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް އޮޅުންފިލާ ގޮތަށް ލިޔުމުން އެ މީހަކަށް ރައްދުކުރުމެވެ.
5. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ނިންމި ނިންމުމާއި އެ ނިންމުން ބިނާކުރި ސަބަބު މުވައްޒަފަށް އެނގުމަކީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ އެންމެ އަސާސީ އެއް ކަމެވެ؛ ބަޔާން ނެގުމަށްފަހު ތަޙްޤީޤު ރިޕޯޓެއް ނުވަތަ ނިންމުމެއް ނެތްނަމަ އެއީ ފުރިހަމަ ތަޙްޤީޤެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ.
6. މި މައްސަލައިގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވާންޖެހޭ މިންވަރަށް ޤާއިމުކުރެވިފައިނުވާތީ، އެ މިންވަރަށް ބަލައި ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅި 1 އަހަރުގެ ބަދަލަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ތަނެއް ނެތް ކަމަށް އަޣްލަބިއްޔަތުން ނިންމިއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 02/2008) ގެ ބަދަލުދިނުމާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި '33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2)' އަދި '(ރ)')
• ސިފައިންގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008) — ވަކިކުރުމާބެހޭ މާއްދާ އަދި މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި 23 އަދި 12 ވަނަ މާއްދާ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ — މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުމަށް ތަބާވުމާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި '312 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)'؛ ދައުލަތުގެ ނުކުތާގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/27 އަދި 2014/SC-A/30
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/38
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އެޓާރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޒްހަރު ރަޝާދު
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން ނަޞީރު ވ. ދިވެހި ދައުލަތް (2019/SC-A/17) — ޚިލާފު ރައުޔުގައި
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/75 — ޚިލާފު ރައުޔުގައި
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/36 — ޚިލާފު ރައުޔުގައި
• ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/267 — ޚިލާފު ރައުޔުގައި
• ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ '23/VTR/2019' (ޕީޑީއެފްގައި) — ޚިލާފު ރައުޔުގައި