މުއާޒް އަލީ ވ. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް
ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް އަޣުލަބިއްޔަތުން ނިންމި (މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޓްރައިބިއުނަލަށް)
ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 281/VTR/2019
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކަސްޓަމްސްގެ ސީޕޯޓް އޮޕަރޭޝަންސް ޑިވިޜަންގެ ހެޑަކު ވަކިކުރި މައްސަލަ ޓްރައިބިއުނަލުގައި ހިނގަމުންދަނިކޮށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނެވި ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބުމަށްފަހު، އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ ސީޕޯޓް އޮޕަރޭޝަންސް ޑިވިޜަންގެ ހެޑްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިފައިވާ ސީނިއަރ ސުޕްރިންޓެންޑެންޓަކު ސަސްޕެންޑްކޮށް ތަޙުޤީޤަކަށްފަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން، ވަކިކުރުން ބާޠިލުކޮށް ވަޒީފާ އަނބުރާ ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ، ކޮމިޝަނަރ ޖެނެރަލްގެ ޑައިރެކްޓިވާއި އޯގަނައިޒޭޝަން ސްޓްރަކްޗަރ އަދި A/158-2015/HC ގެ ޢުންޞުރުތަކަށް ބަލާއިރު އޭނާއަކީ ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ މުވައްޒަފެއްކަމުން ޓްރައިބިއުނަލަށް އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އޭނާއަކީ ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ މީހެއް ނޫންކަމަށާއި، މައްސަލަ ނިންމިއިރު އިޞްލާޙުން ޓްރައިބިއުނަލަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ވަކިކުރިއިރު އިޚްތިޞާޞް އޮތް ފަރާތަކަށް މައްސަލަ ބެލެންވާނެކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔުގައި، މައްސަލަ ޓްރައިބިއުނަލުގައި ހިނގަމުންދަނިކޮށް އިޞްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުން އިޚްތިޞާޞް ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބުނުކަމާއި، އިޚްތިޞާޞާބެހޭ ޤަވާޢިދު ހިނގަނީ ބަދަލުވި ގޮތަށްކަމުން އޭގެ ފަހުން ނުބެލޭނެކަމަށް ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫންކަމެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި، އޭނާއަކީ ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ މީހެއްކަމާއި، އިޞްލާޙު ރަޖުޢީކޮށް ނުހިނގާތީ ސިވިލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ދެމިއޮންނާނެކަމެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ކުރިން، ޤާނޫނުގެ އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތަކާބެހޭ މާއްދާގައިވާ ފަރާތްތައް (ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުން ހިމެނޭ) ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފިނަމަ، އެ މައްސަލަތައް ބަލަމުން ދިޔައީ ސިވިލް ކޯޓަށް މަދަނީ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް ލިބިފައިވާ ޢާއްމު އިޚްތިޞާޞުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ސިވިލް ކޯޓުންނެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- 6 ވަނަ އިޞްލާޙުން އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތަކާބެހޭ މާއްދާއަށް ބަދަލު ގެނެވި، ޓްރައިބިއުނަލަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ދޭ މާއްދާ އިސްތިސްނާއިން ނަގާލުމުން، ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުންގެ ވަޒީފާގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބި، ސިވިލް ކޯޓުން އެފަދަ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް ނިމުމެއް އަތުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރެވޭނީ އެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ހިނގާ ކަންކަމަށެވެ؛ ޤާނޫނުގައި ސާފުކޮށް އެހެން ގޮތެއް ބުނެފައި ނުވާނަމަ، ކުރިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ މަރުކަޒުތަކަށް (legal status) ފަހުގެ ޤާނޫނުގެ އަސަރު ނުފޯރާނެއެވެ (C/02-2008/SC، A/210-2011/HC، A/41-2014/SC). (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- ނަމަވެސް ކޯޓުގެ ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްގެ އިޖުރާއީ، ޝަކުލީ ޤަވާޢިދުތަކާއި އިޚްތިޞާޞާބެހޭ މާއްދާތަކަކީ ރަޖުޢީ ނުހިންގުމުގެ އުޞޫލު ނުހިނގާ ކަންކަމެވެ؛ ޙާދިސާ ހިނގިއިރު އޮތް ޤާނޫނު ބަދަލުވެ އިޚްތިޞާޞް ނުވަތަ އިޖުރާއާތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ މައްސަލަ ބަލަންވާނީ ބަދަލުވި ގޮތުގެ މަތިންނެވެ؛ ޙާދިސާ ހިނގިއިރު އޮތް އިޚްތިޞާޞް ނުވަތަ އިޖުރާއާތުގެ ދަށުން ބެލޭނީ ޤާނޫނުގައި އެކަން ޞަރީޙަކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމައެވެ؛ އިޚްތިޞާޞާބެހޭ މާއްދާތައް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ބަލައި ނިންމުމުގެ މަރުޙަލާގައިވެސް ތަޠުބީޤުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- އެހެންކަމުން، ޓްރައިބިއުނަލުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށް ހިނގަމުންދާ މައްސަލައެއްގައި، ޓްރައިބިއުނަލަށް ޤާނޫނުން އިޚްތިޞާޞް ލިބުމަށްފަހު، އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި އެހެންވުމުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަކީ ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހެއްތޯ ކަނޑައެޅުން ބޭނުންނުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
- (ޚިލާފު ރައުޔު - ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު) ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމު ދެނެގަތުމުގައި ވަޒީފާގެ ނަމާއި މަސައްކަތާއި ޒިންމާތަކާއި، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރާއި މިނިވަންކަމާއި، ސްޓްރެޓަޖިކް ނިންމުންތަކަށް ނުފޫޒުފޯރުވޭ މިންވަރާއި، ޖަވާބުދާރީވާ މިންވަރާއި، ވިޔަފާރީގެ އަޞްލަށް ބަލަންވާނެއެވެ (A/158-2015/HC)؛ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގައި ރަޖުޢީކޮށް ހިނގާނެކަމަށް ބުނެފައި ނުވާތީ، އިޞްލާޙުގެ ކުރިން ވަކިކުރި ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމެއްގެ މުވައްޒަފެއްގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ދެމިއޮންނާނެއެވެ (A/203-2009/HC، A/41-2014/SC).
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) - އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތަކާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '21 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 5'، ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ މީހުން)، ޓްރައިބިއުނަލަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ މާއްދާ، އަދި މާނަކުރުމުގެ މާއްދާ
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު (ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާބެހޭ މާއްދާ ހިމެނޭ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) (ރަޖުޢީ އިސްތިސްނާއެއްގެ މިސާލު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ޖިނާއީ އަދަބު ލުއިވުމުގެ މާއްދާ، އަދި ރަޖުޢީ ނުހިންގުމުގެ މާއްދާ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/02-2008/SC (ސޯޝަލް ލިބަރަލް ޕާޓީ ވ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/210-2011/HC
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/41-2014/SC (މޫސާ ނަޞީރު ވ މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/23-2011/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ ޙަސަން ޢަބްދުﷲ އަދި އެހެން މީހުން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/08-2015/SC (ޢަބްދުލްމަޖީދު ވ މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/158-2015/HC
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/203-2009/HC
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު A/307-2020/HC
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/HC-A/110 (ޓްރައިބިއުނަލުން ޙަވާލާދީފައި)
- ކަސްޓަމްސްގެ ކޮމިޝަނަރ ޖެނެރަލްގެ ޑައިރެކްޓިވް އަދި އޯގަނައިޒޭޝަން ސްޓްރަކްޗަރ
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.