އިބްރާހީމް ޢާޒިމް އަދި 6 މީހުން ވ. ފާޠިމަތު އިބްރާހީމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1577/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެކަކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކުރެވިފައިވާ ޖެހިގެން އޮތް ދެ އަމިއްލަ/ބަންޑާރަ ގޯތި އެއްކޮށްލި ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަކީ ދަޢުވާގެ ޞީޣާއާ ބެހޭ އުޞޫލާއި ގޯތި އަމިއްލަކުރުމާ ބެހޭ ޤަވާއިދުގެ އިޖުރާއާތާ ޚިލާފަށް ނިންމި ޙުކުމެއްތޯ، އަދި މައިންބަފައިންގެ މުދަލުގައި ދަރިންނަށް ހުރި މަޞްލަޙަތު އެފަދަ މުޢާމަލާތަކަށް ހުރަހަކަށް ވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ މަދަނީ ދަޢުވާ ފައިޞަލާކުރަނީ ދަޢުވާގެ ޞީޣާއަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ ކަނޑައަޅައިގެން ކަމަށާއި، ޞީޣާގައި ނުހިމެނޭ ކަމެއް ޙުކުމުގައި ހިމަނާނަމަ އޭގެ ސަބަބު ބަޔާންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ޙުކުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ލިޔެކިޔުމުން ސާބިތުވާ ޙަޤީޤަތް (ދެ ގޯތި އެއްކޮށްލުމުން އަމިއްލަ ބިމާއި ބަންޑާރަ ބިމުގެ ނިސްބަތް ބަދަލުނުވާ ގޮތް) ނަމަ، އެއީ އެ އުޞޫލުން ބޭރުން ކަމެއް ހިމެނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16.5، 16.5.2)
2. ގޯތި އަމިއްލަކުރުމާއި ގަނެ ވިއްކުމާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ 2، 3، 10 އަދި 11 ވަނަ މާއްދާތަކަކީ ބަންޑާރަ ގޯތި އަމިއްލަކުރުމާއި އޭގެ އަގު ކަނޑައެޅުމާ ބެހޭ މާއްދާތަކެއް ކަމުން، އެކަކުގެ ނަމުގައިވާ ޖެހިގެން އޮތް ދެ ގޯތި، އަމިއްލަ ބިމާއި ބަންޑާރަ ބިމުގެ މިންވަރު ބަދަލުނުވާ ގޮތަށް އެއްކޮށްލުމުގެ މައްސަލައަށް އެ މާއްދާތައް ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ އަދި އެފަދަ ޙުކުމަކީ ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ ބާރުގެ ބޭރުން ނިންމި ޙުކުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16.6.2-16.6.3)
3. މައިންބަފައިންގެ މުދަލުގައި ދަރިންގެ މަޞްލަޙަތު އޮތުމުގެ މާނައަކީ ދަރިންނަށް އެ މުދަލުގައި މިލްކުވެރިކަމުގެ ޙައްޤެއް އޮތުމެއް ނޫނެވެ؛ މައިންބަފައިން އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކުރާ ޖާއިޒު މުޢާމަލާތްތައް ދަރިންގެ ރުހުމެއް ނެތަސް ބާޠިލެއް ނުވާއިރު، ދަރިންގެ މަޞްލަޙަތަކީ އެފަދަ މުޢާމަލާތަކަށް ހުރަސްއަޅާނެ ނުވަތަ އެ މުޢާމަލާތް ރޫޅާލާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16.7)
4. ބައްޕަގެ ނަމުގައިވާ ދެ ގޯތި އެއްކޮށްލުމުގައި ދަރިންގެ ރުހުން އޮތުމާ ނެތުމަކީ، ދަރިންނަކީ ބައްޕަގެ މައްޗަށް ބެލުން ލާޒިމުކުރާ ފަރާތެއް ނޫންނަމަ، އެ މުޢާމަލާތް ޞައްޙަވުމަށް ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16.8)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ގޯތި އަމިއްލަކުރުމާއި، ގަނެ ވިއްކުމާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ 2، 3، 10 އަދި 11 ވަނަ މާއްދާ (ތަޠްބީޤު ނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި)
• ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-HCL/06 ނިންމުން (ދަރިންނަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ)
• ހައިކޯޓުގެ HC-IH/2021/04(NR) ނިންމުން
• ހައިކޯޓުގެ 2009/HC-A/57 އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/28 (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ޙަވާލާދީފައި)
• ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47 (އަޙްމަދު ޝަމީމް ވ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު) - އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީ ޝަރީޢަތުން ބަލާފައި