މުޙައްމަދު އަމީން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހުށަހެޅުންތައް ބަލައިނުގަނެ، ދަޢުވާގެ ޞީޣާ 82 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފެއް ނޫންކަމަށާއި، ޓެރަރިޒަމް ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އަށް ބަލައި، ދަޢުވާތައް މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތެއްގައި ބައިވެރިވުމާއި ޓެރަރިސްޓް ޢަމަލެއް ރޭވުމުގެ ތުހުމަތުގައި 2019 އޮކްޓޫބަރު 23 ގައި ހައްޔަރުކުރި ފަރާތުގެ ބަންދު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން 24 އޮކްޓޫބަރު 2019 އިން ފެށިގެން ގިނަ ފަހަރު އިތުރުކުރިއެވެ. ދަޢުވާ އުފުލީ 2019 ޑިސެންބަރު 5 ގައެވެ. ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ އުނިކަމާއި ދަޢުވާއަށް ހުރަހަކަށް ވާ ދިފާޢު (މުއްދަތު) ހުށަހެޅިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތެއްގައި ބައިވެރިވުމާއި ޓެރަރިސްޓް ޢަމަލެއް ރޭވުމުގެ ދަޢުވާ (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު 32/2015) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތުގައި އުފުލާފައިވޭތޯއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރި މީހެއްގެ މައްސަލައަށް ޓެރަރިޒަމް ޤާނޫނުގެ ޚާއްޞަ މުއްދަތު ހިނގާތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އެއް ދަޢުވާއެއް ކުރެވެން އޮތް ކަމެއްގައި ތަފާތު ދެ ދަޢުވާ ކުރީ ޕީޖީ ޤާނޫނާއި 82 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނުމުގައިއާއި 26(ފ) ތަޠްބީޤުކުރުމުގައި ގޯސްވެފައިވާކަމަށާއި، 1-28 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ބަންދު ހިނގީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަމުން 26(ފ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާގެ މުއްދަތު ހިނގާނީ 94(ހ) ގެ 30 ދުވަހެވެ. އެއީ 24 ނޮވެންބަރު 2019 ގެ ރަސްމީ ގަޑި ނިމުމުގެ ކުރިންނެވެ. މުއްދަތު އިތުރުކުރިކަމުގެ ލިޔުމެއް ނެތެވެ. މުއްދަތު ފާއިތުވުމަކީ ރަނގަޅުކުރެވޭނެ އިޖުރާއީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ދަޢުވާތައް މައުޟޫޢީ ގޮތުން ނުބެލޭނެއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B1/SHN/(854,853-2019)/2021/05
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2021/SC-A/79 — ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރި؛ ދަޢުވާތަ…ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރި؛ ދަޢުވާތައް ޤާނޫނީ މުއްދަތުގައި އުފުލާފައި ނުވާތީ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ފައިޞަލާ ނުކުރެވޭނެ
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތު ފިޔަވައި، ކޯޓު އަމުރާއި، ހައްޔަރުކުރުމާއި ބަންދާއި، ތަޙްޤީޤާއި، ދަޢުވާއާއި، ޝަރީޢަތާއި ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރަންވާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށެވެ (212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)). ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަކީ އެފަދަ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެކެވެ. (ޕެރ. 13-14)
ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) ގެ ދަށުން، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރި މީހެއްގެ ބަންދަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ޢާންމު އިޖުރާއަތެއް ހިންގައިފިނަމަ، އޭގެ ފަހުން ހިނގާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އުޞޫލުތަކެވެ. މިއީ ދައުލަތަށް ދޫކޮށްލާފައިވާ އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތާއި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކާއި ޝަރީޢަތަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 15-16)
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަންދު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނަމަ، ފަހުން ހިނގާ ތަޙްޤީޤާއި، ދަޢުވާ އުފުލުމާއި، ޝަރީޢަތް ހިންގުންވެސް ހިނގަންވާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ޢާންމު އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުންނެވެ. (ޕެރ. 16-18)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) އެކުގައި ކިޔާއިރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަން ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރުމުން އެއްވެސް މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރެވޭތާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ އުފުލަންވާނެއެވެ. 45 ދުވަސް ލިބެނީ ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރާ މަޖިލީހުގައި ދޫކޮށްލެވޭ މީހުންނަށެވެ. ފަހުން ބާއްވާ މަޖިލީހެއްގައި ދޫކޮށްލިޔަސް ހިނގާނީ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތެވެ. (ޕެރ. 20-25)
ހައްޔަރުކޮށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލުމަށް މުއްދަތެއް ނެތުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ތަޞައްވުރާއި މަޤްޞަދާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ. އަސާސީ މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި (ބ) ގެ ދަށުން، ސަބަބު ބަޔާންކުރާ ލިޔުމެއް (ޅ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާއާއެކު ހުށަހަޅައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 23، 25)
ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 1-28 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރުމަށް ދީފައިވާ މުއްދަތު ހިނގާނީ އެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ބަންދުކުރި މީހެއްގެ މައްޗަށެވެ. ޢާންމު އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ބަންދުކުރި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރަންވާނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތުގައެވެ. (ޕެރ. 26)
މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން، ޢުޤޫބާތް ކަނޑައެޅޭ ޤާނޫނުތައް މާނަކުރަންވާނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް ފައިދާވާ ގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 27)
ޝަރީޢަތްތައް އިޖުރާއީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ލާޒިމެވެ. 'އަޞްލު ނެތިގެން ދިޔުމުން ފަރުޢުވެސް ނެތިގެން ދެއެވެ' ގެ ޤާޢިދާއާ އެއްގޮތަށް، ބާޠިލުކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކަމަކީވެސް ބާޠިލު ކަމެކެވެ. އަސާސީ ޙައްޤަކަށް އަސަރުކުރާ illegality އާއި، ރަނގަޅުކުރެވޭ irregularity ތަފާތުކުރަންވާނެއެވެ. 94 ވަނަ މާއްދާގެ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތަކީ އެ މުއްދަތު ފާއިތުވުމަށްފަހު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ އިޖުރާއަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 30-32)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 117، 118، 119 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 15/2019 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އާއި (މ)، އަދި 1-28 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020 ވަނަ އަހަރުގެ 108، 109، 110 ނަންބަރު ޤަޟިއްޔާތައް
- 2011/HC-I-SH/01
- 2013/HC-A/211
- 2021/SC-HCL/25
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.