ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2021] SC 92 · 2021/SC-A/79ސުޕްރީމް ކޯޓު · 3 އޮކްޓޫބަރު 2021 · ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު އަމީން

ފަހުގެ ޙުކުމަކުން ތަފާތުކޮށްފައިސުޕްރީމް ކޯޓުދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 3 އޮކްޓޫބަރު 2021ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 28-1 (ހ) އިން ކަމަށް ބުނެ، ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށް އެދުނު ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތެވެ. ހައިކޯޓުން (2021/HC-B12/50) ނިންމީ 26 (ފ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތެއް ހިންގުމުން ދެން ހިންގަންޖެހޭނީ އެ ޤާނޫނު ކަމަށާއި، 94 ވަނަ މާއްދާގެ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ ނުކުރާތީ ދަޢުވާތައް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ތުހުމަތުގައި މުޙައްމަދު އަމީން 23 އޮކްޓޫބަރު 2019 ގައި ހައްޔަރުކޮށް، ބަންދުގެ މުއްދަތު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިތުރުކުރިއެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާ ހުށަހެޅީ ފުރަތަމަ ބަންދު އިތުރުކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން 43 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިތުރުކުރުމުން، އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ 30 ދުވަހުގެ އުޞޫލުންތޯ، ނުވަތަ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 28-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ އުޞޫލުންތޯ؛ އަދި އެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) މާނަކުރަންވީ ގޮތް.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 އާއި 28-1 އާއި މާނަކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 17 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ. މުއްތަހަމު ބުނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވުނު މީހެއްގެ މައްޗަށް 94 ވަނަ މާއްދާގެ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާކުރަންވާނެ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
26 ވަނަ މާއްދާ މުޅިން އެކުގައި ކިޔުމުން (ފ) ހަވާލާދެނީ ހަމައެކަނި ބަންދުގެ މުއްދަތަށެވެ. 212 (ނ) ގެ ދަށުން ޚާއްޞަ ޤާނޫނަށް އިސްކަން ދޭންޖެހޭތީ، ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ 28-1 (ހ) އިން ކަމަށާއި، 43 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅި ދަޢުވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
2021/HC-B12/50
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅު، މައްސަލަތައް ކުރިއަށް ގެންދަން

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން، ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި ވަކި ކަމެއް ކުރުމުގެ ޚާއްޞަ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައިވާ މިންވަރަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އާންމު އިޖުރާއަތުތަކުން އިސްތިސްނާވެ، އަމަލުކުރަންވާނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި މުއްތަހަމަށް ލުއި އިޖުރާއަތު ހުއްޓަސް، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައިވަނީ އުނދަގޫ އިޖުރާއަތެއް ކަމަށް ވިޔަސް، އަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތަށެވެ. (ޕެރ. 12-13)

HN2ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޤާނޫނެއް ނުވަތަ މާއްދާއެއް ކިޔަންވާނީ އެއް ރޮއްޖަކުން ވިޔެފައިވާ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާއްދާއެއްގެ ދަށުގައިވާ އަކުރުތަކަކީ އެ މާއްދާގެ މައުޟޫޢާއި ސްކީމްގެ ދަށުން އަންނަ އަކުރުތަކަށް ވާތީ، އަކުރެއްގެ މާނަ އޮޅޭނަމަ މާނަކުރަންވާނީ އެ މާއްދާގެ މައުޟޫޢުގެ ތެރެއިންނެވެ. އަކުރެއް މާއްދާގެ މައުޟޫޢުން ބޭރަށް ނެރެ، ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދު ގެއްލޭ ގޮތަށް، މިނިވަން މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11، 15-17)

HN3ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) އިން ހުއްދަކުރަނީ ހަމައެކަނި ބަންދުގެ މުއްދަތާ ގުޅޭގޮތުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތު (60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، 26 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ އެންމެ ދިގު މުއްދަތު 41 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުން) ތަންފީޛުކުރުމެވެ. އެއީ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގައިވާ އިޖުރާއަތުތައް އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ހިންގުން ހުއްޓުވާ އަކުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16، 18)

HN4ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 28-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މަޤްޞަދަކީ ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ދިގު މުއްދަތެއް ދިނުމެވެ. އެ މަޤްޞަދު ގެއްލޭ ގޮތަށް 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. ބަންދުގެ މުއްދަތު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިތުރުކުރިޔަސް، ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ 28-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ އުޞޫލުން، އެއީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރެވޭތާ 45 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތަޙްޤީޤު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލަށް ފޮނުވައި، އެ އޮފީހަށް ހުށަހެޅޭތާ 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ އުފުލުމެވެ. (ޕެރ. 18، 20-21)

HN5ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޖިނާއީ ކުށް ކަނޑައަޅާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއްގައި އިޖުރާއަތުގެ ބައެއް އޮވެ، އަނެއް ބައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި އޮންނަ ޙާލަތުގައި، ފުރަތަމަ ރުޖޫޢަވާނީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނަށް، އެ ޤާނޫނުގައި ނެތްނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ވަކި ކަމަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތުގެ ތެރެއިން މުޅިން ވީއްލިގެން ނުދާނެއެވެ. (ޕެރ. 19)

HN6ޖިނާއީ › ޖިނާއީ – ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު (ޚާއްޞަ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ސުޕްރީމް ކޯޓުން މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ނުހިފައި ދޫކޮށްލުމަކީ ދަށު ކޯޓުތަކަށާއި ހައިކޯޓަށާއި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާތަކަށް ލިބިފައިވާ އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 26 ވަނަ މާއްދާ (ޚާއްޞަކޮށް (މ) އަދި (ފ))
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 ގެ 28-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ލިޔުމުގައި '1-28' ކަމަށް)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 94 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) (17 ވަނަ މާއްދާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާ (ޢަބްދުއްސަލާމް ޤަޟިއްޔާއިން ނަކަލުކޮށް)
  • [2021] SC 79 ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
  • [2021] SC 67 މަފްތޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
  • [2021] SC 45 ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްސަލާމް

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަޙްމަދު މުޢުތަޞިމް ޢަދުނާން، ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު، ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއް ސުޢޫދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ