އައިޝަތު ރަޝީދު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސަސް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ވަޒީފާ އިޢާދަކޮށް 6 މަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2830/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ހުއްދަ ނުނަގާ ބޭއްވި އެއްވުމެއްގައި ބައިވެރިވިކަމަށް ބުނެ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ސިވިލް (ޢާންމު) މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުގެ ނިންމުމަކީ އިޢުތިރާފެއް، ތަޙްޤީޤުކުރި ތުހުމަތަކާ ދިމާވާ ބިންގާއެއް، ޞައްޙަ ޤަވާޢިދެއް އަދި ކުށާ ބައްދަލު އަދަބެއްގެ މައްޗަށް ނިންމި ޤާނޫނީ ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި އެ ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުނަމަ ދޭންވީ ފަރުވާ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެއްވުމެއްގައި ބައިވެރިވިކަމަށް ބުނަމުން، އެ އެއްވުމަކީ ހުއްދަ ނުނަގާ ބާއްވާ އެއްވުމެއްކަން ނޭނގޭކަމަށް ބުނާ ބަޔާނަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު އެއްވުމެއްގައި ބައިވެރިވިކަމުގެ އިޢުތިރާފެއް ނޫނެވެ. ތަޙްޤީޤުކުރި ފަރާތުގެ ކޮމެންޓަށް ބަލައި ބަޔާނުގައިވާ ގޮތާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް އިޢުތިރާފު ލިބޭކަމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13-14، 33)
2. ތުހުމަތުކޮށް ތަޙްޤީޤުކުރި ޢަމަލާއި ފިޔަވަޅު އަޅާ ޢަމަލާ ދިމާވާން ޖެހޭނެއެވެ. ތަޙްޤީޤުކުރި ތުހުމަތަކީ ހުއްދަ ނުނަގާ ބޭއްވި އެއްވުމެއްގައި ބައިވެރިވުމަށްވާއިރު، އެ ތުހުމަތުގެ ބަދަލުގައި އެއްވުމުގައި ކަންކަން ވެގެންދިޔަ ގޮތަށް ބަލައި، ސަބަބުތައް ބަޔާންނުކޮށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤުކޮށް ފިޔަވަޅު އެޅެން އޮއްވާ، ތަޙްޤީޤު ނުކުރާ ތުހުމަތެއްގެ މައްޗަށް ފިޔަވަޅު ނާޅާނެއެވެ. (ޕެރ. 18-20)
3. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ޢާންމު މުވައްޒަފުންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ދެ ޤަވާޢިދެއް އޮތްހިނދު، ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭނީ ތުހުމަތުކުރާ ޢަމަލު ބަޔާންކުރާ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުންނެވެ. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (4)، (5) ގައިވާ ޢަމަލަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނީ އެ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުންނެވެ؛ 12-2017/R ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން އަދަބު ނުދެވޭނެއެވެ. ވަކި ޤަވާޢިދެއްގެ ދަށުން ތުހުމަތުކޮށް އެހެން ޤަވާޢިދެއްގެ ދަށުން އަދަބުދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމަކީ ތަޢައްސުފީ ގޮތުން އަދަބުދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކުރުމެކެވެ. (ޕެރ. 22-26)
4. ފުލުހުންގެ ޤާނޫނުގެ 67 ވަނަ މާއްދާއަކީ ފުލުހުންނަށް ޚާއްޞަ މާއްދާއެއް ކަމުން، އެ މާއްދާގައިވާ އަދަބުތަކަށް ޤަވާޢިދުގައި ޙަވާލާދީ ޢާންމު (ސިވިލް) މުވައްޒަފުންނަށް އެ އަދަބުތައް ދިނުމަކީ އިޖުރާއީ ގޮތުން ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ފަހުގެ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން ބަޔާން ނަގާނަމަ، ރޭންކާ ގުޅޭ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަވިކަން ސާފުކޮށް އެނގެންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 24-25)
5. އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އަސާސީ އުޞޫލަކީ ކުށުގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެވެ. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ އެންމެ ބޮޑު އަދަބެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި އަދަބުތަކުގެ ތަރުތީބުން ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެއެވެ. އެ ތަރުތީބުން އެއްކިބާވާނަމަ ކުށުގެ ބާވަތް، ކުށްކުރި ގޮތް، މުވައްޒަފުގެ ރިކޯޑް ފަދަ ކަންކަން ބަލަންޖެހެއެވެ. ވައްކަން، ޚިޔާނާތް ނުވަތަ ތަނުގެ މަޞްލަޙަތު ގެއްލޭފަދަ ބޮޑު ކުށެއް ނަމަ މެނުވީ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކަށް ވަޒީފާއިން ވަކި ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 27، 29-30)
6. މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް އެއްވުމަކީ 'ސިޔާސީ ކުލަޖެހި' ނުވަތަ 'ފުލުހުން ބަދުނާމުކުރި' އެއްވުމެކޭ ބުނުމަކުން ނުފުދެއެވެ. އެ ކަން ވެގެންދިޔަ ގޮތާއި އެޅުވި އިލްޒާމު ބަޔާންކޮށް ކުޑަބޮޑުމިން ވަޒަންކުރަންޖެހެއެވެ. ހަމައެކަނި ހުއްދަ ނުނަގާ އެއްވި އެއްވުމެއްގައި ބައިވެރިވުމާއި، އެހެން ބަޔަކު ކަންކުރި ގޮތުގެ ޒިންމާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އުފުލުވައި ވަޒީފާއިން ވަކި ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 31)
7. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ނަޞޭޙަތާއި އިންޒާރު ދޭނީ ލިޔުމުންނެވެ. ތައުދީބީ ނަޞޭޙަތެއް ދީފައިވާކަން ސާބިތުވާނީ އެ ލިޔުމުން، ނުވަތަ ސޮއި ނުކުރިނަމަ ޤަވާޢިދުގައިވާ ގޮތަށް ދެމީހުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ. އަނގަބަހުން ނަޞޭޙަތްދިންކަމަށް ބުނުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 32)
8. ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެންވޭރު ކާނިވާ ސަރަޙައްދު ފިޔަވައި މާލޭގެ އެހެން ތަނެއްގައި އެއްވުމަށް ފުލުހުންގެ ހުއްދަ ހޯދަންޖެހެނީ އެއްވުން އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ ބައިވެރިވާ ކޮންމެ ފަރުދަކު ހުއްދަ ހޯދަން ނުޖެހެއެވެ. ހުއްދަ ނަގާފައިވޭތޯ ބައިވެރިއަކަށް ނޭނގުމަކީ ޤާނޫނު ނޭނގުމެއް (ignorance of law) ނޫން، ޙަޤީޤަތެއް ނޭނގުމެކެވެ (ignorance of fact). އެހެންކަމުން އިންތިޒާމުކުރީ ކާކުކަމާއި ހުއްދަ ނެގިތޯ، ބައިވެރިންނަށް އެންގިތޯ، ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަން އެނގިހުރެ ބައިވެރިވީތޯ ނުވަތަ ފުރޮޅުމުންވެސް ދެމިހުރީތޯ ތަޙްޤީޤުން ސާފުކުރުމަކީ ތައުދީބީ ނުވަތަ ޖިނާއީ ފިޔަވަޅަކަށް ބަލަންޖެހޭ އަސާސީ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 35-38)
9. އެއްވެއުޅުމުގެ ދުސްތޫރީ ޙައްޤާ ގުޅޭ މައްސަލައެއްގައި، މީހެއްގެ ވަޒީފާ ވަކިކުރެވޭނީ ކުރި ޢަމަލުގެ ސީރިއަސްކަން ހަޤީޤަތުގައި ބަޔާންކޮށްދެވިގެންނެވެ؛ ޚިޔާލީ ތަޞައްވުރެއްގެ މައްޗަށް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 39)
10. ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާއެކު ގެއްލުނު މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަކީ ވަޒީފާ ދެމިގެންދާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މުޅި މުއްދަތުގެ މުސާރަ ދިނުން ލާޒިމެއް ނޫންކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، ވަޒީފާ އިޢާދަކޮށް 6 މަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަށް ނިންމި. (ޕެރ. 41-42)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2008 (ފުލުހުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ނ) (4)؛ 67 ވަނަ މާއްދާ؛ 76 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 2
• ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 1-4/2009-MPS (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ؛ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)؛ 104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)؛ 107 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (4)، (5)، (ށ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)؛ 147 ވަނަ މާއްދާ
• ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 1-7/2009-MPS (ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުށްތަކާއި އެކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 2017/R-12 (ޑިސިޕްލިނަރީ އަދި އިދާރީ ކުށްތަކާއި އެކުށްތަކަށް އަދަބުދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (18)؛ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)؛ 19 ވަނަ މާއްދާ؛ 23 ވަނަ މާއްދާ؛ 31 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2013 (ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އަދި 27 ވަނަ މާއްދާ؛ ޤާނޫނު ނަންބަރު 20/2016 (1 ވަނަ އިޞްލާޙު)
• ހޯމް މިނިސްޓްރީގެ އިޢުލާން ނަންބަރު F/1/2016/12-(IUL)10 (އެއްވެއުޅުން ހުއްދަ ސަރަޙައްދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤް ވަޙީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ))