އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރީ މާޅޮހު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ވ. އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރީ މާޅޮހު ޖަމްއިއްޔަތުލް ފަލާޙް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: އއ. މާޅޮހު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު (VA)U.8.MC/2022/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މާޅޮސް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު ނެރުނީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ވަކީލަކު ހަމަޖައްސައި ބަޔާނެއް ހުށަހެޅުމުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ނުދީތޯ، އަދި އަމުރުގައި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ބަޔާންކޮށްފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ ފިޔަވަޅުތަކަކީ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢީ ޙައްޤަށް ނިހާއީ ޤަޟާއީ ޙިމާޔަތް ލިބުމުގެ ކުރިން ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ގެއްލުން ލިބުން ހުއްޓުވުމަށް ނުވަތަ ކުޑަކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކެވެ. (ޕެރ. 6)
2. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ކުރިން ފަރާތްތައް ޙާޟިރުކޮށް އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމާއި ނުބޭއްވުމަކީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގައިވާ ކަމެކެވެ. ޢާންމު އުޞޫލަކީ ދެފަރާތް ޙާޟިރުކޮށް މައްސަލަ ހިންގުން ނަމަވެސް، އަވަސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅައިފިނަމަ ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި ޚަޞްމުންގެ ޙާޟިރުގައި އަދި ޣައިރު ޙާޟިރުގައިވެސް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 7-8)
3. ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ޙަވާލުކުރުމާއި ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމާ އަޑުއެހުމާ ދެމެދު އެއް ހަފްތާގެ މުއްދަތު ލިބިފައިވުމަކީ ވަކީލަކު ޢައްޔަންކޮށް، ލިޔެކިޔުން ދިރާސާކޮށް ބަޔާނެއް ހުށަހެޅުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެވެ. އެހެންކަމުން ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުވެފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 11-12)
4. ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު އުންޞުރެއް ކަމަށްވާތީ، އެ ވާޖިބު ހަމައެކަނި ޙުކުމްތަކަށް ޚާއްޞަ ނޫން؛ ވަގުތީ އަމުރުތަކާ ގުޅޭ ނިންމުންތަކުގައިވެސް ފަނޑިޔާރު ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު އެނގުމަކީ ޚަޞްމުންގެ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 15)
5. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި ޤަވާއިދުގެ 295 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަން މައްސަލައަށް ރިޢާޔަތްކުރެވުނު ގޮތް ބުނެނުދީ، އެ ސަބަބުތައް ހުރިކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކީ ސަބަބު އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަށް ބަޔާންކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެކެވެ. (ޕެރ. 14، 16)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދުގެ 295 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން
• ހައިކޯޓު: އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް އިދާރާ ވ. މުޙައްމަދު އާދިލް (ފުޓްނޯޓުގައި 2012/HC-A/06 = 2012/HC-A/06)