ވަން އެވެނިއު މެނޭޖްމަންޓް ކޮންޑޮމިނިއަމް ކޯޕަރޭޓިވް ސޮސައިޓީ 2.އަޙްމަދު ޙަނީފް ވ. ޢަބްދުﷲ މުސްތާޤު ރަޝާދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B11/VA/2024/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މެއިންޓެނެންސް ފީ ނުދެއްކުމުން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅޭ ޔުނިޓަށް ވަދެނިކުމެ އުޅުމަށް ހުރަސްއެޅުން މަނާކޮށް ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު، އަމުރަށް އެދުން ލަސްވުމާއި، ހެކިތަކާމެދު ބަސްބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމާއި، ގެއްލުން ސާބިތުނުކުރުމާއި، ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓް ތަޠުބީޤު ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލުވާންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުން ލަސްވި ސަބަބަށްޓަކައި ހަމައެކަނި، އަސާސީ ޙައްޤަކަށް (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ހިމެނޭގޮތަށް) ހުރަސްއެޅިދާނެ ކަމެއްގައި ކޯޓުތަކަށް ވަގުތީ ފަރުވާ ނުދެވޭނެ ކަމަށް މާނަނުކުރެވޭނެއެވެ. އަމުރަށް އެދުން ލަސްވުމަކީ ފަރުވާ ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް މުޠުލަޤަށް ނެތިގެންދާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 15)
2. ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވަނީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށްތޯ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިންތޯ ފަދަ ކަންކަމަކީ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާގެ ތެރެއިން ބެލޭނެ ކަންކަމެވެ. ވަގުތީ ފަރުވާއާމެދު ގޮތް ކަނޑައަޅަނީ ޕްރައިމާ ފޭޝީ މިންގަނޑުން ވަޒަންކޮށްގެން ކަމަށްވާތީ، އެހިނދު ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16.3)
3. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަކީ، އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދޭ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ. ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި އެންމެހާ ހެކިތަކާމެދު ދެފަރާތުގެ ބަސް އަޑުއެހުމަށްފަހު ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތް ކަނޑައެޅުމަކީ އިންސާފުވެރި ގޮތަކަށް ނުވެ، ވަގުތުން ފަރުވާ ދޭންޖެހޭ ޙާލަތުގައި އިންސާފަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ހެއްކަކާމެދު ބަސްބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމުން ބޭއިންސާފެއް ކުރިމަތިވިކަން ދައްކަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 17.3)
4. ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމާ ގުޅޭ ހެކިތައް ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަނީ މަތިމަތިން ބަލައިގެން، މައުޟޫޢަށް ނުފީނައެވެ. ބަޔަކު ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވަދެނިކުމެ އުޅުމަށް ހުރަސްއެޅުމުން ގެއްލުންވާނެކަން، ވަގުތީ އަމުރު ނެރޭ މަރުޙަލާގައި އިތުރު ހެކިން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18.3)
5. ތަނުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޤާނޫނީ ހައިޘިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ބަޔަކަށް ތަނަށް ވަދެނިކުމެ އުޅުމަށް ހުރަސްނޭޅުމަށް ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރެއްގައި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓު ލިޔެ ތަޠުބީޤު ނުކުރުމަކީ، އެ ޓެސްޓު ތަޠުބީޤުކުރިނަމަ އަނެއް ފަރާތް އިސްވާނެ ގޮތެއް ނުވަތަ އެކަމުން ޙައްޤަށް ހުރަސްއެޅުނު ގޮތެއް ނުދައްކާހާ ހިނދަކު އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19.3)
6. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 270 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ޚަރަދަކީ ދަޢުވާ ކާމިޔާބުކުރާ ފަރާތަށް ނަގައިދެވޭ ޚަރަދެކެވެ. އިސްތިއުނާފީ ޚަރަދު ހޯދުމަށް އެ ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ކާމިޔާބުކުރާ ފަރާތަށް އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ ބާބު އަދި 270 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާ އަދި 24 ވަނަ މާއްދާ
• ހައިކޯޓުގެ 2022/HC-A/65 (ޒުލްފީނާ ރަޝީދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)