ނޫވިލު ރިޒޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އެންޑް އެންވަޔަރަމަންޓް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު (ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުމުގެ ސިފަތު ނުލިބޭ ކަމަށް ކުރި ކަނޑައެޅުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B7/VN/1139-2025/2025/03

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލީސް އެއްބަސްވުމުގެ ޙައްޤުތައް ޑީޑް އޮފް އެސައިންމަންޓެއްގެ ދަށުން ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް، ކުރީގެ ލީސްހޯލްޑަރަށް ފޮނުވި ނޯޓިހަކާ ގުޅިގެން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ސިފަތު ލިބޭތޯ؛ އަދި މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމުމަށްފަހުވެސް ވަގުތީ އަމުރުގެ އިސްތިއުނާފުގައި ގޮތް ކަނޑައެޅޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތުން އަނބުރާ ނުގެންދާހާ ހިނދަކު، މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމިފައިވީނަމަވެސް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޤާނޫނީ ނުކުތާއަށް ގޮތް ކަނޑައެޅުމަކީ ކޯޓުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ނަމަވެސް ވަގުތީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިސްތިއުނާފުތަކުގައި މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމުމުން، މައުޟޫޢުގެ ތެރެއަށް ނުވަދެ ގޮތް ކަނޑައެޅޭނެ ފަދަ އިސްތިއުނާފީ ބަހުޘެއް ނެތްނަމަ އިސްތިއުނާފު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ތަނެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 16)
2. ވަގުތީ އަމުރުގެ މަޤްޞަދަކީ މައުޟޫޢުގައި ނިންމާ ނިންމުމަށް އެހީވުމަށްޓަކައި ދެފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެހިނދަށް ވަގުތީ ޙައްލެއް ދިނުމެވެ. އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ހާސިލުނުވެދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތައް ހުރިނަމަ، ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 18)
3. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ހައިޘިއްޔަތު ލިބި، ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އޮންނަން ވާނެއެވެ. އެކަން މައްސަލައިގެ ޙަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް ނުފީނައި ވާޤިޢާތަކުން ސާފުވާންވާނެއެވެ. ހައިޘިއްޔަތު އޮތްކަން ބިނާވަނީ ހުށަހެޅުނު މައްސަލައާއި އެދޭ ފަރުވާގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 19)
4. ޑީޑް އޮފް އެސައިންމަންޓެއްގެ ދަށުން އެއްބަސްވުމެއްގެ ޙައްޤުތައް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް، ދައުލަތުން އެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކަމަށް ކުރީގެ ލީސްހޯލްޑަރަށް ފޮނުވި ނޯޓިހެއް އަސަރުކުރާކަން ދަޢުވާ ފޯމާއި ލިޔެކިޔުންތަކުން ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އެނގޭނަމަ، ނޯޓިސް ސީދާ އެ ފަރާތަށް އަންގާފައި ނުވުމަކީ ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުމުގެ ސިފަތު ނުލިބޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22، 23)
5. ދަށުކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައެއްގެ މައުޟޫޢުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، ހެކި އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަޒަންކުރުމަކީ އެ މައްސަލައަށް ހިޔަނި އަޅައި އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ ދޮރު ބަންދުވާ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، ގުޅުންހުރި މައްސަލަތައް ދަށު މަރުޙަލާގައި ހިނގަމުންދާއިރު ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމާ ގުޅޭ ބަހުޘްތަކާމެދު އިސްތިއުނާފުގައި ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅައެވެ. (ޕެރ. 24، 25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 28 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• ހައިކޯޓުގެ ފާޠިމަތު ޢަބްދުލްޣަފޫރު އަދި އާމިނަތު ޢަބްދުލްޣަފޫރު ވ. ޙަސަން ޝާކިރު މުޙައްމަދު އަދި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް (2024/HC-A/207)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2026] SC 06 (މުޙައްމަދު ވ. ޢާއިޝަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2024] SC 37 (ޕެރ. 9)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2022] SC 26