އަޙްމަދު އަމީން ވ. ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ އަދި އެންވާރަމެންޓް މިނިސްޓްރީ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ނިންމި (އިޖުރާއީ ނިންމުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B3-CR1/VN/2021/10

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށާއި، އެ ފަރުވާއަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި، އެއާއެކު އެ ނިންމުން ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުން، އެ އިސްތިއުނާފު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ (އިސްތިއުނާފު ކުރަންޖެހޭ ނިންމުމާއި އިޖުރާއަތުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުން).

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭނެ ނިންމުންތައް ބަޔާންވެގެންވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައެވެ؛ ދަށު ކޯޓަކުން ނިންމި މައްސަލައެއް، ނެރުނު އަމުރެއް ނުވަތަ ނިންމި ނިންމުމެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ، ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ޤަވާއިދަކާ ޚިލާފުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިގެން އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކަށް ފެތޭ ކޮންމެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފު ކުރެވިދާނެއެވެ.
2. ވަގުތީ ފަރުވާއަކަށް އެދި ނިންމި ނިންމުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށާއި އެ ފަރުވާއަށް ދެވަނަ ހުށަހެޅުމެއް ކޮށް، އޭގެ މައްޗަށް ދަށު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމައިފިނަމަ، އެ ފަރުވާއާ ގުޅޭގޮތުން އޮތް އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފު ކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެވެ؛ ކުރީގެ ނިންމުމުގެ ފާއިލިއްޔަތު ނެތުމުން އެ ނިންމުމުގެ އިސްތިއުނާފު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ.
3. އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި އިންސާފުން އެއްކިބާވުމާއި، އެކަށީގެންނުވާ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމާއި، އިދިކޮޅު ފަރާތަށް ބޭއިންސާފު ލިބޭ ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އިޖުރާއަތުގެ ނަހަމަ ބޭނުން ހިފުމެވެ (Abuse of process)؛ އެފަދަ ކަމަކަށް ހުޅުވިފައިވާ ދޮރުތައް ބަންދުކޮށް އެކަން ހުއްޓުވުމަކީ ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ކޯޓުތަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
4. އެއް ފަރުވާއަކަށް އެދި، ދަށު ކޯޓުގައި މުރާޖަޢާއަށް އެދުމާއި، ދެވަނަ ފަހަރަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމާއި، ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފު ކުރުން، އެއްފަހަރާ (simultaneously) އެކި މަރުޙަލާތަކުގައި ކުރުމަކީ، ކޯޓުގެ ނިންމުން ތަންފީޒުނުކުރެވި ނުވަތަ ނިންމުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވެ ކޯޓުގެ ވަގުތު ބޭކާރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮންނަ، ކޯޓުތަކުގެ އިޖުރާއަތުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުމެކެވެ؛ އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި އިސްތިއުނާފު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ އިސްތިއުނާފާ ބެހޭ މާއްދާތައް [ފައިލުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު "3232/33" އަދި މާއްދާ ނަންބަރު "28"، "23"، "12" ކަމަށް ފެންނަނީ އަދަދު އޮޅިފައި؛ ޔަޤީނެއް ނޫން]
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2022] SC 12
• ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2018/HC-A/250