މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ވ. ސަދަން އެންޓަރ ޕްރައިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، މި ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ގޮތެއް ނިންމުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ތަހުވީލުކުރި
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B9/VN/2023/01
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައެއް އެ ޙުކުމްކުރި ކޯޓުގައި ކުރިއަށްދާއިރު، އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބާރު އެ ދަށު ކޯޓަށް ލިބިގެންވޭތޯ؛ ނުވަތަ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރެވޭނީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުން އަމުރުކޮށްގެން އެކަނިތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރާ ޙުކުމެއް މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތަކީ މުޠުލަޤަށް ދީފައިވާ ފުރުޞަތެއް ނޫން؛ ދަޢުވާ ދިފާޢުކުރެވިދާނެ ޙަޤީޤީ ސަބަބުތަކެއް ނުވަތަ ޙުކުމް ބަދަލު/ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ އެހެން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ހުރިކަން ދޭހަވާ ހެކިތަކާއެކު ހުށަހަޅަންވާނެ ކަމަށާއި، ކޯޓުން މުރާޖަޢާ ބަލައިގަންނާނީ ޤާނޫނީ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެ ޙުކުމް ބަދަލު ނުވަތަ ބާޠިލްވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ޙާލަތުގައި ކަމަށް. (ޕެރ. 12)
- ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމެއްގެ މުރާޖަޢާ ކޯޓުން ބަލައިގަނެ ކުރިއަށްދާނަމަ، އެ ޣައިރު ޙާޟިރީ ޙުކުމަކީ އެ މައްސަލައިގައި އެ ކޯޓުގެ ފަހުގެ ނިންމުމެއް ނޫން؛ އެ ކޯޓުގެ ފަހުގެ ނިންމުމަކަށްވާނީ މުރާޖަޢާކޮށް ނިންމާ ނިންމުމެވެ. މިއީ ތަފާތު ދެ ޙުކުމެއް ކުރާ ޙާލަތެއް ނުވަތަ އިސްތިއުނާފުގެ ޙާލަތެއް ނޫން. (ޕެރ. 13، 18)
- މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ވަކިގޮތެއް ބަޔާންވެގެން ނުވި ނަމަވެސް، ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި މަޤްޞަދަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމެއްގެ މުރާޖަޢާ ކުރިއަށްދާއިރު މުރާޖަޢާގައި ގޮތެއް ނިމެންދެން އެ ޙުކުމަށް ޢަމަލުކުރުން އޮންނަންވާނީ މަޑުޖެހިފައި ކަމަށާއި، އެ ޙުކުމަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމުގެ އަމުރެއް އެ ދަށު ކޯޓަށް ނެރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
- ޣައިރު ޙާޟިރުގެ ޙުކުމް މުރާޖަޢާކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ހަމަ އެ ކޯޓަށް ދީފައިވާއިރު، އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން މަޑުޖައްސާލުމުގެ ބާރު އެ ކޯޓަށް ނެތްކަމަށް ބެލުމުން އެ އިޚްތިޔާރުގެ ޤާނޫނީ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވެ، ފަހުގެ ނިންމުމާ ޚިލާފަށް ޙުކުމް ތަންފީޛުވެ ދެކޮޅުޖެހޭ ނަތީޖާ ނިކުމެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
- ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރެވޭނީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން އަމުރުކޮށްގެން ކަމަށް ބަޔާންކުރާ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކީ އާންމު އުޞޫލެއް ކަމުން، ޣައިރު ޙާޟިރުގެ ޙުކުމް މުރާޖަޢާކުރާ ޙާލަތަށް އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20)
- ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމާބެހޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ މާއްދާއަކީ އާންމު އުޞޫލެއް ކަމަށާއި، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތުތައް އެ އާންމު އުޞޫލުން އިސްތިސްނާވާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 124 ވަނަ މާއްދާ (ޣައިރު ޙާޟިރުގެ ޙުކުމް ބަދަލު/ބާޠިލުކުރުން) – (ށ)، (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 364 ވަނަ މާއްދާ (ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުން ފަސްކުރުން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދިހަވަނަ ބާބު (ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރާ ޙުކުމް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (މަޤްޞަދަށް ބެލުމުގެ އުޞޫލު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (ޚާއްޞަ މާނަދިނުމުގެ އުޞޫލު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ މާނަކުރުމުގެ އުޞޫލު ހޮވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރުންނަށް ދޭ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމާބެހޭ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ތަހުވީލުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2020 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 381 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު – PDF ގައި ފެންނަ ނަންބަރު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.