ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މަހްލޫފު

(ޕެރ. 24) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލަނީ ދަޢުވާއަކީ ދަޢުވާއަކަށް ފުދޭވަރުގެ މައްސަލައެއް (prima facie case) ކަމުގައި ވޭތޯއެވެ؛ ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހެނީ ހުށަހެޅިފައިވާ ދަޢުވާއާއި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އެންމެހައި ހެކިތަކަށެވެ؛ ދަޢުވާގައިވާ ކަންތައް ނުވުމަށްވުރެ ވުން ގާތްކަމަށް (preponderance of probability) ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ (2019/HC-A/434، 2019/HC-A/360).

(ޕެރ. 25، 35) މި މަރުޙަލާއަކީ ދައުލަތުން ހުށަހަޅާ ހެކިތަކުގެ އެންމެ ފުނަށް ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކުރަންޖެހޭ މަރުޙަލާއެއް ނޫނެވެ؛ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެކި ޠަޢުނުކުރުމަށް މި މަރުޙަލާގައި ހުޅުވާލެވިގެން ނުވާނެއެވެ.

(ޕެރ. 27–29) 'ނޯ ކޭސް ޓު އާންސަރ' ގެ ގެލްބްރެއިތު މިންގަނޑު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ: ދަޢުވާކުރި ކުށް ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ކުރިކަމަށް ބެލެވިދާނެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ދަޢުވާ ބޭރުކުރާނެއެވެ؛ ހެކި އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ބުރަދަން ދިނަސް ކުށް ސާބިތުނުވާނެ ހެކިތަކެއްނަމަ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ހެކީގެ ބާރު ނުވަތަ ބަލިކަށިކަން ބިނާވަނީ ހެކިވެރިޔާގެ ތެދުވެރިކަމާއި ޢަދުލުވެރިކަމާއި ފުށުއެރުން ފަދަ، ހެކިބަސް ނެގުމުގެ މަރުޙަލާގައި ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ކަންކަމަށްނަމަ ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމުމަށް އިސްކަން ދޭންވާނެއެވެ.

(ޕެރ. 33–36) ދަޢުވާ ސާފުނުވާކަމަށް ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، ކުށުގެ އުންޞުރުތަކާއި ދަޢުވާގެ ވާޤިޢާތަކުން އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާ ގޮތް ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެވެ (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 110 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ))؛ 115 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަލަނީ ކުށުގެ މައި އުންޞުރުތައް ޤާއިމުކޮށްދޭ ވާޤިޢާތަކަށް ބާރުލިބޭ ހެކި ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވޭތޯއާއި، އެ ހެކިތަކުން ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް ކުށް ކުރިކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިދާނެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ޤާއިމުވޭތޯއެވެ.

(ޕެރ. 42–43) ހެކިވެރިޔާގެ ޝަރުޠު ހަމަވުމާއި މިނިވަންކަމާއި ތެދުވެރިކަމާ، ހެކިބަހުގައިވާ ފުށުއެރުމާއި، މެދުވެރިޔާގެ އިންކާރާއި ހިއަރސޭ ފަދަ ކަންކަމަކީ ހެކިބަސް ނެގުމާއި ވަޒަންކުރުމުގެ ތެރެއިން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ކަންކަމެވެ؛ އެ ކަންކަމަށް ބަލައި 115 ވަނަ މާއްދާގެ މަރުޙަލާގައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ.

(ޕެރ. 44–46) ސުވާލު އުފެދިފައިވާ އުންޞުރެއް ސާބިތުކުރުމަށް ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ވާޤިޢާއަކާއި އެ ވާޤިޢާ ސާބިތުކުރާ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނިންމާ މަދަނީ މިންގަނޑުގެ ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ ރިޝްވަތު ހިފުމުގެ ތަޙްޤީޤެއްގައި ފައިސާ ލިބުނު ސަބަބުކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނާ ސަބަބު އެގޮތުގައި ނެތްކަން ދަލާލަތުކޮށްދޭ ހެކިތަކަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެކިތަކެކެވެ.

(ޕެރ. 50) ދައުލަތުން ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށް ބަރޯސާނުވާ ހެކިތަކަށް މަދަނީ މިންގަނޑުގެ މަރުޙަލާގައި ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭކަމަށް ބެލުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.