ޙަސަން ޚަލީލް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން

ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލްގެ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭކަމަށް ދެކުނު ނަމަވެސް، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާތީ ނިންމުމުގެ ފާއިލިއްޔަތު ގެއްލިފައިވާތީ އިތުރު ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅާ؛ އާ ވަގުތީ ފަރުވާއަށް އެދުން ބަލައިނުގަނެވޭ

ކީވޯޑުތައް: ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގައި ބަލާ ކަންތައްތައް، ވަޒީފާއާބެހޭ، ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 200-VTR/VA/2022/46

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ދިން ލިޔުމުން ދޭ އިންޒާރާ ގުޅިގެން އިތުރު ފިޔަވަޅު ނޭޅުމަށް އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުމުގައި ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުޠުތަކާއި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓު ރަނގަޅަށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވޭތޯއާއި، އަޑުއެހުންތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފެއަރ ހިއަރިންގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ބާއްވާފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އިމިގްރޭޝަންގެ ޗީފް ޕްރިންސިޕަލް އިމިގްރޭޝަން އޮފިސަރަށް ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން 15 ސެޕްޓެންބަރު 2022 ގައި ލިޔުމުން އިންޒާރު ދިނުމުން އެ ފިޔަވަޅު ބާޠިލުކުރުމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. އެ މައްސަލަ ނިމެންދެން އިތުރު ފިޔަވަޅު ނޭޅުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަށް ނިންމީ، އިތުރު ފިޔަވަޅެއް އަޅައިފިނަމަ އެއާމެދު ޓްރައިބިއުނަލަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އޮތުމުން ގެއްލުމަކީ އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނޫންކަމަށާއި، އަމުރު ނެރެފިނަމަ ކޮމިޝަނަށް ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުކަމަށް ބަލައިގެންނެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުޠުތަކާއި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓު ގޯސްކޮށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވާކަމަށާއި، އަޑުއެހުން ފެއަރ ހިއަރިންގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ގެންދިޔަކަމަށެވެ. ކޮމިޝަނުން ބުނީ ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އޮތުމުން ގެއްލުމެއް ނެތްކަމަށާއި، އަމުރު ނެރެފިނަމަ އިދާރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލޭނެކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޓްރައިބިއުނަލުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ އަސާސީ ޙައްޤާ ގުޅޭ ގެއްލުމާއި ދެފަރާތުގެ ބާރުގެ ތަފާތަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ވަޒަންކޮށްފައިވާތީ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނަމަވެސް، 09 ފެބުރުއަރީ 2023 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާތީ އެ ނިންމުމުގެ ފާއިލިއްޔަތު ގެއްލިފައިވެއެވެ. ފެއަރ ހިއަރިންގެ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެވުނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޢާންމު ތިން ޝަރުޠަކީ: އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ސިފަ ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިފައިވުމާއި، ޤާނޫނީ ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙުތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުމާއި، ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް އޮތުމެވެ. (ޕެރ. 13)
2. ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓުގައި ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވާނެ ގެއްލުމަށް ބެލުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫން؛ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެ. (ޕެރ. 14، 22)
3. މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙުތިމާލު ޤާއިމުވަނީ އެ ޙައްޤު ހިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއެއް އޮތުމާއި، ހުށަހަޅާ ވާޤިޢާތައް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް ކާފީވުމުން ކަމަށާއި، އެކަން ދެނެގަންނަންޖެހޭނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއް ވަކިން ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ކަމަށް. (ޕެރ. 18)
4. ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ނުވަތަ އިޢާދަ ނުކުރެވޭ ގެއްލުން (ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ގެއްލުން) އޮތްކަމަށް ބެލެވޭނީ، މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ އާދައިގެ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކޮށްފިނަމަ ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުނު ފަރާތަށް އެފަދަ ގެއްލުމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނަމައެވެ. (ޕެރ. 21)
5. ވަގުތީ އަމުރަކީ މައުޟޫޢުގައި ހެކި ވަޒަންކޮށް ނިންމުމުގެ ބަދަލުގައި، މަތިމަތިން އެވަގުތު ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކުގެ މައްޗަށް އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް ފޫބެއްދުމަށް އިސްކަންދީ ނިންމާ ނިންމުމެއް ކަމަށާއި، މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމެންދެން ސްޓޭޓަސް ކުއޯ (ޚުޞޫމަތް އުފެދުމުގެ ކުރިން އޮތް ޙާލަތު) ބޭއްވުން މުހިންމު ކަމަށް. (ޕެރ. 26-27)
6. ދެފަރާތުގެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމުގައި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތާ ދެމެދު ހަމަހަމަ ބާރެއް ނެތްނަމަ، ބާރުވެރި ފަރާތުން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިވާނެކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެ؛ ވަޒީފާ ގެއްލިދާނެ ބިރު އޮތް ޙާލަތުގައި ވަޒީފާއަދާކުރާ ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުކަމަށް ބުރަވެވޭނެ. (ޕެރ. 28-30)
7. އެ ފިޔަވަޅަކާ މެދު ޓްރައިބިއުނަލަށް ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު އޮތުމަކީ ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެވޭނެ ސަބަބެއްކަމުގައި ވަޒަންކުރުމުގައި، އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުގެ އަސާސީ ޙައްޤާ ގުޅޭ ގެއްލުމަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ނިންމުމަކީ ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓު ގޯސްކޮށް ތަޠުބީޤުކުރުމެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެ. (ޕެރ. 30)
8. ދަށު މަރުޙަލާގައި އެދިފައިނުވާ، މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ނުހިމެނޭ ފަރުވާއަކަށް (މިސާލަކަށް، އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅުމަށްފަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޗިޓަށް ޢަމަލުކުރުން މަޑުޖެއްސުމަށް) އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭނެ ވަގުތީ ފަރުވާއެއް ނުދެވޭނެ. (ޕެރ. 32، 39)
9. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތަކީ ޚަޞްމުންނަށް ވާހަކަދެއްކުމާއި އަނެއް ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތައް ދިފާޢުކުރުމުގެ ފުރުޞަތުދީ ހަމަހަމަކަމާއެކު ޢަމަލުކުރުމާއި، ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ލިޔެ ބަޔާންކުރުމެވެ؛ ދެފަރާތަށް ބަޔާން ބަދަލުކޮށް ވާހަކަދެއްކުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ ފެއަރ ހިއަރިންގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވީ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެ. (ޕެރ. 33-37)
10. ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމި ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނަމަވެސް، އެ ނިންމުމަށްފަހު ހިނގާފައިވާ ކަމަކުން (ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން) އެ ނިންމުމުގެ ފާއިލިއްޔަތު ގެއްލިފައިވާނަމަ، އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އެންގުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް. (ޕެރ. 31، 38)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 272 ވަނަ މާއްދާގެ (މ) އަދި 275 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• 2020/SC-A/101 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމައިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• 2021/SC-A/43 (ރިޖްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޞަދީފް)
• 2019/SC-A/15 (އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
• 2015/HC-A/71