ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި XXX

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކައިވެނީގެ ތެރޭގައި ހޯދި މުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން، މުދާ ހިފެހެއްޓުމާއި ކުލީގެ އާމްދަނީ ކޯޓަށް ޖަމާކުރުމަށް އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ސިވިލް ކޯޓުން (ހުޅުމާލެ ޑިވިޜަން) ނުނެރުމަކީ ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގައިވާ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅޭ ކޮންމެ ފަހަރަކީ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. ވަގުތީ އަމުރެއް ނުވަތަ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް އަޅަންޖެހެނީ މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ހޯދަން އެދޭ ފަރުވާ ނުލިބިދާނެކަމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ޙާލަތުގައި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރަންޖެހޭކަން އެނގި، މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤާއި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ސާފުކޮށްދެވިގެންނެވެ. (ޕެރ. 17)
2. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އާންމު ޝަރުޠުތަކަކީ: (1) ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni juris)، (2) އަމުރު ނުނެރެ މަޢުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، (3) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޞިފަތު ނުވަތަ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބިގެންވުން. (ޕެރ. 18)
3. ޞިފަތު އެކަނި، ނުވަތަ ޞިފަތާއެކު ޙިމާޔަތްކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތްކަން އެނގުމަކީ، މުޠުލަޤަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19)
4. ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ޙާލަތުގައިވެސް ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދެނީ، މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤު ދުރާލައި ޙިމާޔަތް ނުކޮށްފިނަމަ މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ ބޭނުން ކެނޑިދާނެތީ، ނުވަތަ އެ ޙައްޤަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކުން ސަލާމަތްކުރުމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ ލިބޭނެ ގެއްލުމަކީ ކޮބައިކަން އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 20)
5. ގެއްލުން ކުރިމަތިވެދާނެ ޢަމަލުތަކެއް ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން މިހާރު ކުރަމުންދާކަން ނޭނގޭ، މަޢުޟޫޢީ ދަޢުވާގެ ބޭނުން ކެނޑިދާނެ ނުވަތަ އިޢާދަނުކުރެވޭ ބޮޑެތި ގެއްލުން ކުރިމަތިވެދާނެ ޙާލަތެއް ނެތް ޙާލަތުގައި ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 29، 36-37)
6. މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ކާމިޔާބުވެއްޖެނަމަ ފަހުން އާމްދަނީ ހޯދުމުގައި ކުރިމަތިވާނެ ތަކުލީފު ކުޑަކުރުމަކީ، އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއްކަން ސާފުކޮށްދީފައިނުވާނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31-32)
7. މުދަލަކީ ކައިވެނީގެ ތެރޭގައި އެއްކުރި މުދަލެއްތޯ ކަނޑައެޅެނީ މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ހެކި ވަޒަންކޮށްގެން ކަމުން، އެ ދަޢުވާ އެކަނި މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤު އެކީއެކަށް ގެއްލިދާނެ ޙާލަތެއް ބަޔާންކޮށްދިނުމަކަށް ނުވެއެވެ. މިލްކުވެރިކަމަކީ މަޢުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢު ކަމަށްވާއިރު، އެ ވާހަކަ އެކަނި މިހިނދަށް އަމުރެއް ނެރުމުގެ ޤާނޫނީ ބިނާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 28، 34-35)
8. މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤު އެކީއެކަށް ގެއްލިދާނެ ޙާލަތެއް ދަށު ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައި ނުވާއިރު، އެފަދަ ޙާލަތުގައި އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުން ކޮންމެހެން ބަލަން ނުޖެހޭކަމަށް ބުނާ ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/91 ޤަޟިއްޔާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38)
9. ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ވާޤިޢާއަކާ ބެހޭ އޮޅުމެއް އަރާފައިވާކަމަށް ބުނާނަމަ، އެ އޮޅުމުގެ ސަބަބުން ނިންމުމުގެ ނަތީޖާއަށް ކުރި އަސަރާއި ނިކުތް ނުރަނގަޅު ޤާނޫނީ ނަތީޖާ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 43)
10. ކޮންމެހެން ބާއްވަން ބޭނުމެއް ނުވާކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެ އުނިކުރަން އެދުނު އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގައި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 44)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/91 (މާހަލް ޓުއާސް ވ. ސޭވް ދަ ޑްރީމް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ރ)