Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2024/HC-A/08 · 27 ޖަނަވަރީ 2025 · ވަގުތީ އަމުރު

އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ވ. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B7/VN/2023/03

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުން ފުލުހުންގެ ޕްރޮމޯޝަން މަޑުޖައްސާލުމަށް ދިން އެންގުމާ ގުޅޭ މައުޟޫޢީ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ސިވިލް ކޯޓުން ނުނެރެ ނިންމީ ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށް ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށްތޯއާއި، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއިން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދޭންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރުޠުތައް ބަޔާންކޮށްލުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ؛ ކޮންމެ ޝަރުޠަކަށް ވަކިވަކިން ބަލައި، އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ބަޔާންކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ތަފްޞީލު ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 30)
  2. ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ބަޔާންނުކުރާނަމަ ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ؛ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 261 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(5) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމާ ނިންމުންތަކުގައިވެސް ސަބަބުތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ މިއީ އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތެއް ކުރެވުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކުރުމަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 31)
  3. މައުޟޫޢީ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން އެދޭ ވަގުތީ އަމުރެއްގައި، މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމަކާމެދު، އެ މައުޟޫޢަށް އަސަރުކުރާނެ ގޮތަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅިގެން ނުވާނެއެވެ؛ ކޮމިޝަނުގެ ސިޓީއަށް ޢަމަލުނުކުރުމަކީ ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ވަގުތީ އަމުރުގައި ކަނޑައެޅުމަކީ އެފަދަ ނުކުތާއެކެވެ. (ޕެރ. 33-37)
  4. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަށް (1) ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni iuris)، (2) ވަގުތީ އަމުރަކާ ނުލައި މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، (3) އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ސިފަ ލިބިގެންވުން ފުރިހަމަވާންޖެހޭނެއެވެ (2012/SC-A/21 ނެކްސްބިޒް). (ޕެރ. 26، 39-41)
  5. fumus boni iuris ބަލާއިރު، ޙައްޤު ހިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއެއް އޮތުމާއި، ހުށަހަޅާ ވާޤިޢާތަކަކީ އެފަދަ ޙައްޤެއްގެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުކުރެވޭ ކާފީ ވާޤިޢާތަކަކަށްވުން ބަލާނީ މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ މިންގަނޑަށްވުރެ ލުއިކޮށް މަތިމަތިންނެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި އެ ޙާލަތު ޤާއިމުވެއެވެ. (ޕެރ. 41-44)
  6. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުން އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ ލިބޭނެ ގެއްލުން އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބަޔާންނުކޮށް، ފާހަގަކުރާ ކަންކަމަކީ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާގައި ނިންމަންޖެހޭ ނުކުތާތަކަކަށްވާނަމަ، އަދި ހުއްޓުވަން އެދޭ ކަންކަން ތަންފީޛުވެ ނިމިފައިވާއިރު އަމުރަކުން ނިކުންނާނެ ނަތީޖާއެއް ދައްކައިނުދޭނަމަ، ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 45-50)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.