ދ. ކުޑަހުވަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ވ. އިސްމާޢީލް ރަޝީދު

ނަތީޖާ: ނިންމުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނެތް (ތަޙުލީލުން ފެންނަނީ ވަގުތީ އަމުރުގެ ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށް)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު B2-CR1/VA/2021/03

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާ ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ދެމިއޮތްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއްގައި، ބިމާ ގުޅޭ ގޮތުން ތިންވަނަ ފަރާތަކާ މުޢާމަލާތް ނުކުރުމަށާއި އިންވެސްޓްމަންޓް ހުއްޓާލުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު، ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެގެން ނެރެފައިވާ އަމުރެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޢާއްމު ޝަރުޠުތަކަކީ: (1) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރްކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން، (2) ވަގުތީ އަމުރަކާ ނުލައި އަޞްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން، (3) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް ވުމެވެ. (ޕެރ. 42)
2. ވަގުތީ އަމުރެއް ކާމިޔާބުކުރުމަށް އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ މި ތިން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 43)
3. މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އޮތްކަން ދައްކުވައިދިނުމަށް، އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުން މަދުވެގެން ދައްކުވައިދޭންޖެހޭނީ ދަޢުވާ ކާމިޔާބުވާނެކަމުގެ އަސާސީ އަދި ޙަޤީޤީ އިޙްތިމާލެއް އޮތްކަމެވެ؛ ކާމިޔާބީގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަނަމަ އެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާނެއިރު، އެ ޙާލަތުގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެވިދާނެކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 44-45)
4. ދަޢުވާގައި ޚުޞޫމަތު އުފެދިފައިވަނީ ދަޢުވާ ބިނާކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުން ދެމިއޮތް ކަމާއި ނޫންކަމާމެދު ކަމަށްވާއިރު، އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުގައި އޮތްކަން ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ނޭނގޭނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އެހެންކަމުން މި ޝަރުޠު ހަމަވާކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 46)
5. ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމަކީ ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ނުވަތަ އިޞްލާޙުކޮށް ރަނގަޅު ނުކުރެވޭނެފަދަ ގެއްލުމެވެ؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއްނަމަ، ދަޢުވާ ކިތަންމެ ވަރުގަދަ ކަމަށް ފެނުނަސް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަށް އާންމުކޮށް ހުރަސްއެޅޭނެއެވެ؛ އެހެނީ ވަގުތީ އަމުރު ނެރެވެނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުން އެކަށީގެން ނުވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ؛ މިހެންކަމުން، ބަދަލު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ނުދެވޭފަދަ ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަން އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުން ދައްކުވައިދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 47-49)
6. ފުރަތަމަ ޝަރުޠު (މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އޮތުން) ފުރިހަމަ ނުވާނަމަ، ގެއްލުމަކީ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއްތޯ ބެލުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 49)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން، ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/SC-A/21
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ރިޒްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޞަދީފް ޤަޟިއްޔާ
• [2021] SC 73 ގެ 31 ވަނަ ޕެރެގްރާފް