Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-A/374 · 16 ފެބުރުއަރީ 2026

ސްވިމްސޯލް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޝާޔާން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު ކުރުމަށް ކުރި އެދުން ޤަބޫލުނުކުރި؛ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2748-CVC-2023

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި، މުވައްޒަފު ކުރިން ވަޒީފާ އަދާކުރި ރަށް ނޫން އެހެން ރަށަކުން ވަޒީފާ ހަމަޖެއްސުމަކީ ޞައްޙަ ރުޖޫޢަކުރުމެއް ނޫންކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ތަންފީޒު މައްސަލައެއްގައި މައުޟޫޢު އަލުން ހުޅުވުމެއްތޯ، އަދި ދަރަނިވެރިޔާއަށް ނޭނގި ބޭންކް އެކައުންޓުން ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމަކީ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 368 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި ޙުކުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށްފަހު އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއްކަމަށް ބުނެ 421 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފު ބާޠިލުކުރެވޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަކީ ދަޢުވާއެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގައި ނުވަތަ ދަޢުވާއެއް ކޯޓުގައި ހިންގުމުގެ މަރުޙަލާގައި ޚަޞްމަކު ނުވަތަ ޚަޞްމަކު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތަކުން ކުރާ ކުރުމެވެ؛ 421 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޢަމަލުތަކަކީ ނިހާއީ (exhaustive) ލިސްޓެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 34-36)
  2. އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުން ހިފުމަށްކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފު ބާޠިލުކުރުމަށް އެދެންވާނީ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 287 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅިކަން އަންގާތާ 20 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅާ އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟަކުންނެވެ؛ 421 ވަނަ މާއްދާ (ރ) ތަންދެނީ ބަލަމުންދާ މައްސަލައެއްގައި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ބާޠިލުކުރުމަށް، އިސްތިއުނާފު ބާޠިލުކުރުމަށް ނޫނެވެ؛ އަދި އެ މަރުޙަލާގައި ނަހަމަ ބޭނުންކުރުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ އެކަން ސާފުކޮށް ފާޅުވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 37-48، 58) [ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިންގެ ރައުޔުގައި 20 ދުވަހަށްފަހުވެސް އެދުމަށް ހުރަހެއް ނެތްކަމަށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވޭ (ޕެރ. 107-110)]
  3. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 77 ވަނަ މާއްދާއިން ކޯޓު ނިންމުމަކަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުކުރާތީ، ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރި ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް އެކަމަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ހަމަޖެހޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ޙުކުމަށް ޢަމަލުކޮށް އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީވެސް ޤާނޫނީ ޙައްޤެއް ކަމުން، ޙުކުމަށް ޢަމަލުކުރުމަށްފަހު އިސްތިއުނާފުކުރުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 51-56)
  4. މައްސަލައެއްގެ ޤާނޫނީ ނުކުތާތައް ބަލިކަށިވުމަކީ ނުވަތަ ކާމިޔާބުވުމުގެ ފުރުޞަތު ހަނިވުމަކީ ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާކަމަށް ބަލައި މައްސަލަ ބާޠިލުކުރެވޭނެ ނުވަތަ ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 56)
  5. ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި މައުޟޫޢު އަލުން ހުޅުވައި ނުބެލޭނެ ނަމަވެސް، ޙުކުމުގެ އަޞްލު ދެނެގަނެ، ޙުކުމުގެ ނައްޞު ފަހުމްކޮށް (ލަފްޒުގެ ސީދާ މާނައާއި ލަފްޒު ލާޒިމުކުރާ ކަންކަމާއި ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދާއި ރޫޙަށް ބަލައި)، ތަންފީޒުކުރުމަށް ކުޅަ ޢަމަލަކީ ޙުކުމުގެ ސިޔާޤުގެ ތެރެއިން ކުޅަ ޢަމަލެއްތޯ ކޯޓުން ބެލުމަކީ މައުޟޫޢު އަލުން ހުޅުވުމެއް ނޫން، ތަންފީޒީ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ކުރެވޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 59-67)
  6. ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުމެއް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގޮތުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކުޅަ ޢަމަލަކީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުޅަ ޢަމަލެއްކަމާއި އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް މެދުވެރިވި ޙާލަތު ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން މަދުވެގެން ބުނެދޭންވާނެއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގެ ތަބްރީރު ޤާނޫނާ ނުވަތަ މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުމަކާ ޚިލާފުވާ ގޮތް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 68-70)
  7. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 368 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ޒިންމާ އަދި ހެޔޮ ނިޔަތް ދައްކުވައިދިނުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ދަރަނިވެރިޔާގެ މައްޗަށެވެ، އަރަނިވެރިޔާގެ މައްޗަށް ނޫނެވެ؛ ތަންފީޒުކުރުމުގެ ނޯޓިސް ރައްދުކުރުމަށްފަހު 369، 372، 373 އަދި 386 ވަނަ މާއްދާތަކުގެ ދަށުން ދަރަނިވެރިޔާގެ މުދާ (ފައިސާ) ހިފަހައްޓައި އަރަނިވެރިޔާއަށް ބެހުމަކީ ކޯޓަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 85-88)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.