Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-B12/1 · 22 ޖަނަވަރީ 2023 · ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމި ގޮތް

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން އިބްރާހީމް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް އަލުން ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް

ދަށު ކޯޓު: ހއ. އިހަވަންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު A7C/2022/1

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑީ.އެން.އޭ ސާމްޕަލް ނެގުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ އިންޒާރު ނުދީ ވަކީލުގެ އަދި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ނުދިނުމުން މުޅި ތަޙްޤީޤު ބާޠިލުކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގައި މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލެން ނެތްކަމަށް ނިންމިދާނެތޯ، އަދި އެ މަރުޙަލާގައި ހެއްކެއް ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ބަލައިނުގަނެވިދާނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަ ކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއްގައި ޤަޞްދުގައި އަތްލުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅީ ޤާނޫނީ އިންޒާރު ނުދީ ވަކީލަކާ ނުލައި ޑީ.އެން.އޭ ސާމްޕަލް ނަގާފައިވާތީ ޑީ.އެން.އޭ ރިޕޯޓު ބަލައިނުގަނެ މައްސަލަ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅަން އެދިގެންނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: އިހަވަންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ ތަޙްޤީޤުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޙައްޤުތައް ނުދީ، ޑީ.އެން.އޭ ރިޕޯޓު ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާތީ ދަޢުވާއަކީ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުކޮށް ސުވާލުކުރާ ހިސާބުން އިންޒާރު ދޭންޖެހޭ ކަމަށާއި ސާމްޕަލް ދިނީ އަމިއްލަ ރުހުމުގައި ކަމަށާއި ސާމްޕަލް ދިނުމަކީ ސުވާލުކުރުމެއް ނޫންކަމަށެވެ. ރައްދުވި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލަކަށް އެދިފައިވާއިރު ސާމްޕަލް ނަގާފައިވަނީ ވަކީލަކާ ނުލައި ކަމަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަ ނުކުރާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ވަކި ހެއްކެއް ހޯދުމުގައި އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވުމުން އަސަރުކުރާނީ އެ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާއި ބުރަދަނަށް ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ބަލަނީ ޕްރިމާ ފޭޝީ އެޑްމިސިބިލިޓީ ކަމަށާއި، ހެކީގެ ޞައްޙަކަމުގެ ބަހުސް ނިންމަންވާނީ ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ތަޙްޤީޤުގައި ވަކި ހެއްކެއް ހޯދުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތާއި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދީފައިނުވި ކަމަށް ބެލި ނަމަވެސް، އެކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ހިންގާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުނުކޮށް ކަމަށް ބަލައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއްގެ ތެރެއިން މައްސަލަ ބާޠިލުކުރެވިދާނެ ކަމުގައި ނުދެކެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
  2. ކޯޓު އަމުރެއް ނުވަތަ ޤާނޫނުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތެއް ފުރިހަމަނުކޮށް ހެއްކެއް ހޯދުމަކީ މުޅި ތަޙްޤީޤު ގޯސްކަމަށް ބަލައި މައްސަލަ ބޭރުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އެކަމުން އަސަރުކުރާނީ އެ ހެއްކެއްގެ ޞައްޙަކަމާއި އެ ހެއްކަކަށް ދެވޭ ބުރަދަނަށެވެ. (ޕެރ. 20)
  3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ކަނޑައަޅަނީ ހެއްކެއް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިދާނެ (އެޑްމިސިބަލް) ހެއްކެއްތޯ ޕްރިމާ ފޭޝީ ގޮތުން ކަމަށްވާއިރު، ހެއްކެއް ބަލައިގަތުމަކީ އެ ހެއްކެއްގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ؛ ހެއްކެއް ވަޒަންކޮށް ބުރަދަން ކަނޑައެޅުމަކީ ބަލައިގަތުމާ ތަފާތު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 22-23)
  4. މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ހެއްކެއް ކަމުގައިވެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކީލެއްގެ ޙާޟިރުގައި ދިން ބަޔާނުގައި ސާމްޕަލް ދީފައިވަނީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކަމަށް ބުނެފައިވާނަމަ، ޕްރިމާ ފޭޝީ ގޮތުން އެ ހެކި ޝަރީޢަތުން ބަލައިނުގަންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 24)
  5. ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައި ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ، ދެފަރާތު ދެމެދު ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލުތަފާތުވާ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާބެހޭ ސުވާލުތަކަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ނިންމާ ނިންމުމެއްގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމުގައި ނުދެކެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 25-26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.