ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2023] SC 13 · 2022/SC-A/79ސުޕްރީމް ކޯޓު · 13 އޭޕްރީލް 2023 · މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ވ. ވޯޓަރ ފްރޮންޓް ހޮޓެލް އެންޑް ލެޝަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ސުޕްރީމް ކޯޓުދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 13 އޭޕްރީލް 2023ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމުން ވޯޓަރ ފްރޮންޓް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކޮށް، އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމަންދެން ސިޓީއަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ؛ ސިޓީގެ 30 ދުވަސް ހަމަވެ ޙާލަތު ބަދަލުވެދާނެތީ ހައިކޯޓުން އެ އަމުރު (21 ސެޕްޓެންބަރު 2022) ނެރެދިނެވެ.
ވާޤިޢާ
ހުޅުމާލޭގައި ވޯޓަރ ތީމް ޕާކާއި ހޮޓަލެއް ތަރައްޤީކުރުމަށް ވޯޓަރ ފްރޮންޓާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން 22 އޮގަސްޓް 2022 ގައި އެޗް.ޑީ.ސީއިން ބާޠިލުކުރިއެވެ. ސިވިލް ކޯޓު ހުޅުމާލެ ޑިވިޜަނުގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން އެ ސިޓީއަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމުގެ ވަގުތީ އަމުރަކަށް ވޯޓަރ ފްރޮންޓް އެދުނެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސިވިލް ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރެއް ނުނެރުމާމެދު ހުށަހެޅުނު އިސްތިއުނާފެއްގައި، އިސްތިއުނާފުގައި އެދޭ ފަރުވާއާ އެއް ފަރުވާއެއް ދޭ ވަގުތީ އަމުރެއް އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން ހައިކޯޓުން ނެރެދީފައިވަނީ ނެކްސްބިޒް މައްސަލައިގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އެޗް.ޑީ.ސީ ބުނީ އަމުރުން ހައިކޯޓުގެ ކުރިމަތީގައިވާ އިސްތިއުނާފަށް ދުރާލައި ފައިސަލާކޮށް، ނެކްސްބިޒްގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ޤާނޫނީ މަރުކަޒަށް ދާއިމީ ހިމާޔަތް ދީފައިވާ ކަމަށެވެ. ވޯޓަރ ފްރޮންޓް ބުނީ ނެކްސްބިޒްގެ ތިން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަމަށާއި، އަމުރު ނެރުނީ ސްޓޭޓަސް ކުއޯ ދެމެހެއްޓުމަށް ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އިސްތިއުނާފުގައި އެދުނު ފަރުވާއާއި ވަގުތީ އަމުރުގައި އެދުނު ފަރުވާއަކީ އެއް ފަރުވާއެއް ކަމުން، އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމުމެއްނެތި އަމުރު ނެރުމަކީ ނެކްސްބިޒްގެ އުޞޫލުތައް ދެމެހެއްޓިފައިނުވާ ކަމެކެވެ؛ ހައިކޯޓުން ކުރަންވީ އިސްތިއުނާފު އަވަހަށް ނިންމުމެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
B1/CHT/2022/4248-95
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ހައިކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލު

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހައިކޯޓާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޢާންމުގޮތެއްގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދެނީ ދެ ޙާލަތެއްގައެވެ: މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ދަށު މަރުޙަލާއިން ނިމި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށްފަހު ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދޭ ޙާލަތާއި، މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން ނެރެދޭ ވަގުތީ އަމުރެއް ވަކިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙާލަތެވެ. (ޕެރ. 14)

HN2މަދަނީ › މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ އަމުރު އެކަނި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ނުވަތަ އެ އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ؛ ނަމަވެސް އެ ޙާލަތުގައި މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ ތަފުސީލު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް ސާފުނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)

HN3މަދަނީ › މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

ވަގުތީ އަމުރެއްގެ އިސްތިއުނާފުގައި އެދޭ ފަރުވާއާއި، އެ އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުގައި އެދޭ ވަގުތީ އަމުރުގެ ފަރުވާއަކީ އެއް ފަރުވާއަކަށް ވެއްޖެނަމަ، ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމުމަކީ އިސްތިއުނާފުގައި ދުރާލައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުން ކަމުގައި ބެލުމުގެ ޖާގަ އޮންނާނެއެވެ؛ އަދި ދަށު މަރުޙަލާގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައިގެ ޙާލަތު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ވަޒަންކުރުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލުން ރައްކާތެރި ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17)

HN4މަދަނީ › މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި އެންމެ އިންސާފުވެރި ގޮތަކަށް ވާނީ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހުށަހެޅިފައިވާ އިސްތިއުނާފު އަވަސް ގޮތެއްގައި އަޑުއަހައި އެއަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމެވެ؛ އެނޫންނަމަ ކޯޓުގެ އިޖުރާއަތު ފަށްފަށްވެ، މުނާސަބު ވަގުތުގައި ވަގުތީ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރަސް އެޅިގެންދާނެއެވެ. (ޕެރ. 18، 21)

HN5މަދަނީ › މަދަނީ – ވަގުތީ އަމުރު (އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުން)

ވަގުތީ އަމުރުގައި އަސްލު މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢީ ޙައްޤަށް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒަށް ދުރާލައި ދާއިމީ ހިމާޔަތް ނުދެވޭނެކަމަށް ނެކްސްބިޒް މައްސަލައިގައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް، އިސްތިއުނާފަށް ގޮތެއް ނިންމުމެއްނެތި އިސްތިއުނާފުގައި އެދޭ ހަމަ އެ ފަރުވާ ދޭ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެކެވެ. (ޕެރ. 20، 22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
  • A/21-SC/2012 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
  • [2022] SC 26 (އަޙްމަދު މުޙައްމަދު އާއި މުޙައްމަދު ޖަމްޝީދު ވ. ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު، ޢަލީ ރަޝީދު ޙުސައިން، ޑރ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ