ސުޕަރ ވިޝަން އޮޕްޓިކަލް ޕވޓ ލޓޑ (ގްރޭސް ބިލްޑާރސް ޕވޓ ލޓޑ) ވ. ބެސްޓް އޮއިލް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ- މަސައްކަތާއި މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގު ހޯދުމަށްއެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަ، ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚުޞިއްޔަތު، ޑިރެކްޓަރުންގެ ޒިންމާ، ޗެކަށް ޒިންމާވުން، ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުން، ދަރަނީގެ އިލްތިޒާމް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕާރޗޭސް އޯޑަރާއި ޓެކްސް އިންވޮއިސްއާއި ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހައި ޑިރެކްޓަރުގެ އަމިއްލަ އެކައުންޓުން ދޫކުރި ޗެކުން މުދާ ވިއްކުމުގެ ކޮންޓްރެކްޓެއް ސާބިތުވޭތޯ؛ އަދި ކުންފުނީގެ ޙިއްޞާދާރުން ބަދަލުވުމުން، އޭގެ ކުރިން އުފެދުނު ދަރަނީގެ އިލްތިޒާމުން ކުންފުނި ބަރީއަވޭތޯ، އަދި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ އަމިއްލަ އެކައުންޓުގެ ޗެކުގެ ޒިންމާ ކުންފުންޏަށް އުފުލަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހައިކޯޓުގެ ނިންމުންތަކުގެ ޞައްޙަކަމާ މެދު ސުވާލު އުފައްދާފައިވާނަމަ އެ ނިންމުންތަކުގެ ޞައްޙަކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭތީ، ނުކުތާތަކުގައި ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ނެތް ކަމަށް ބުނެ (ޝަމްސުލްމުނާ ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ގެ އުޞޫލަށް ހަވާލާދީ) ހުށަހެޅި އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟް ބަލައެއް ނުގަނެވުނެވެ. (ޕެރ. 10-11)
2. ޕާރޗޭސް އޯޑަރަކީ މުދަލެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ގަންނަން ބޭނުންވާ ފަރާތުން ވިއްކާ ފަރާތަށް ފޮނުވާ، އުފައްދަން ބޭނުންވާ އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުޠުތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނީ ހުށަހެޅުމެކެވެ؛ ވިއްކާ ފަރާތުން އެ ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރުމުން (މިސާލަކަށް، އޯޑަރުގެ ނަންބަރާއި ތަފްޞީލާ އެއްގޮތަށް ޓެކްސް އިންވޮއިސް ފޮނުވުމުން) ދެފަރާތް ބަނދެވޭ ޤާނޫނީ އެއްބަސްވުމަކަށް ވެގެންދެއެވެ. (ޕެރ. 13.3، 13.6)
3. ގަންނަ ކުންފުނީގެ ލެޓަރހެޑުގައި ސިއްކަ ޖަހައި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ސޮއިކުރި ޕާރޗޭސް އޯޑަރާއި، އޭގެ ތަފްޞީލާ އެއްގޮތްވާ ޓެކްސް އިންވޮއިސްއާއި، އެ އަގަށް ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހައި ދޫކުރި ޗެކުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/91 (މުދާ ވިއްކުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދަ މުދާ ވިއްކުމުގެ ކޮންޓްރެކްޓެއް ވުޖޫދުވެފައިވާކަން ސާބިތުވެއެވެ. (ޕެރ. 13-14)
4. ރަޖިސްޓްރީކުރެވޭ ކުންފުންޏަކީ ހިއްސާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ މުސްތަޤިއްލު ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ؛ ކުންފުނީގެ ނަން ބަދަލުވުމަކުން ނުވަތަ ޙިއްޞާއާއި ޙިއްޞާދާރުން ބަދަލުވުމަކުން (މިލްކުވެރިކަމަށް އަންނަ ބަދަލަކުން) ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތަށާއި އިލްތިޒާމުތަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ، އަދި އެ ބަދަލުގެ ކުރިން އުފެދުނު ދަރަނީގެ އިލްތިޒާމުން ކުންފުނި ބަރީއައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 15-16، 20، 22)
5. ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމުގައި ކުރީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ކުންފުނީގައި ދަރަންޏެއް ނެތް ކަމަށް ދިން ޔަޤީންކަމެއް ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފުނަމަ، އެއީ ކުންފުނި ދަރަނީގެ ޒިންމާއިން ބަރީއަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެ ފަރާތާ ދެކޮޅަށް ޙައްޤު ހޯދުމަކީ މަޞްލަޙަތު އޮތް ފަރާތަކަށް ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 23، 35.3)
6. ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ނުވަތަ އެޖެންޓަކު ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ކުންފުނީގެ ނަމުގައި ކުރާ މުޢާމަލާތަކީ ކުންފުނިން ކުރި މުޢާމަލާތެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ، އަދި ތިންވަނަ ފަރާތުގެ ކުރިމަތީގައި އޭގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ކުންފުންޏެވެ (ކާސްޓްއަވޭ [2021] SC 27، އަހްމެޓް އައިޑެނިޒް [2023] SC 35، ޑރ. އަލަކާ ސިންގް [2024] SC 57). (ޕެރ. 33، 35.1)
7. ކުންފުނީގެ މާލީ ޒިންމާއެއް އަދާކުރުމަށް މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ އަމިއްލަ އެކައުންޓުން ދޫކުރާ ޗެކުގައި ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހާފައިވާނަމަ، އެއީ އާންމު އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނަމަވެސް ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރުން މަނާކުރާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތުމުން ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކުރި ކަމެއް ކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ؛ ހެކިން އެ ޗެކަކީ ކުންފުނީގެ މުޢާމަލާތާ ގުޅިގެން ދޫކުރި ޗެކެއްކަން ދަލާލަތުކުރާނަމަ، އޭގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ކުންފުންޏެވެ. (ޕެރ. 32، 34، 35.2)
8. ދަށު ކޯޓުގައި ބަހުސްކުރެވި ޙުކުމް ބިނާކުރި ނުކުތާއެއް، ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުގެ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަނާޅުނު ނަމަވެސް، ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި އެކަމާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވިފައި އޮތްނަމަ، އެ ނުކުތާއާ މެދު ސުޕްރީމް ކޯޓުން މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަހުސްކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 25-26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/91 (މުދާ ވިއްކުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާ އަދި 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (1 ޖެނުއަރީ 2024 ގައި އުވާލެވިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އަދި 143 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހަވާލާދިން)
• ޝަމްސުލްމުނާ ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް (2019/SC-L/87، މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާ މެދު ނިންމި ގޮތް)
• ކާސްޓްއަވޭ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މާހަލް ޓުއަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2021] SC 27 (2019/SC-A/16)
• އަހްމެޓް އައިޑެނިޒް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖީ އެކްސް އެސޯސިއޭޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް [2023] SC 35 (2021/SC-A/05)
• ޑރ. އަލަކާ ސިންގް ވ. ބެއަރފުޓް ނޫމަޑި ހޮޓެލް ޕވޓ ލޓޑ އާއި އިތުރު 02 ފަރާތް [2024] SC 57 (2023/SC-A/33، 34)
• އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (2012/SC-A/22) (ސިވިލް ކޯޓުން ހަވާލާދިން)
• އޭޑީކޭ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އެޑިޔުކޭޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (2013/SC-A/29) (ސިވިލް ކޯޓުން ހަވާލާދިން)