ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިޢުތިރާފާއި ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކޮށް، ބާލިޣު ވާރިސުންނާއި ކުޑަކުދިންގެ މަންމަ ޤިޞާޞަށް އެދުމުން، މަރަށް މަރުގެ ޙުކުމް ކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ވައްކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރުމުން ރުޅިއައިސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގެއިން ވަޅިއެއް ހިފައިގެން ގޮސް ޖޯލީގައި އޮތް މަރުވި މީހާގެ މެޔަށް ވަޅިން ހަމަލާދީ ހިނގައްޖެއެވެ؛ އޭނާ މަރުވިއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފުލުހުންނާ ހަވާލުވެ އިޢުތިރާފުވިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޤިޞާޞްގެ (މަރަށް މަރު) ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަތޯ: ޤަޞްދު މަރުގެ ރުކުންތައް ސާބިތުވޭތޯ، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، ޤިޞާޞް މަނާކުރާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ، އަދި ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުދިން ތިބިއިރު ވާރިސުންގެ ބަސް ހޯދުން ޞައްޙަތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅީ ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހަތަރު ނުކުތާއެއްގެ މައްޗަށެވެ: އިޢުތިރާފާއި ހެކި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް، ޤިޞާޞް މަނާކުރާ ސަބަބު، އަދި ވާރިސުންގެ ބަސް. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޙުކުމް އިސްތިއުނާފެއް ނުކުރެއެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އިޢުތިރާފު ހެކިތަކާ ދިމާވާތީ ޞައްޙައެވެ؛ މަރާލެވިދާފަދަ ވަޅިއަކުން މެޔަށް ޙަމަލާދިނުމުން މެރުމުގެ ޤަޞްދު ސާބިތުވެއެވެ؛ ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު ދިނުމުން ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވެއެވެ؛ ޤިޞާޞް މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތެވެ؛ ބާލިޣު ވާރިސުން ޤިޞާޞަށް އެދުމުން 2016/SC-JC/06 ގެ ދަށުން ޙުކުމް ޞައްޙައެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 595/Cr-C/2014
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޤިޞާޞްގެ ޙުކުމް ޞައްޙަ…ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޤިޞާޞްގެ ޙުކުމް ޞައްޙަ ކަމަށް ކަނޑައެޅި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ނުވަތަ ޤިޞާޞް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ސާބިތުވެގެން ކަނޑައެޅޭ އަދަބު ތަންފީޒުކުރެވޭނީ ޝަރީޢަތުގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއް ނިމި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޙުކުމްކޮށްފިނަމައެވެ. މެރުމަށް ކުރާ ޙުކުމެއްގެ ހުރިހާ ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކާއި ކަން ހިނގި ގޮތް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން އަލުން ބަލަންވާނެއެވެ؛ ކުށްވެރިޔާ އިސްތިއުނާފު ނުކުރި ނަމަވެސް ޕީ.ޖީ ގެ ފަރާތުން ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހުށަހަޅަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ.
ޤަޞްދު މަރުގެ ރުކުންތަކަކީ: (1) މަރުވި މީހާއަކީ ލޭގެ ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވާ ދިރިހުރި އިންސާނަކަށް ވުން، (2) މަރުވީ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގި މީހާގެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ކަމުގައި ވުން، (3) ޢަމަލު ހިންގި މީހާގެ ޤަޞްދަކީ އެ މީހާ މެރުން ކަމުގައި ވުމެވެ. ޖުމްހޫރުގެ އަރިހުގައި މަރު ބެހެނީ ޤަތުލު ޢަމްދު، ޝިބުހު ޢަމްދު، ޤަތުލު ޚަޠައު އަށެވެ.
ޤަޞްދަކީ ހިތުގެ ޢަމަލަކަށް ވާތީ، ޤާތިލު އެއްބަސްނުވާ ހާލަތުގައި މެރުމުގެ ޤަޞްދު ދެނެގަނެވޭނީ އެކަމަށް ދަލާލަތުކުރާ ކަންކަމުންނެވެ: ބޭނުންކުރި އާލަތު، ރޭވުން، ހަމަލާ ދިން ތަނާއި ގޮތް، އަދި ވަށައިގެންވާ ހާލަތު. މީހަކު މަރުވާފަދަ ވަޞީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން އަނިޔާވެރިގޮތުގައި ޤަޞްދުގައި ހިންގި ޢަމަލަކުން މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ އެއީ ޤަޞްދު މަރެކެވެ (2016/SC-JC/06).
ތަޙުޤީޤުގައާއި ދަށުކޯޓުގައި ވެވުނު އިޢުތިރާފު މަރު ސާބިތުކުރި ލިޔުން، ޑެތު ސަމަރީ، ސީން އޮފް ކްރައިމް ރިޕޯޓާއި ފޮޓޯތަކާ ދިމާވާނަމަ، އެއީ ޙަޤީޤަތުގެ މައްޗަށް ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރެ ވެވުނު ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެކެވެ. ފަހުން ބުނާ އެކަނި ބުނުމަކުން، އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަ ނުވާނަމަ، ކުށް ސާބިތުވުމަށް ޝައްކެއް ނުއުފެދެއެވެ.
ޤަޞްދު މަރު ސާބިތުވެ ވާރިސުން ޤިޞާޞް ހިފަން އެދޭނަމަ ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވާ މަރަށް މަރުގެ އަދަބެވެ. ޤާތިލަކީ ބާލިޣުވެ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި، މަރުވި މީހާގެ މައިންބަފައިންގެ ހައިސިއްޔަތެއް ނެތް، އިސްލާމްކަމާއި މިނިވަންކަމުން ހަމަހަމަ މީހެއްނަމަ ޤިޞާޞް މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ޤިޞާޞް ހިފުމާއި، ދިޔާ ނަގައިގެން ޞުލްޙަވުމާއި، މަޢާފުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ މަރުވި މީހާގެ ވަލީވެރިންނަށެވެ؛ އެހެންކަމުން ވާރިސުންނަކީ ކޮބައިކަން ކަނޑައަޅައި އެމީހުންގެ ބަސް ހޯދަންޖެހެއެވެ. ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުދިން ތިބިއިރު ބާލިޣު ވާރިސުން ޤިޞާޞަށް އެދޭނަމަ ޤިޞާޞަށް ކުރާ ޙުކުމް ޞައްޙައެވެ (2016/SC-JC/06 ގައި ކަނޑައެޅި ފަދައިން، ތަނފީޒު ލަސްކުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ).
ނަމަވެސް ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާގެ ރައުޔުގައި، ޤިޞާޞްގެ ޙައްޤަކީ ހުރިހާ ވާރިސުން ބައިވެރިވާ ޙައްޤަކަށްވާތީއާއި، ކުޑަކުއްޖާ ބޮޑުވުމުން މަޢާފުދިނުމުގެ އިޙުތިމާލު އޮތުމާއި ފުރާނައަށް ރައްކާތެރިވުމަށް ބަލައި، ކުޑަކުދިން ބޮޑުވެ ތަޞައްރުފު ފުދެންދެން މަރުގެ ޙުކުމް ތަންފީޒުނުކޮށް މަޑުކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް ދެކެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 88 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014) – ޤިޞާޞް/ޙައްދު ތަންފީޒުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާތައް (2 ވަނަ އިޞްލާޙުން ގެނެވުނު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކީރިތި ޤުރްއާން: ސޫރަތުލް މާއިދާ 32، ސޫރަތުއް ނިސާ 93، ސޫރަތުލް ބަޤަރާ 178-179، ސޫރަތުލް އިސްރާ 33
- 2016/SC-JC/06
- 2011/HC-A/283
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.