ޢާއިޝަތު ޢަލީދީދީ ވ. ޝާހާ މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ސިވިލް ކޯޓުން 269,486.24 ރުފިޔާއަކީ ހަތަރު ވާރިޘުން ކުންފުންޏަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރި.
- ވާޤިޢާ
- ޢިމާރާތެއްގެ ގުދަނެއް ކުއްޔަށް ހިފި ކުންފުންޏަކަށް 22 ޖޫން 2014 ގައި ގުދަނަށް ނުވަދެވޭގޮތަށް ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ތަޅުއަޅުވައި ޗޮކްލެޓް ސްޓޮކް ހަލާކުވި ކަމަށް ބުނެ، ތަޅު ހުޅުވުމުގެ ދަޢުވާގައި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ވަކިން ހޯދާނެ ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް ވެރިފަރާތްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކޮށް ހުއްޓާ އޭނާ 30 ސެޕްޓެމްބަރު 2015 ގައި ނިޔާވިއެވެ. 2017 ގައި ކުންފުނިން ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ކުލީގެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެގެން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ދަޢުވާ، ކުއްޔަށްދިން ފަރާތް ނިޔާވުމަށްފަހު އޭނާގެ ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ކުރެވޭނެތޯ؛ އަދި އެފަދަ ދަޢުވާއަކީ ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގައިވާ 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާއެއްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ ހުށަހަޅާފައި ނުވާކަމަށާއި، މަރުޙޫމްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ސާބިތުނުވެ ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި އިތުރު ނުކުތާތަކެވެ. ކުންފުނިން ބުނީ، 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާ ފޯމު ހުށަހެޅި ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ފޯމަކީ ތަރިކައިގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ހުރި ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށާއި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ދަޢުވާއަކީ ޝަޚްޞީ ދަޢުވާއެއްކަމުން ނިޔާވިއިރު ދަޢުވާ އުފުލާފައި ނުވާތީ ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުނުވާކަމަށާއި، ނަޤުލުވި ކަމަށް ބެލިނަމަވެސް މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިފައިވާ ކަމަށް ނިންމި.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- 730/Cv-C/2017
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި (ވާރިޘުންގެ މައްޗަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށް ކުރި ޙުކުމް ބާޠިލު)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) ގައި ބަޔާންކުރަނީ ދެކަމެކެވެ: މަރުވި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަރަނި ނުވަތަ ވަޞިއްޔަތް ފަދަ ކަމެއްގެ ދަޢުވާ ކުރުމުގެ މުއްދަތު (limitation period) އާއި، އެ 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަނާޅައިފިނަމަ އެފަދަ ދަޢުވާއެއް ނެތްކަމުގެ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެވެ (legal presumption). މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމުން މުއްދަތު ގުނުން ނިމޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8)
ejusdem generis ގެ އުޞޫލުން، ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގައިވާ "އެހެންވެސް އެފަދަ ކަމެއް" ގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ދަރަންޏާއި ވަޞިއްޔަތާއި އެފަދަ މުދަލާ ގުޅޭ މުޢާމަލާތްތަކެވެ. (ޕެރ. 11)
ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނުގައިވާ "ކަމާބެހޭ ކޯޓަކީ" ތަރިކައިގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ކޯޓެވެ. އެ ޤާނޫނު ކިޔަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުން ކޯޓުތަކަށް ގެނައި ބަދަލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އެ އިޚްތިޞާޞް ނެތް ކޯޓަކަށް (ސިވިލް ކޯޓަށް) ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ފޯމަކީ ޤާނޫނުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކަމާބެހޭ ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
މީހަކު މަރުވުމަކީ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ޢަޤުދުތައް ނިމޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ކުލީގެ ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ކުއްޔަށްދޭ ފަރާތް މަރުވުމުން، އެ ކޮންޓްރެކްޓުން އުފެދޭ ޙައްޤުތަކާއި އިލްތިޒާމްތައް އޭނާގެ ވާރިޘުންނަށް (އަލްޚަލަފު އަލްޢާންމު) ނަޤުލުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި ފުރަތަމަ ސާބިތުވާންޖެހެނީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވިކަމާއި، އޭގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވިކަމާއި، ދެން ގެއްލުމުގެ މިންވަރެވެ. (ޕެރ. 15)
ދަޢުވާގެ ސަބަބު (cause of action) އަކީ ޢައިނީ (in rem) ޙައްޤެއް ނޫން، ވަކި ފަރާތަކަށް ރައްދުވާ ޝަޚްޞީ (in personam) ކަމެކެވެ. އެފަދަ ދަޢުވާއެއްގެ ސަބަބު ވާރިޘުންނަށް ނަޤުލުވާނީ ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާ ނިޔާވާއިރު އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅިފައި އޮތްނަމައެވެ. ދަޢުވާ ނުކޮށް ހުއްޓާ ނިޔާވެއްޖެނަމަ ދަޢުވާގެ ސަބަބު ނެތިގެންދާނެއެވެ. މިލްކުވެރިކަމުގެ ފަދަ ޢައިނީ ޙައްޤުތައް ވާރުތަވާ ނަމަވެސް ޝަޚްޞީ ޙައްޤުތަކަކީ ތަރިކައިގެ ދަޢުވާގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17، 21-22)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާކިއުލަރ ނަންބަރު SC/2015/02 (08 ޖަނަވަރީ 2015)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 28/76 (ސަރުކާރުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައި ހުންނަ މީހުންގެ އަމިއްލަ ތަކެތި ދީ ނުވަތަ ވިއްކުމާބެހޭ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- އާރް.ކޭ.އެލް ގްރޫޕް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޑރ. އިސްމާޢީލް ރަޝީދު ޢުމަރު (2015) 06 ދސކ.
- ނިކަ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުﷲ ރަޝީދު މޫސާ (2011) 02 ދސކ.
- ޢާއިޝަތު މޫސާ ވ. ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލް އިދާރާ އަދި އިތުރު އެކަކު (2014) 03 ދސކ.
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.