އަޙްމަދު އަޝްފާޤު ވ. އޯޝަން ހަންޓާރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި (ދިފާޢުގެ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނަގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 583/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް ދޫކުރި ޗެކެއް ބައުންސްވުމުން ފައިސާ ހޯދަން ކުރާ ދަޢުވާއެއްގައި، ޗެކަކީ ޕާފޯމަންސް ގެރެންޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ދިން ޗެކެއްކަމާއި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުވީ މަޖުބޫރުކޮށްގެންކަމަށް ބުނާ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުނަގައި ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޗެކަކީ ދޫކުރާ ފަރާތުން ލިޔެ ސޮއިކޮށް، އޭގައި ބަޔާންކުރާ މީހަކަށް ނުވަތަ ހިފައިގެން ދާ މީހަކަށް ޝަރުޠަކާނުލާ ކަނޑައެޅިގެންވާ ޢަދަދެއް ދިނުމަށް ބޭންކަކަށް ކުރާ އަމުރެއް ކަމަށްވާތީ، އަޞްލަކީ، އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުކޮށްނުދެވޭނަމަ، ޗެކު ދޫކުރުމުން އެ ޗެކަށްވާ ފައިސާ އިތުރު ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކުރުމަކާނުލައި ޝަރުޠަކާނުލާ ލިބެންޖެހުމެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ފައިސާ ނުވަތަ ޗެކެއް ދީފައިވާކަން ސާބިތުވާ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި އިތުރު ޤަރީނާއަކާނުލައި އެ ޗެކަކީ ދަރަންޏެއްގެ ގޮތުގައި ދިން ޗެކެއްކަމަށް ބަލައި ދަރަނި ސާބިތުވީކަމަށް ކަނޑައެޅެންޖެހޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޗެކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ހާދިޘާ ސާބިތުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫން ނަމަވެސް ގުޅިފައިވާ ޤަރީނާއިން ހާދިޘާ ސާބިތުވެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 12)
3. މުޢާމަލާތް ހިނގާފައިވަނީ ޗެކުގައިވާ ފައިސާ ލިބިދޭން ނުޖެހޭ ފަދައަކުންކަން ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތުން ހެކި ޤަރީނާއިން ސާބިތުކޮށްދެވިއްޖެނަމަ، އާންމު އުޞޫލާ ޚިލާފަށް އެ ފައިސާއަކީ ޗެކު ދޫކުރެވުނު ފަރާތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 13)
4. ޗެކުގެ ފައިސާ ލިބިދޭން ނުޖެހޭކަމުގެ ދިފާޢު (ޕާފޯމަންސް ގެރެންޓީ، މަޖުބޫރުކޮށްގެން ސޮއިކުރުވި އެއްބަސްވުން) ސާބިތުކުރުމަށް ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުނަގައި ނިންމުމުން ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ މަގު ބަންދުވެއެވެ؛ އެ ދިފާޢު މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލައި ސާބިތުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14–16، 20)
5. ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނަގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ދަށުކޯޓަށް މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ އާއި 33 ވަނަ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި ލިޔެވިފައިވާ ގޮތަށް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/29 (އޭޑީކޭ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އެޑިޔުކޭޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/48 (މުޙައްމަދުމަނިކު ވ. މުޙައްމަދު ޢަލީ ޖަނާހް)، 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ރ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/53 (ޢަލީ މޫސާ ވ. އާސިޔަތު ނިޒާރު)