މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ވ. އެމްއެޗްއާރު ޓްރޭޑިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 447/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރަށެއްގެ ލީސް އެކުއިޒިޝަން ޑިޕޮޒިޓަށް ދައުލަތަށް (އެމް.އެމް.ޕީ.އާރު.ސީ އަށް) ދޫކުރި ޗެކެއްގެ ފައިސާ އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާވެފައިވާއިރު، އެ ފައިސާއަކީ ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވޭތޯ، އަދި ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށްތޯ؛ ޑޮލަރު ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތެއްގެ ދަފްޢު ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުން މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ހަމައެކަނި މައްސަލައިގެ ބާވަތަށް ބަލައިގެން ނިންމި ކަމަކަށް ނުބެލޭނެ ނަމަވެސް، ހައިކޯޓުން ބަލަންޖެހޭނީ ހެކިތައް ރަނގަޅަށް ވަޒަންކޮށް، ބަލަންޖެހޭ އަދި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވޭތޯއެވެ. (ޕެރ. 8.1–8.2)
2. ކުންފުންޏެއްގެ ސިއްކަ ޖަހައި ފޮނުވި ސިޓީއެއްގައި، އެ ކުންފުނިން ދޫކުރި ޗެކެއް ވަކި ފަރާތަކަށް ދޫކުރި ޗެކެއް ކަމާއި އެކައުންޓް ޕޭއީ ނުޖަހާ ދެވުމުން އެހެން ފަރާތެއްގެ ނަމުގައި ޖަމާވީކަމަށް ބަޔާންކޮށް، އެ ބަޔާނަށް އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެނޫން ގޮތަކަށްކަން ސާބިތުކޮށްނުދެވޭހާ ހިނދަކު އެކަން އޮތީ އެގޮތަށް ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8.7)
3. ޗެކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި މުޢާމަލާތެއް ސާބިތުކޮށްދެވޭނެ ކާފީ ހެއްކެއް ނޫން ކަމުން، ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ، ދަޢުވާގައިވާ ޗެކު ޖަމާވުމުގެ މާފަހުގެ ތާރީޚެއްގެ ޗެކަކުން، ކުރީގެ ޗެކުން ކުރެވުނު މުޢާމަލާތެއް ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 8.10)
4. ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތަށް ދެގޮތެއް ފަނޑިޔާރުގެ ކުރިމަތީގައި އޮވެ، އޭގެ އެއްވެސް ގޮތަކީ މުސްތަޙީލު ގޮތެއް ނޫންނަމަ، އޭގެ އެއް ގޮތަކީ ވުން މާދުރު ގޮތެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، ބާކީ އޮންނަ ގޮތަކީ ބޮޑަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންގަނޑުން ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތް ކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 8.12)
5. ދައުލަތަށް ދޫކުރި ޗެކެއްގެ ފައިސާ އެހެން ފަރާތެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާވެފައިވާކަން އެނގި، އެ ފައިސާ އެ ފަރާތަށް ޙައްޤުވާނެ މުޢާމަލާތެއް ސާބިތުނުވާނަމަ، އެ ފައިސާއަކީ ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް މަދަނީ މިންގަނޑުން ބުރަވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8.11، 8.13)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއްސުޢޫދުގެ ރައުޔުގެ 40 ވަނަ ނުކުތާ)
• ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/47 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/52 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި)